Khởi động
Luyện từ và câu
Dùng câu hỏi vào những mục đích nào?
Nhiều khi, ta có thể dùng câu hỏi để thể hiện:
- Thái độ khen, chê.
- Sự khẳng định, phủ định.
- Yêu cầu, mong muốn.
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Giữ phép lịch sự
khi câu hỏi
+ Câu hỏi :
Mẹ ơi, con tuổi gì ?
+ Từ ngữ thể hiện thái độ lễ phép :
Mẹ ơi.
Mẹ ơi, con tuổi gì ?
Tuổi con là tuổi Ngựa
Ngựa không yên một chỗ
Tuổi con là tuổi đi…
XUÂN QUỲNH
1. Tìm câu hỏi trong khổ thơ dưới đây. Những từ ngữ nào trong câu hỏi thể hiện thái độ lễ phép của người con?
(Lời gọi )
I. Nhận xét:
a) Với cô giáo hoặc thầy giáo em.
Bài 2. Em muốn biết sở thích của mọi người trong ăn mặc, vui chơi, giải trí. Hãy đặt câu hỏi thích hợp:
b) Với bạn em.
– Thưa cô, cô thích mặc áo dài không ạ?
– Thưa thầy, thầy thích xem phim không ạ?
– Mai ơi, bạn có thích đọc truyện không?
– Bạn có thích chơi cờ không?
*Em có nhận xét gì về các câu hỏi sau:
+ Tại sao cả tháng nay chẳng thấy cậu mặc chiếc áo mới nào?
Bài 3. Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi những câu hỏi có nội dung như thế nào?
+ Nhà chị không có xe hay sao mà cứ sang nhà em mượn xe vậy?
+ Chú ơi, sao chú cứ dùng mãi chiếc ti vi cũ này thế?
Thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.
Tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
II. Ghi nhớ
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự như thế nào?
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự. Cụ thể là:

1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.

2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
Đoạn a) Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Theo ĐỨC HOÀI
Bài 1. Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
Đoạn b) Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.
Theo VĂN 4 (1984)
III. Luyện tập.
Đoạn a.
+Thầy Rơ – nê: ân cần trìu mến, yêu trò
+ Lu - i Pa -xtơ: Lễ phép, ngoan ngoãn, kính trọng thầy.
Đoạn b.
+Tên sĩ quan phát xít: Hách dịch, xấc xược.
+Cậu bé: Yêu nước, căm ghét, khinh bỉ tên xâm lược.
- Quan hệ giữa hai nhân vật là: Thầy- trò
- Quan hệ giữa hai nhân vật là: Tên sĩ quan phát xít - cậu bé yêu nước.
- Tính cách mỗi nhân vật:
- Tính cách mỗi nhân vật:
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít. Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
2. So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?
- Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
- Thưa cụ, chuyện gì xảy ra với cụ thế ạ?
- Thể hiện thái độ tế nhị, thông cảm, sẵn lòng giúp đỡ cụ già của các bạn
Những câu hỏi khác:
Câu các bạn hỏi cụ già:
- Thưa cụ, chuyện gì xảy ra với cụ thế ạ?
- Thưa cụ, chắc à cụ bị ốm ạ?
- Thưa cụ, có phải cụ đánh mất cái gì không ạ?
- Hơi tò mò hoặc chưa thật tế nhị.
Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự. Cụ thể là:

1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.

2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.

Vận dụng – Mở rộng
CHÀO CÁC EM !