CHÀO MỪNG THẦY CÔ VÀ CÁC EM TỚI THAM DỰ TIẾT HỌC

TRƯỜNG THCS
Ông nói gà, bà nói vịt
Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược
Tiết 8:

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)
NỘI DUNG BÀI HỌC

Phương châm quan hệ

1

2

Phương châm cách thức

Phương châm lịch sự

3
I. Phương châm quan hệ

_Thành ngữ Ông nói gà, bà nói vịt dùng để chỉ tình huống hội thoại như thế nào? Điều gì sẽ xả ray nếu xuất hiện những tình huống hội thoại như vậy?_

*- Thành ngữ _“ông nói gà, bà nói vịt”_: Hai người đối thoại mỗi người nói 1 đằng, không hiểu nhau -> cuộc thoại không thực hiện được
I. Phương châm quan hệ

Nói đúng đề tài mà hội thoại đang đề cập, tránh nói lạc đề.

 Phương châm quan hệ

KẾT LUẬN:

Trong quá trình hội thoại những người tham gia có thể thay đổi đề tài: có những hình thức ngôn ngữ để báo hiệu sự thay đổi đó.
II. Phương châm cách thức

Những thành ngữ: dây cà ra dây muống, lúng búng như ngậm hột thị để chi những cách nói như thế nào?Những cách nói đó ảnh hưởng đến giao tiếp ra sao? Qua đó, có thể rút ra bài học gì trong giao tiếp?

*- “Dây cà ra dây muống": Chỉ cách nói dài dòng, rườm rà *"Lúng búng như ngậm hột thị": chỉ cách nói ấp úng, không rành mạch, không thành lời.

 Khi giao tiếp phải nói ngắn gọn, rành mạch
Dây cà

Dây muống
II. Phương châm cách thức

Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy

_Có thể hiểu câu sau đây theo mấy cách? Để người nghe không hiểu lầm, phải nói thế nào_

Có thể hiểu theo hai cách tuỳ thuộc vào việc xác định cụm từ "của ông" bổ nghĩa cho từ "nhận định" hay "truyện ngắn"

_Để người nghe không hiểu lầm, có thể nói:_

*Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về truyện ngắn *Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn mà ông ấy sáng tác. *Tôi đồng ý với những nhận định của các bạn về tr/ngắn của ông ấy
III. Phương châm lịch sự

NGƯỜI ĂN XIN

Một người ăn xin đã già. Đôi mắt ông đỏ hoe,nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt,áo quần tả tơi. Ông chìa tay xin tôi:

Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết. Ông vẫn đợi tôi. Tôi chẳng biết làm thế nào. Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:

- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.

Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:

- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.

Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.

(Theo Tuốc-ghê-nhép )
Đọc truyện sau và trả lời câu hỏi:

*_Nêu nội dung câu chuyện? _ *_? Vì sao cả ông lão ăn xin và cậu bé đều cảm thấy mình đã nhận được từ người kia một điều gì đó?_ *_Em nhận ra tình cảm nào của cậu bé dành cho ông lão ăn xin qua cái nắm tay ấy? _
Người ăn xin và cậu bé đều cảm nhận đc sự chân thành và tôn trọng của nhau

Mặc dù cả hai người đều không có của cải, tiền bạc để cho nhau nhưng cả hai đều cảm nhận được tình cảm mà người kia dành cho mình (qua cái nắm chặt tay).

01

02

III. Phương châm lịch sự

NHẬN XÉT

Truyện người ăn xin

- Cậu bé chú ý đến vai xã hội: người dưới - người trên

 Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác(phương châm lịch sự).
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
TT

Phương châm hội thoại

Những điều cần lưu ý khi giao tiếp
1

_Phương châm về lượng_

* Cần nói có nội dung. * Nội dung phải đáp ứng đúng yêu cầu cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.
2

_Phương châm về chất_

- Đừng nói những điều mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực.
3

_Phương châm quan hệ_

* Cần nói đúng đề tài giao tiếp.

- Tránh nói lạc đề.
4

_Phương châm cách thức_

* Chú ý nói ngắn gọn, rành mạch. * Tránh cách nói mơ hồ.
5

_Phương châm lịch sự_

- Cần tế nhị, tôn trọng người khác.
LUYỆN TẬP

PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ

PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ

PHƯƠNG CHÂM CÁCH THỨC
Bài 1: Qua những câu tục ngữ, ca dao, cha ông khuyên dạy chúng ta điều gì? Hãy tìm thêm một só câu tục ngữ, ca dao có nội dng tương tự

a. Lời chào cao hơn mâm cỗ

c. Kim vàng ai nỡ uốn câu

Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời

b. Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

=> Những câu ca dao, tục ngữ khẳng định vai trò của ngôn ngữ trong đời sống và khuyên ta trong giao tiếp nên dùng những lời lẽ lịch sự nhã nhặn.
Bài 3:

Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống: nói móc, nói ra đầu ra đũa, nói leo, nói mát, nói hớt

Cho biết các từ ngữ trên chỉ những cách nói liên quan đến phương châm hội thoại nào

a, Nói dịu dàng như khen, nhưng thật ra là mỉa mai, chê trách là....................

b. Nói trước lời mà người khác chưa kịp nói là.....................

c. Nói nhầm châm chọc điều không hay của người khác một cách cố ý là .............

d. Nói chen vào chuyện của người trên khi không được hỏi đến là .............

e. Nói rành mạch, cặn kẽ, có trước có sau là..................................

nói hớt

nói móc

nói leo

nói ra đầu ra đũa

nói mát
VẬN DỤNG

Hãy cho biết các câu chuyện dưới đây, các nhân vật đã vi phạm phương châm hội thoại nào?
Câu chuyện 1

=> Phương châm quan hệ

A : - Nằm lùi vào!

B : - Làm gì có hào nào .

A : - Đồ điếc!

B : - Tôi có tiếc đâu.
Câu chuyện 2

=> Phương châm về lượng

Giờ văn học , thầy giáo hỏi bài cũ:

- Ai đã viết Hịch tướng sĩ?

Cả lớp im phăng phắc. Thầy phát cáu gọi:

- Huỳnh! Ai đã viết Hịch tướng sĩ !?

Huỳnh run rẩy đứng lên, nói lắp bắp:

- Thưa thầy... không phải em ạ.
Câu chuyện 3

=> Phương châm về chất

MẮT TINH, TAI TINH

_Có hai anh bạn gặp nhau, một anh nói: - Mắt tớ không ai bằng! Kìa! Một con kiến đang bò ở cành cây trên đỉnh núi phía trước mặt, tớ trông rõ mồn một đến cả từ sợi râu cho đến bước chân của nó. Anh kia nói: - Thế cũng chưa tinh bằng tớ, tớ còn nghe thấy sợi râu nó ngoáy trong không khí kêu vù vù và chân nó bước kêu sột soạt._ (Truyện cười dân gian Việt Nam)
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

*Học bài, hoàn chỉnh các bài tập. *Tìm một số ví dụ về việc không tuân thủ p/c về lượng, p/c về chất trong một hội thoại. *Chuẩn bị: " Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh" (Đọc kĩ ngữ liệu, trả lời câu hỏi, chuẩn bị các bài tập) *Hãy chỉ rõ những câu văn đã sử dụng yếu tố miêu tả khi tả sự biến đổi của hình ảnh đảo đá. *Viết đoạn văn thuyết minh về cây lúa trong đó có sử dụng yếu tố miêu tả.
CẢM ƠN CÁC CON ĐÃ CHÚ Ý NGHE BÀI GIẢNG