KIỂM TRA BÀI CŨ:
- Đọc thuộc lòng bài thơ
“Bạn đến chơi nhà”.
- Tác giả bài thơ là ai? Quê
ông ở đâu?
- Nêu nội dung bài thơ?



Tiết 34: Văn bản:
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tĩnh dạ tứ)
- Lý Bạch -
I. Đọc-Tìm hiểu chung:
1.Đọc:
- Giọng thiết tha, trầm lắng, bộc lộ cảm xúc.
Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Dịch nghĩa:
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ là sương trên mặt đất.
Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng,
Cúi đầu nhớ quê cũ.
Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
Tiết 34: Văn bản Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tĩnh dạ tứ) - Lí Bạch -
I. Đọc - Tìm hiểu chung:
1. Đọc:
2. Tìm hiểu chung:
Lí Bạch (701 - 762)
a. Tác giả:
- Lí Bạch (701 - 762), là mộtNhà
thơ nổi tiếng thời Đường. Ông
được mệnh danh là Thi Tiên.
Tiết 34: Văn bản Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tĩnh dạ tứ) - Lí Bạch -
- Ông có nhiều bài thơ viết về
trăng với cách thể hiện giản dị
mà độc đáo.
I. Đọc – Tìm hiểu chung:
1. Đọc:
2. Tìm hiểu chung:
a. Tác giả:
b. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: Khi tác giả
sống tha hương trong cảnh li loạn.
- Thể thơ: ngũ ngôn cổ thể (một
thể thơ trong đó mỗi câu thường có
5 hoặc 7 chữ, song không bị những
quy tắc chặt chẽ về niêm, luật và đối
ràng buộc.

Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.

Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Đê đầu nhớ cố hương.



Tiết 34: Văn bản Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tĩnh dạ tứ) - Lí Bạch -
I. Đọc – Tìm hiểu chung:
1. Đọc:
2. Tìm hiểu chung:
a. Tác giả:
b. Tác phẩm:

- Bố cục: 2 phần
+ Bức tranh thiên nhiên.
+ Tình cảm của tác giả.

Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.

Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Đê đầu nhớ cố hương.



Tiết 32: Văn bản Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tĩnh dạ tứ) - Lí Bạch -
c. Giải thích từ khó – Bố cục:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
----------------------
Trăng sáng
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Mặt đất được ánh
trăng rọi xuống
như bao phủ
một lớp sương.
Ngỡ
Vẻ đẹp dịu êm,mơ màng,
yên tĩnh, huyền ảo .
Cả một khung cảnh tràn ngập ánh trăng. Dường như ở chỗ nào ta cũng bắt gặp ánh trăng, một ánh trăng rất đẹp, rất lung linh. Trăng có ở trên trời, trăng có cả dưới mặt đất . Không điều gì, vật gì làm lu mờ ánh trăng.
- Vẻ đẹp dịu êm, mơ màng,
yên tĩnh, huyền ảo .
TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch )
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
1. Hai câu thơ đầu:
Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ của tác giả?
- Sử dụng hàng loạt từ ngữ gợi tả ánh trăng giống như sương trên mặt đất.

TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch)

Nếu thay chữ “Sàng” (nghĩa là giường) bằng chữ “án”, “đình” (nghĩa là bàn, sân) thì ý thơ thay đổi như thế nào?

I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc - Tìm hiểu chi tiết văn bản
1. Hai câu thơ đầu
Thay đổi như vậy thì ý thơ sẽ khác đi vì người đọc sẽ hiểu tác giả đang ngồi đọc sách, hoặc đứng ở sân đình một cách thoải mái mà không chút tâm trạng gì về việc không ngủ được bởi ánh sáng của trăng → nhớ quê.
? Vậy em hãy cho biết cái hay trong việc sử dụng từ sàng?
=>Cách dùng từ “sàng” hết sức tinh tế.Thể hiện tư thế ngắm trăng, tâm trạng không ngủ được của nhà thơ trong một đêm trăng sáng sống xa quê.
Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi
Ngỡ mặt đất phủ sương

TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch)

Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Dịch nghĩa:
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ là sương trên mặt đất.
Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.


I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc - Tìm hiểu chi tiết văn bản
1. Hai câu thơ đầu
- Vẻ đẹp dịu êm, mơ màng, yên tĩnh, huyền ảo .
Khoảng khắc suy tư trong đêm trăng
sáng khi tác giả sống xa quê .
TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch )
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
1. Hai câu thơ đầu:
- Sử dung hàng loạt từ ngữ gợi tả ánh trăng giống như sương trên mặt đất.

TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch)


