Tiết 65:
D?P D� ? CƠN LƠN - PHAN CH�U TRINH
MU?N L�M TH?NG CU?I - T?N D�
A. D?P D� ? CƠN LƠN
---- Phan Châu Trinh ----
Tiết 65:
Biển trời Côn Đảo
hòn Trứng
hòn Cau
hòn Bảy Cạnh
hòn Bông Lan
hòn Tài Lớn và Tài Nhỏ
hòn Trác Lớn và Trác Nhỏ
Hòn Dung
hòn Bà
hòn Trọc
hòn Tre Lớn
hòn Tre Nhỏ
Đảo Côn Sơn
Hòn Dung
hòn Trác Lớn và Trác Nhỏ
hòn Tài Lớn và Tài Nhỏ
Côn Đảo ( Côn Lôn – tên gọi trước thế kỉ XX) là một quần đảo ở ngoài khơi bờ biển Nam bộ là đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh Bà Rịa –Vũng Tàu. Côn Đảo cách thành phố Vũng Tàu 97 hải lí và cách cửa sông Hậu 45 hải lí.
Côn Đảo gồm 16 hòn đảo, trong đó 14 hòn quây cụm gần nhau , còn hai hòn Trứng lớn và Trứng Nhỏ nằm tách biệt về phía Tây mới được nhập vào Côn Đảo từ năm 1995.
Côn Đảo có tổng diện tích đất nổi là 76 km², đảo lớn nhất là đảo Côn Sơn
51,52km² . Đảo này có địa hình đồi núi, ưu thế bởi các dãy đá granit chạy từ phía tây nam đến đông bắc, che chở cho các vùng vịnh của đảo cả về hai phía khỏi những luồng gió mạnh. Điểm cao nhất của quần đảo là đỉnh núi Thánh Giá trên đảo Côn Sơn, cao 577 m
Côn Đảo từng được biết đến là nơi giam giữ và lưu đày tù nhân lớn nhất Đông Dương trước năm 1975. Ngày nay, Côn Đảo là điểm du lịch nghỉ dưỡng và tham quan với các bãi tắm và khu bảo tồn thiên nhiên Vườn quốc gia Côn Đảo.
Nhà tù Côn Đảo -“Địa ngục trần gian” ( 01/02/1862)
Dưới con mắt của thực dân, Côn Đảo là một nơi lý tưởng, đáp ứng tốt những yêu cầu đối với một nhà tù bởi Côn Đảo bốn bề là biển, cách xa đất liền, không có phương tiện người tù khó bề trốn thoát, người ở bên ngoài cũng không có cách nào cứu thoát người tù. Ở nơi hải đảo này, những người cách mạng sẽ bị cắt đứt mọi quan hệ với gia đình, xã hội và quần chúng nhân dân, với đoàn thể, với các phong trào yêu nước.  Trong lịch sử, chính quyền thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã cho xây dựng 127 phòng giam, 42 xà lim và 504 phòng giam biệt lập - “chuồng cọp” tại khu vực Côn Đảo với diện tích 25.768 m² .
60 Phòng tắm nắng còn là nơi tra tấn, tắm nắng, phơi nắng tù nhân hoặc lôi tù nhân đến đó đánh đập, tra tấn
120 Phòng biệt giam chia làm 2 khu, bên trên có lan can sắt kiên cố, ở giữa có hành lang để cai ngục kiểm soát và tra tấn tù nhân bằng cách chọc cây sào, đổ vôi, tạt nước, chất thải tra tấn.
Khu Chuồng cọp
 Khu biệt giam này bị giấu kín hoàn toàn và đến năm 1970, khi được phát hiện và phơi bày đã gây chấn động và bàng hoàng với dư luận quốc tế.
Vốn xây dựng với mục đích để nuôi  bò nhưng sau này chuyển đổi một phần để làm trại tù, sử dụng chuồng bò như một trại giam các tù nhân nữ.
Hầm phân bò sâu 3m chia làm 2 ngăn có hệ thống cống ngầm từ chuồng nuôi bò dẫn sang, chứa phân và nước rửa từ chuồng bò. Địch sử dụng hầm phân bò này để ngâm người tù xuống đó tra tấn hành hạ cực kỳ dã man và bí mật.
