Ngữ văn 7 – Tuần 3 – Tiết 11:
QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
Khái niệm: Văn bản là sản phẩm của hoạt động ngôn ngữ dùng trong giao tiếp, được diễn đạt bằng hình thức nói hoặc viết.
+ Văn bản nói (lời nói).
* Nhắc lại kiến thức:
+ Văn bản viết (chữ viết).
Các hình thức của văn bản:
Văn bản là gì?
I - CÁC BƯỚC TẠO LẬP VĂN BẢN.
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
1. Nhu cầu tạo lập (làm ra, viết, nói) văn bản.
→ Khi cần tiến hành hoặc động giao tiếp, người ta sẽ có nhu cầu tạo lập văn bản.
- Khi nào thì người ta có nhu cầu tạo lập (làm ra, viết, nói) văn bản?
+ Cần trình bày một sự việc nào đó.
+ Báo cáo, tổng kết, kiến nghị,….
2. Các bước tạo lập văn bản:
Bước 1: Định hướng trước khi tạo lập văn bản (4 yêu cầu):
* Lưu ý: Bỏ qua vấn đề nào trong bốn vấn đề đó cũng không thể tạo ra được văn bản.
1. Viết cho ai?
→ Đối tượng tiếp nhận.
2. Viết để làm gì?
→ Mục đích tạo lập văn bản.
3. Viết về cái gì?
→ Nội dung trình bày trong văn bản..
4. Viết như thế nào?
→ Cách thức, hình thức trình bày văn bản
I - CÁC BƯỚC TẠO LẬP VĂN BẢN.
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
Ví dụ:
Viết một bức thư chúc mừng sinh nhật một người bạn thân.
1. Xác định đối tượng bức thư hướng đến (người tiếp nhận): người bạn thân ở xa.
2. Mục đích viết thư: chúc mừng sinh nhật bạn.
3. Nội dung cần trình bày:
4. Hình thức: bức thư.
* Những định hướng trước khi tiến hành:
+ Chúc mừng sinh nhật.
+ Hỏi thăm tình hình sức khỏe và học tập của bạn.
+ Hẹn một ngày gặp gỡ.
I - CÁC BƯỚC TẠO LẬP VĂN BẢN.
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
1. Xác định nhu cầu tạo lập (làm ra, viết, nói) văn bản.
2. Các bước tạo lập văn bản:
- Bước 2: Tìm ý và sắp xếp các ý (thành dàn ý) để có một bố cục rành mạch, hợp lí, thể hiện đúng định hướng trên.
- Bước 3: Diễn đạt các ý đã ghi trong bố cục thành những câu, đoạn văn chính xác, lời lẽ trong sáng, có mạch lạc và liên kết chặt chẽ với nhau → Viết thành văn bản.
- Bước 4: Kiểm tra xem văn bản vừa tạo lập và sửa lỗi (nếu có) (lời văn, lỗi chính tả, ngữ pháp câu,….)
- Bước 1: Định hướng trước khi tạo lập văn bản (4 yêu cầu).
Ví dụ:
Viết một bức thư chúc mừng sinh nhật một người bạn thân.
- Ý 1: Nêu lý do viết thư.
- Ý 2: Gửi lời chúc mừng sinh nhật bạn.
- Ý 3: Chúc bạn sức khỏe và học tập tốt.
- Ý 4: Hẹn gặp lại trong một ngày gần nhất.
* Dàn ý và bố cục của bức thư:
1
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
Ví dụ minh họa:
* Xét văn bản “Cổng trường mở ra” của Lý Lan
1. Nhu cầu (lý do) thúc đẩy nhà văn viết văn bản:
2. Định hướng của nhà văn:
+ Viết cho ai? (xác định đối tượng tiếp nhận văn bản)
→ Mọi người.
→ Suy nghĩ về ý nghĩa ngày khai trường và vai trò của giáo dục đối với thành công của con người.
+ Viết để làm gì? (xác định mục đích của văn bản)
→ Bày tỏ suy nghĩ của tác giả về ý nghĩa trọng đại của ngày khai trường đầu tiên, vai trò của nền giáo dục đối với mỗi con người và nhắc nhở trách nhiệm của người lớn đối với trẻ em.
+ Viết về cái gì? (xác định nội dung trình bày)
→ Tâm trạng của người mẹ đêm trước ngày khai trường của con: chuẩn bị chu đáo cho con, lo lắng không ngủ được, nhớ lại ngày khai trường đầu tiên của mình và dự định những lời sẽ nói với con vào sáng ngày mai khi cùng con đến trường.
+ Viết như thế nào? (xác định hình thức trình bày)
→ Trình bày bằng một văn bản nhật dụng có sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, nghị luận và biểu cảm.
1
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
Ví dụ minh họa:
* Xét văn bản “Cổng trường mở ra” của Lý Lan
1. Nhu cầu (lý do) thúc đẩy nhà văn viết văn bản:
2. Định hướng của nhà văn:
4. Diễn đạt các ý rõ ràng, chính xác; lời văn trong sáng, mạch lạc; các câu, đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau.
3. Hệ thống ý đầy đủ, sắp xếp theo trật tự hợp lí. Bố cục rành mạch, rõ ràng, thể hiện đúng định hướng đã vạch ra.
5. Văn bản hoàn chỉnh, giàu tính biểu cảm và thuyết phục.
1
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
1
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
II - LUYỆN TẬP
1. Bài tập 1:
Dựa vào các bước tạo lập văn bản, hãy chỉ ra quá trình tạo lập văn bản “Mẹ tôi” của nhà văn Ét-môn-đô đơ A-mi-xi.
* Gợi ý trả lời:
a. Lý do thúc đẩy nhà văn viết văn bản:
b. Định hướng của nhà văn:
+ Viết cho ai?
→ Viết cho En-ri-cô.
→ En-ri-cô đã thiếu lễ độ với mẹ khi có mặt cô giáo.
+ Viết để làm gì?
→ Khiển trách lỗi lầm và khuyên bảo En-ri-cô.
+ Viết về cái gì?
→ Nhắc lại việc En-ri-cô đã thiếu lễ độ với mẹ. Kể về nỗi khổ nhọc của mẹ. Khuyên bảo En-ri-cô.
+ Viết như thế nào?
→ Viết một bức thư gửi cho con.
Nhận xét: Hệ thống ý đầy đủ, sắp xếp hợp lí. Bố cục rành mạch, rõ ràng. Văn bản hoàn chỉnh, giàu tính biểu cảm
1
Tiết 11: QUÁ TRÌNH TẠO LẬP VĂN BẢN
III - DẶN DÒ:
- Đọc lại bài ghi và ghi nhớ.
- Bài tập về nhà: Em hãy thay mặt En-ri-cô viết một bức thư cho bố nói lên nỗi ân hận vì đã trót nói lời thiếu lễ độ với mẹ kính yêu. Để viết bức thư đó, em phải thực hiện những việc gì?
XIN CHÀO VÀ HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG BÀI HỌC TUẦN SAU!
Bài học đến đây là kết thúc.