CHÀO QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT THAO GIẢNG - HỌC ONLINE MÔN NGỮ VĂN 8 HÔM NAY!

CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT
CHÚC QUÝ THẦY CÔ NHIỀU SỨC KHỎE
Tìm từ ngữ gợi tả hình ảnh người nông dân
Lom khom
Từ mô phỏng âm thanh tiếng chuông báo
Reng! ...reng!
KHỞI ĐỘNG




TIẾNG VIỆT, TIẾT 14
TỪ TƯỢNG HÌNH, TỪ TƯỢNG THANH

GVTH: NGUYỄN THỊ QUANG
A/ TÌM HIỂU CHUNG
I. Đặc điểm, công dụng
1. Ví dụ: (sgk/49)
Đọc các đoạn trích sau:
Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc…
Này ! Ông giáo ạ ! Cái giống nó cũng khôn ! Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng: “A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à?”.
Tôi ở nhà Binh Tư về được một lúc lâu thì thấy những tiếng nhốn nháo ở bên nhà lão Hạc. Tôi mải mốt chạy sang. Mấy người hàng xóm đến trước tôi đang xôn xao ở trong nhà. Tôi xồng xộc chạy vào. Lão Hạc đang vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc.
- Nhóm từ: Móm mém, xồng xộc, vật vã, rũ rượi, xộc xệch, sòng sọc
I. Đặc điểm, công dụng
1. Đặc điểm
a. Ví dụ: (sgk/49)
- Nhóm từ 1: Móm mém, xồng xộc, vật vã, rũ rượi, xộc xệch, sòng sọc
- Móm mém: Móm do rụng hết răng
- Xồng xộc: (Dáng đi, chạy) nhanh mạnh, xông thẳng đến một cách đột ngột
- Vật vã: Lăn lộn bên này, bên kia một cách đau đớn, khổ sở
- Rũ rượi: Tóc rối bù và xõa xuống trước mặt
- Xộc xệch: (quần áo) không gọn gàng, ngay ngắn
- Sòng sọc: (mắt) ở trạng thái mở to, không chớp và đưa đi đưa lại rất nhanh
Gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật
- Nhóm từ 2: Hu hu, ư ử
- Hu hu: Tiếng khóc to, trầm đục, liên tiếp nhau
- Ư ử: tiếng rên nhỏ, trầm và kéo dài trong cổ họng, phát ra thành chuỗi ngắn một
Mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người
Từ tượng hình
Từ tượng thanh
b. Ghi nhớ (Ý -1, sgk/49)
* Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật.
* Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.
lấp lánh
lom khom
Tìm từ tượng hình phù hợp với nội dung bức tranh
ngoằn ngoèo
rực rỡ/chói chang
Tìm từ tượng hình phù hợp với nội dung bức tranh
BÀI TẬP NHANH
Cho các từ sau: lộp bộp, lốm đốm,róc rách, um tùm, bốp, cong. Em hãy phân loại các từ trên thành hai nhóm: Từ tượng hình, từ tượng thanh
Từ tượng hình
Từ tượng thanh
um tùm, lốm đốm, cong
lộp bộp, róc rách, bốp
2. Công dụng
a. ví dụ:
Hãy so sánh cách diễn đạt của 2 đoạn văn dưới đây:
Cách 1: ... Lão hu hu khóc. ...Tôi xồng xộc chạy vào. Lão Hạc đang vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc.