Cử đầu vọng minh nguyệt,
Cất lên, đầu, trông , sáng, trăng
Đê đầu tư cố hương.
Cúi xuống, đầu, lo nghĩ, cũ, quê hương
2. Hai câu thơ cuối
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
1. Hai câu thơ đầu
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
--------------------------------
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
Phép đối
TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch )
I.Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc - Tìm hiểu chi tiết văn bản
Phép đối lập: Ngẩng đầu >< cúi đầu
- Vọng minh nguyệt >< Tư cố hương
Tác giả dùng biện pháp nghệ thuật gì?
1. Hai câu thơ đầu:
- Sử dung hàng loạt từ ngữ gợi tả ánh trăng sáng giống như sương trên mặt đất
=> Gợi tả Vẻ đẹp dịu êm, mơ màng, yên tĩnh, huyền ảo.
Khoảng khắc suy tư trong đêm trăng sáng xa quê .
2. Hai câu thơ cuối
- Số lượng chữ: Bằng nhau
- Cấu trúc ngữ pháp: Giống nhau
- Cử đầu >< đê đầu: Trùng thanh, trùng chữ
- Từ loại: như nhau
“Đối” trùng thanh, trùng chữ (chỉ được dùng đối trong thơ cổ thể).
TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
(Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch)
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
--------------------------------
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
Ngẩng đầu: Là hành động xuất hiện như một động tác tất yếu để kiểm nghiệm, mà câu thứ 2 đặt ra vùng sáng trước mặt là sương hay là trăng.
Cúi đầu: Khi thấy trước mặt trăng lạnh lẽo như mình lập tức “cúi đầu ” không phải để nhìn một lần “sương trên mặt đất” mà để suy ngẫm về quê hương .
TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch )
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc - Tìm hiểu chi tiết văn bản
Phép đối lập: Ngẩng đầu >< cúi đầu
- Vọng minh nguyệt >< Tư cố hương
1. Hai câu thơ đầu:
-Sử dung hàng loạt từ ngữ gợi tả ánh trăng sáng giống như sương trên mặt đất
=> Gợi tả Vẻ đẹp dịu êm, mơ màng, yên tĩnh, huyền ảo.
Khoảng khắc suy tư trong đêm trăng sáng xa quê .
2. Hai câu thơ cuối
- Sử dụng một loạt các động từ chỉ hoạt động, trạng thái.
=> Gợi tả tâm trạng buồn, nhớ quê của tác giả. Tình yêu quê hương luôn thường trực trong trái tim ông, biểu hiện một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết đắm say.

Nhớ quê
Thao thức không ngủ
Nhìn trăng
Tình quê trở nên bền chặt, máu thịt
TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch )
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
1. Hai câu thơ đầu:
- Sử dung hàng loạt từ ngữ gợi tả ánh trăng giống như sương trên mặt đất
- Vẻ đẹp dịu êm, mơ màng,
yên tĩnh, huyền ảo .
Khoảng khắc suy tư trong
đêm trăng sáng xa quê .
2. Hai câu thơ cuối

TIẾT 32 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch)

Câu hỏi thảo luận: Có ý kiến cho rằng hai câu thơ đầu đơn thuần tả cảnh, hai câu cuối tả tình em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao? Qua bài thơ này giúp em hiểu gì về nhà thơ Lí Bạch.
=> Không thể chia như vậy vì:
+ 2 câu đầu tả ánh trăng sáng nhưng vẫn xuất hiện tình cảm của nhân vật trữ tình qua từ “ngỡ” ánh trăng được nhìn như sương phủ mặt đất.
+ 2 câu sau bộc lộ tả tâm tư nhớ quê nhưng còn tả vầng trăng sáng trên bầu trời.
=>Như vậy trong văn bản này có sự kết hợp giữa tả với biểu cảm. Phương pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc.
- Lí Bạch là nhà thơ yêu thiên nhiên sống gần gũi với thiên nhiên, yêu thiên nhiên tha thiết, yêu quê hương thiết tha sâu nặng.

 
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
1. Hai câu thơ đầu
2. Hai câu thơ cuối
III.TỔNG KẾT
Câu hỏi:
Hãy chỉ ra những biện pháp nghệ thuật của bài thơ?
Nghệ thuật:
+ Xây dựng hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị.
+Sử dụng phép đối ở câu 3,4 (số lượng các tiếng bằng nhau, cấu trúc cú pháp, từ loại của các chữ ở các vế tương ứng với nhau.

2. Nội dung:
Nỗi lòng đối với quê hương da diết, sâu nặng trong tâm hồn, tình cảm người xa quê.
Qua bài thơ em có nhận xét gì về tình cảm của tác giả với quê hương?
LUYỆN TẬP:
Câu 1: Bài thơ “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” được tác giả viết trong hoàn cảnh nào?
A. Mới rời quê ra đi.
B. Ở quê hương trông trăng nảy sinh tâm trạng.
C. Khi tác giả đang sống tha hương trong cảnh li loạn.
D. Sống ở ngay quê nhà.
Câu 2: Chủ đề của bài thơ là gì ?
A. Đăng sơn ức hữu (lên núi nhớ bạn)
B. Sơn thủy hữu tình (non nước hữu tình)
C. Vọng nguyệt hoài hương( trông trăng ngớ quê)
D. Tức cảnh sinh tình (trước cảnh sinh tình)

- Có người dịch Tĩnh dạ tứ thành hai câu thơ như sau:
“Đêm thu trăng sáng như sương
Lý Bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà”
Em hãy nhận xét hai câu thơ dịch trên?
Gợi ý: Tìm điểm giống nhau và điểm khác nhau giữa bản dịch thơ của Tương Như dịch và hai câu thơ dịch trong bài tập.


Tiết 31: Văn bản C?m nghi trong dờm thanh tinh
(Tinh d? t?) - Lớ B?ch -
I. Đọc – Tìm hiểu chung:
II. Đọc hiểu văn bản:
IV. Luyện tập:
* Hướng dẫn học tập:
- Đối với bài học ở tiết này:
+ Học phần nội dung bài học
+ Học phần phiên âm và dịch thơ. Tìm thêm một số bài thơ khác của Lí Bạch.
+ Dựa vào phần dịch nghĩa tập so sánh để thấy được sự khác nhau giữa bản dịch thơ và nguyên tác
- Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
+ Chuẩn bị bài mới: Từ đồng nghĩa, từ đồng âm, từ trái nghĩa.
+ Tự tìm hiểu nội dung phần lý thuyết
của các bài trên.
Chúc các em học tốt