Biệt lập Chuồng Bò
Các sở tù
Dựa theo các tài liệu, tính đến khoảng 1930 có ít nhất 18 sở tù đã đi vào hoạt động, đó là: Sở Lưới, Sở Ruộng, Sở Làm Đá, Sở Kéo Cây, Sở Chuồng Bò, Sở Lò Gạch, Sở Lò Vôi, Sở Muối,..... Với 2 mục đích: Phục vụ toàn diện các mặt đời sống cho bộ máy hành chánh của địch và cho đời sống của người tù trên đảo; Cải tạo người tù bằng lao động khổ sai
Di tích Sở Muối
Khu đập đá
Hầm xay lúa
Di tích Sở Lò Vôi
Cầu tàu lịch sử Côn Đảo: Xây dựng 1873, diện tích 1.400 m2, nơi có gần 1.000 tù nhân bị địch giết hại dần mòn trong quá trình lao động khổ sai trong khai thác vận chuyển những khối đá lớn để xây cầu. Tên gọi khác là Cầu tầu 914 (vì có tới 914 tù nhân chết trong khi lao động khổ sai phục vụ xây cầu). Cầu tầu cũng là nơi cập bến của các con tàu chở tù ra Côn Đảo, nơi chứng kiến những trận đòn khốc liệt phủ đầu nhằm uy hiếp tinh thần tù nhân trước khi tới đảo
Cầu Ma Thiên Lãnh xây dựng năm 1930. Thực dân Pháp mở con đường từ ngã ba Núi Chúa qua Bãi Ông Đụng nhằm khai thác cây gỗ, đá phục vụ công việc xây dựng trại giam, các công sở… và lập nên những trạm kiểm soát đề phòng tù nhân vượt ngục. Tù nhân làm khổ sai ở đây, do địa thế cheo leo hiểm trở, ăn uống thiếu thốn đói khát, nước suối lại rất độc, bị đá đè cây đổ, lao dịch nặng nhọc quá sức, cai ngục trật tự đánh đập, hối thúc, người tù bị chết hại đến 356 người mà cầu chỉ mới xây xong 2 mố cầu, mỗi mố cao khoảng 8m. Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, công trình này bỏ dở dang.
I. Đọc hiểu chung:
1.Tác giả :
- Phan Châu Trinh (1872-1926), hiệu là Tây Hồ ,biệt hiệu Hi Mã, quê ở tỉnh Quảng Nam .

- Ông là người giỏi biện luận, có tài văn chương. Ông là người có tư tưởng dân chủ sớm nhất Việt Nam

- Thơ văn ông thấm đẫm tinh thần yêu nước và dân tộc.
I. Đọc hiểu chung
1.Tác giả :
Phan Châu Trinh chỉ làm quan một thời gian ngắn rồi từ quan chuyện tâm vào sự nghiệp cứu nước. Năm 1908, Phan Châu Trinh bị khép tội xúi giục nhân dân nổi loạn trong phong trào chống thuế ở Trung Kì nên bị bắt đày ra Côn Đảo. Đến 6.1910, nhờ sự can thiệp của Hội Nhân quyền (Pháp) , ông mới được tha.
Đám tang cụ Phan Châu Trinh
I. Đọc hiểu chung:
1.Tác giả :
2.Tác phẩm:
Em biết gì về bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn”?
- Ra đời trong thời gian Phan Châu Trinh bị thực dân Pháp bắt giam và đày ra đảo Côn Lôn ( 1908 – 1910)
- Thể thơ: thất ngôn bát cú .
Khu đập đá khổ sai
Khu đập đá khổ sai: nằm ở chân Núi Chúa. Nơi đây thực dân Pháp dùng để đày ải những người tù lao động khổ sai đập đá tại chỗ bằng cốt mìn và các dụng cụ thủ công để đập thành đá hộc, đá dăm làm đường. Năm 1908, cụ Phan Chu Trinh đã bị phạt lao động khổ sai ở khu đập đá này. Đây là chốn tạo “cảm hứng” để cụ viết bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” nổi tiếng.
Nhà tù Côn Đảo
Tượng người tù Côn Đảo
Nhà tù Côn Đảo
Dụng cụ tra tấn
Tù nhân bị tra tấn
Tù nhân Côn Đảo
31
Thủ bút
Phan Châu Trinh
Trang đầu bản thảo TÂN VIỆT NAM
2. Tác phẩm :
- Ra đời trong thời gian Phan Châu Trinh bị thực dân Pháp bắt giam và đày ra đảo Côn Lôn (1908 – 1910)
-Thể thơ: thất ngôn bát cú .