Cách 2: ...Lão khóc đầy vẻ đau đớn. ... Tôi chạy thẳng vào một cách nhanh chóng và đột ngột. Lão Hạc đang đau đớn quằn quại ở trên giường, đầu tóc rối bù và xõa xuống, quần áo không gọn gàng, ngay ngắn, hai mắt mở to, không chớp và đưa đi đưa lại rất nhanh.
SUY NGHĨ 2phút
? Cả hai cách diễn đạt trên đều nói về một nội dung. Nhưng xét về hình thức trình bày cách nào diễn đạt ngắn gọn hơn, gợi tả cảm xúc hơn?
 Công dụng: Làm cho sự diễn đạt ngắn gọn, hàm súc; gợi hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động, có giá trị biểu cảm cao.
2. Công dụng
a. ví dụ:
Công dụng: Làm cho sự diễn đạt ngắn gọn, hàm súc; gợi hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động, có giá trị biểu cảm cao.
b. Ghi nhớ (Ý- 2, sgk/49)
Lưu ý: cách xác định từ TH và TT; sử dụng trong giao tiếp
Mắt long sòng sọc.
Ho sòng sọc.
Từ tượng hình
- Một số từ vừa có nghĩa tượng hình, vừa có nghĩa tượng thanh. Cho nên tùy vào văn cảnh ta sẽ xếp chúng vào nhóm phù hợp.
Từ tượng thanh
* Ví dụ :
- Có những từ tượng thanh, tượng hình không phải là từ láy mà chỉ là một từ đơn.vd: bốp, bộp, bịch, khom,...
Bài tập 1:Tìm từ tượng hình, từ tượng thanh trong các câu (sgk/49-50) sau:
Thằng Dần vục đầu vừa thổi vừa húp soàn soạt. Chị Dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nằm.
- Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch rồi lại sấn đến để trói anh Dậu.
- Cai lệ tát vào mặt chị một cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào cạnh anh Dậu.
- Rồi chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa. Sức lẻo khoẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng kẻ thiếu sưu. (Ngô Tất Tố)
soàn soạt
bịch
bốp
rón rén
lẻo khoẻo
chỏng
B. LUYỆN TẬP:
quèo
Trả lời BT1
- Từ tượng thanh: soàn soạt, bịch, bốp
- Từ tượng hình: rón rén, lẻo khoẻo, chỏng quèo
Bài tập 2: Tìm 3/5 từ tượng hình hoặc từ tượng thanh:
-Tổ 1: TTH gợi tả dáng đi của người.
-Tổ 2: TTT gợi tả tiếng khóc
-Tổ 3: TTT gợi tả tiếng cười
-Tổ 4: TTH gợi tả âm thanh tự nhiên
TRÒ CHƠI:
AI NHANH HƠN
Quy định: Tính giây, tổ nào giành quyền bật Micro trả lời đúng và nhanh nhất (I)+ 10đ, (II) + 8đ, (III)+6đ, (IV)+5đ
Lưu ý: Những tổ còn lại chụp kết quả gửi zalo nhóm văn 8.3
Bài tập 3: Phân biệt ý nghĩa của các từ tượng thanh tả tiếng cười: cười ha hả, cười hì hì, cười hô hố, cười hơ hớ.
- Ha hả: Cười to, sảng khoái, đắc ý
- Hì hì: Cười vừa phải, biểu lộ sự thích thú, hồn nhiên.
- Hơ hớ: Cười to, hơi vô duyên
- Hô hố: Cười to, vô ý, thô lỗ
Bài tập 4:
Bài tập 4: Đặt câu với các từ tượng hình, tượng thanh sau đây: lắc rắc, lã chã, lấm tấm, khúc khuỷu, lập loè, tích tắc, lộp bộp, lạch bạch, ồm ồm, ào ào.
- Gió thổi ào ào, nhưng vẫn nghe thấy tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái nhà.
- Khuôn mặt mẹ đã lấm tấm những giọt mồ hôi.
- Đàn vịt bầu lạch bạch về chuồng.
- Cơn bão đến, mưa ầm ầm, gió ào ào.
C. VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
Nghe âm thanh đoán tên loài vật
Mèo
Bò
Quạ
Chích chòe
Tu hú
Tắc kè
TỪ TƯỢNG HÌNH TỪ TƯỢNG THANH
Các từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật
Các từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, con người.
Công dụng: Gợi hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động,
có giá trị biểu cảm cao; thường dùng trong
văn miêu tả và tự sự.
TÓM TẮT NỘI DUNG
(Sơ đồ tư duy)
NGHE BÀI HÁT xác định TỪ TƯỢNG HÌNH, TỪ TƯỢNG THANH
Cúc cu! Cúc cu! Chim rừng ca trong nắng
Im nghe! Im nghe! Ve rừng kêu liên miên
Rừng hát gió lay trên cành biếc
Lao xao! Rì rào! Dòng suối uốn quanh làn nước trôi trong xanh
Róc rách! Róc rách nước luồn qua khóm trúc
Lá rơi! Lá rơi! Xoay tròn nước cuốn trôi
Có anh chiến sĩ đi qua khu rừng vắng
Lắng nghe nhạc rừng tâm hồn vui phơi phới
Anh cười một mình rồi cất tiếng hát vang
Cây rừng dội tiếng theo lời ca mênh mang
Tính tang! Tính tình! Miền đông gian lao mà anh dũng
Tính tang! Tính tình hăng hái chiến đấu với quân thù
Đường xa chân đi vui bước
Lòng xuân thêm bao thắm tươi
Nhạc rừng vẳng đùa cùng nhịp bước
Hương rừng thoảng đưa hồn say sưa
D. HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ
1. Bài vừa học:
- Em hãy viết đoạn văn ngắn có sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh.
Hoàn chỉnh các bài tập vào tập soạn.
Sưu tầm thêm các đoạn thơ, bài thơ có sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh.
2. Chuẩn bị trước bài mới: Cô bé bán diêm (sgk/ tr 64-68 )→ Đọc và soạn phần Đọc - hiểu văn bản