Tiết 42,43 - Tiếng Việt
câu ghép
KIỂM TRA BÀI CŨ
- Thế nào là Nói giảm nói tránh? Tác dụng của phép tu từ nói giảm nói tránh ?
- Nói giảm nói tránh (Nhã ngữ, uyển ngữ)là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục,thiếu lịch sự.
* Hãy tìm cụm chủ vị của ba câu dưu?i đây?
A .Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt ! ( Lóo H?c)
C V
B. Ngụi nh� n�y mỏi dó h?ng .
c v
C V

C. B?u v?a r?ng r?n , mu?p duong hoa .
C1 V1 C2 V2
B?n d?n choi nh�-Nguy?n Khuy?n
=>Câu đơn
=>CAE mở rộng thành phần vị ngữ
CÂU GHÉP
Tiết 42,43
Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
1. Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. 2. Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. 3 Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
1. Ví dụ
Tiết 43. CÂU GHÉP

(1) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như



mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
C
V
c
v
c
v
Hai cụm C - V nhỏ nằm trong vị ngữ của cụm C – V lớn.
Tiết 43. CÂU GHÉP
1. Ví dụ
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
-> Câu có ba cụm C – V:
(2) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,

mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.
Tiết 43. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
1. Ví dụ
TN
C
V
-> Câu chỉ có một cụm C – V
(3) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
> Câu có ba cụm C - V:
Các cụm C - V không bao chứa nhau.
Tiết 43. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
1. Ví dụ
C
V
C
V
C
V
TN
Tiết 43. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
2. Nhận xét
3. Ghi nhớ: Câu ghép là những câu do 2 hoặc nhiều cụm C-V ko bao chứa nhau tạo thành. Mỗi cụm C-V này được gọi là một vế câu.
2
3
1
Tiết 43. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
1. Ví dụ
Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và

trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao

nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
TN
V
TN
V
C
C
Tiết 43. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

Nối bằng dấu phẩy và dấu 2 chấm
TN
C
V
C
V
C
V
Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay. Nối bằng dấu 2 chấm
Các vế trong những câu ghép sau được nối bằng cách nào?
Nếu ai có một bộ mặt xinh đẹp thì gương không bao giờ nói dối.


b) Mẹ nó càng đánh, nó càng lì ra.
-> Nối bằng một cặp quan hệ từ “nếu...thì...”
-> Nối bằng một cặp phó từ “càng...càng...”
Tiết 43. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
c) Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu.
-> Nối bằng đại từ “…bao nhiêu… bấy nhiêu...”
d) Cậu đi đằng này, tớ đi đằng kia.
-> Nối bằng chỉ từ “…này…kia.”
Có hai cách nối các vế câu:
- Dùng những từ có tác dụng nối:
+ Nối bằng một quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng).
Không dùng từ nối:
Dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.
Tiết 43. CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
1. Ví dụ
2. Ghi nhớ
Nối một vế ở cột A với một vế ở cột B để có những câu ghép phù hợp:
Cô giáo bước vào lớp
Ở đây, gió biển thổi về
Lúa đã chín rộ
Bà con nông dân tấp
nập gặt hái ngoài đồng.
Chúng em đứng dậy chào.
Khí hậu rất dễ chịu.
A
B
,
nên
và
Tiết 42: c©u ghÐp
Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây. Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?
b) - Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng.
(Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phảy)
Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.
(Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phảy)
Tiết 43. CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
1. Bài 1:
Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây. Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?
d) Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không ưa lão Hạc bởi vì lão lương thiện quá.
III. LUYỆN TẬP:
1. Bài 1:
Tiết 43. CÂU GHÉP
(Các vế câu được nối với nhau bằng quan hệ từ “bởi vì”)
Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây, hãy đặt một câu ghép.
a) vì...nên...
b) nếu ...thì...
c) tuy...nhưng...
d) không những ...mà…
(hoặc không chỉ… mà…; chẳng những…mà…)
III. LUYỆN TẬP:
2. Bài 2:
Tiết 43. CÂU GHÉP
Chuyển các câu ghép em vừa đặt được thành những câu ghép mới bằng một trong hai cách sau:
a) Bỏ bớt một quan hệ từ.
b) Đảo lại trật tự các vế câu.
3. Bài 3:
Tiết 43. CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
Tiết 42
câu ghép
* Bài tập 3:
Vì Nam chăm học nên bạn ấy đạt kết quả cao.
* Cách 1: + Nam chăm học nên bạn ấy đạt kết quả cao.
+ Vì Nam chăm học, bạn ấy đạt kết quả cao.
* Cách 2: Nam đạt kết quả cao vì bạn ấy chăm học.
III. LUYỆN TẬP:
Tiết 42
câu ghép
Hoạt động nhóm
Bài 2 + Bài 4
a, Vì Thúy nói lỡ lời nên bạn Nga giận
b, Nếu ta chiếm được điểm cao này thì trận đánh sẽ rất thuận lợi
c, Tuy gia đình rất khó khăn nhưng Lan
vẫn vươn lên học giỏi
a, Trời vừa hửng sáng, chúng tôi đã lên đường.
b, Lũ tràn đến đâu, nhà cửa trôi đến đấy.
c, Gió càng lớn,đám cháy càng mạnh.
Một số câu tham khảo cho bài tập 4
Một số câu tham khảo cho bài tập 2
III. Luyện tập
1
2
3
4
TRÒ CHƠI : THỬ TÀI ĐỐI ĐÁP
Vì bạn Nam không thuộc bài ...................

Do nĩ ch? quan...............
...........................................






Nếu Nam chăm học...............



Tiết 43. CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
4. Bài 4:
Viết một đoạn văn ngắn về một trong các đề tài sau (trong đoạn văn có sử dụng ít nhất là một câu ghép):
- Tác dụng của việc lập dàn ý trước khi viết bài tập làm văn.
CỦNG CỐ
Hệ thống nội dung bài:
Đặc điểm của câu ghép.
Cách nối các vế trong câu ghép (2 cách).
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học thuộc bài. Làm bài tập 1 (phần a, c), bài 4
Chuẩn bị bài mới: Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh.
Bài cũ: “Câu ghép”
- Nắm kĩ đặc điểm cấu tạo và các cách nối vế câu trong câu ghép.
- Làm đầy đủ bài tập vào vở bài tập.
- Xác định, gặch chân các thành phần, các bộ phận của các câu ghép sau:
a) Vì chưng gió thổi, hoa cười với trăng. (Ca dao)
b) Dù ai rào dậu ngăn sân, lòng ta vẫn vững là dân cụ Hồ (Theo Tố Hữu – “Ta đi tới”)
c) Ngào ngặt hương bay, bướm vẽ vòng. (Nguyễn Bính – “Xuân về”).
d) Cải chửa ra cây, cà mới nụ. (Nguyễn Khuyến,Bạn đến chơi nhà)
2. Soạn bài: CÂU GHÉP (TT)