Nêu đặc điểm thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật?
- Số câu: 8 câu/ bài
Số chữ: 7 chữ/ câu
Ngắt nhịp: 4/3 hoặc 2/2/3
Gieo vần: ở các chữ cuối của các
câu 1, 2, 4, 6, 8.
Đối: câu 3 với 4; câu 5 với câu 6
Luật: Bằng - trắc.
Bố cục: Đề - Thực - Luận - Kết.
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.
Đề
Thực
Luận
Kết
II. Đọc - Hiểu văn bản :
HD đọc
Đọc rõ ràng , rành mạch. Chú ý các từ láy
Giọng điệu hào hùng, sảng khoái
- Nhịp 4/3, 3/4
Dựa vào gợi ý câu hỏi đọc – hiểu văn bản hãy nêu bố cục của bài thơ?
Cảm nghĩ của người anh hùng
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.
Công việc đập đá và khí phách người tù
1. Đọc
II. Đọc - Hiểu văn bản :
2. Phân tích:
a. Công việc đập đá và khí phách người tù:
Em hiểu gì về quan niệm của tác giả trong câu thơ “làm trai ...Côn Lôn”?
- Quan niệm “làm trai” phải là người có chí hướng , có khát vọng nhất là “đứng giữa đất Côn Lôn” thì phải hiên ngang , sừng sững , “lừng lẫy”
- Công việc đập đá: dùng tay cầm búa
( “xách búa, ta tay”) đập đá thành hòn (“mấy trăm hòn”), thành đống (“năm bảy đống”)
Công việc đập đá được miêu tả như thế nào?
-> Công việc nặng, khối lượng lớn chỉ dành cho tù khổ sai.
Nhận xét về nghệ thuật, giọng điệu của bốn câu thơ đầu?
-> Giọng điệu hùng tráng khoa trương , động từ mạnh, đối ( câu 3,4) đã dựng lên bức tượng đài uy nghi về những tù nhân Côn Đảo, những anh hùng cứu nước giữa chốn địa ngục trần gian, với khí phách hiên ngang, lẫm liệt giữa đất trời.
2. Phân tích:
a. Công việc đập đá và khí phách người tù:
b. Cảm nghĩ của người anh hùng:
Từ chú thích (4)(5) sgk/149 em hiểu cảm nghĩ nào của người tù cách mạng được biểu hiện trong hai câu thơ “Tháng ngày...sắc son?
- Thử thách làm cho người tù càng dày dạn , càng phong trần càng “sành sỏi ” càng bền lòng, trung kiên “ sắt son” với lí tưởng .
Các hình ảnh ẩn dụ:
-Tháng ngày -> Thời gian kéo dài
-Mưa nắng ->gian khổ khó khăn , sự khắc nghiệt của chế độ nhà tù....
-Thân sành sỏi -> sức chịu đựng, bền bĩ, dẻo dai
- Dạ sắt son : Ý chí chiến đấu không thay đổi
=>Tinh thần bền bỉ, ý chí chiến đấu kiên cường của người tù cộng sản
2. Phân tích:
b. Cảm nghĩ của người anh hùng:
- Thử thách làm cho người tù càng dày dạn , càng phong trần càng “sành sỏi ” càng bền lòng, trung kiên “ sắt son” với lí tưởng .
- Tự hào kiêu hãnh về sự nghiệp cứu nước , xem đó là “vá trời”
Tự ví mình là “kẻ vá trời ” , người tù đã nghĩ gì về bản thân mình?
nên xem thường việc tù đày, lao động khổ sai chỉ là “việc con con”.
=> Niềm tin mãnh liệt vào lí tưởng yêu nước, sự nghiệp cách mạng của mình.
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
Bút pháp lãng mạn, giọng thơ hào hùng kết hợp từ láy, động từ, ẩn dụ, nói quá, phép đối.
2. Nội dung:
Hình tượng đẹp lẫm liệt, ngang tàng của người anh hùng cứu nước dù gặp bước nguy nan vẫn không sờn lòng đổi chí.
3. Ý nghĩa:
Nhà tù của thực dân đế quốc không thể khuất phục ý chí, nghị lực và niềm tin của người chiến sĩ cách mạng .
Côn Đảo ngày nay với nhịp sống hiện đại
Côn Đảo ngày nay với du lịch biển
Côn Đảo ngày nay với du lịch tâm linh