SLIDESMANIA.CO
M

NỘI DUNG BÀI HỌC

I. Trợ từ

II. Thán từ
c

III. Luyện tập

SLIDESMANIA.CO
M

I. Trợ từ
1. Xét ví dụ: SGK trang 69
a. Nó ăn hai bát cơm.

SLIDESMANIA.CO
M

b. Nó ăn những hai bát cơm.
(Nhiều)
c. Nó ăn có hai bát cơm.

(Ít)
“những, có” là TRỢ TỪ.

=> Thông báo sự việc.
c

Thông báo khách quan + biểu thị
thái độ đánh giá sự vật, sự việc.

- Khái niệm: “Trợ từ” là những từ chuyên đi kèm 1 từ ngữ
trong câu.
c

SLIDESMANIA.CO
M

- Mục đích:
+ Để nhấn mạnh.
+ Biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ
ngữ đó.
- Các trợ từ thường gặp: những; đích; có; chính; ngay;…

Bài tập nhanh (Bài 1: SGK trang 70)
Trong các câu dưới đây, từ nào là trợ từ, từ nào không phải trợ từ?
a) Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi quyển sách này.

=> Trợ từ

b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm “Tắt đèn”. => Tính từ
c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này.

=> Trợ từ

d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết. => Tính từ
e) Cha tôi là công nhân. => Động từ
g) Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

=> Trợ từ

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.

=> Lượng từ

i) Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên. => Trợ từ

- Có những từ hình thức âm thanh
giống với trợ từ nhưng không phải là
trợ từ (hiện tượng đồng âm khác
loại).
- Cách phân biệt: Dựa vào tác dụng
của trợ từ trong câu.
+ Nó đi với từ, ngữ nào?
+ Có nhấn mạnh hoặc biểu thị thái
độ đánh giá sự việc, sự vật của người
nói không?

II. Thán từ
1. Xét ví dụ: SGK trang 69
a, Này ! Ông giáo ạ ! Cái giống nó cũng khôn ! Nó cứ làm in như nó
trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng: “A ! Lão già tệ
lắm ! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à ?”.
c

SLIDESMANIA.CO
M

b, - Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn. Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa
họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ. Người ốm rề rề
như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.
- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ. Nhưng để cháo nguội, cháu cho
nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã.

- “Này” => Gây sự chú ý (gọi, đáp).
- “A” => Thể hiện sự tức giận / vui mừng.
c
- “Vâng” => Thái độ lễ phép.

SLIDESMANIA.CO
M

Nhận xét về cách dùng các từ này, a, vâng bằng cách lựa chọn câu
trả lời đúng:
a) Các từ ấy có thể làm thành một câu độc lập.
c

b) Các từ ấy không thể làm thành một câu độc lập.

SLIDESMANIA.CO
M

c) Các từ ấy không thể làm thành một bộ phận của câu .
d) Các từ ấy có thể cùng những từ khác làm thành một câu và thường đứng
đầu câu.

- Khái niệm: “Thán từ” là những từ dùng để bộc lộ tình cảm,
cảm xúc của người nói hoặc dùng để gọi đáp.
c

SLIDESMANIA.CO
M

- Vị trí:
+ Thường đứng ở đầu câu.
+ Có khi tách ra thành một câu đặc biệt.
- Thán từ gồm 2 loại chính:
+ Bộc lộ tình cảm, cảm xúc: a, ái, ơ, ôi, ô hay, than ôi, trời ơi,…
+ Gọi đáp: này, ơi, vâng, dạ, ừ,...

KHỈ CON TRANH TÀI

CHÚC
MỪNG
CHÚC MỪNG

(Bài 2: SGK trang 70, 71) Giải thích nghĩa
của trợ từ in đậm trong câu sau:
a) Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không
gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi
lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.”
=> “lấy” có ý nghĩa nhấn mạnh sự việc.

(Bài 2: SGK trang 71) Giải thích nghĩa của trợ từ
in đậm trong câu sau:
b) Hai đứa mê nhau lắm. Bố mẹ đứa con gái biết vậy,
nên cũng bằng lòng gả. Nhưng họ thách nặng quá:
nguyên tiền mặt phải một trăm đồng bạc, lại còn
cau, còn rượu… cả cưới nữa thì mất đến cứng hai
trăm bạc.”
=> “nguyên”: Chỉ tính tiền thách cưới đã quá cao.
=> “đến”: Chỉ sự vô lý, nhấn mạnh số lượng lớn =>
Thái độ ngạc nhiên.

(Bài 2: SGK trang 71) Giải thích nghĩa của
trợ từ in đậm trong câu sau:
c) Tính ra cậu Vàng cậu ấy ăn khỏe hơn cả tôi,
ông giáo ạ!
=> “cả”: Nhấn mạnh việc ăn quá mức bình
thường.

(Bài 2: SGK trang 71) Giải thích nghĩa của
trợ từ in đậm trong câu sau:
d) Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám
Tựa nhau trông xuống thế gian cười.
=> “cứ”: Nhấn mạnh việc lặp đi lặp lại một
cách nhàm chán.

(Bài 3: SGK trang 71) Chỉ ra thán từ trong
câu dưới đây:
a) Đột nhiên lão bảo tôi:
- Này! Thằng cháu nhà tôi, đến một năm
nay, chẳng có giấy má gì đấy, ông giáo ạ!
À! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão.
=> Này; À

(Bài 3: SGK trang 71) Chỉ ra thán từ trong
câu dưới đây:
b) – Con chó là của cháu nó mua đấy chứ!...
Nó mua về nuôi, định để đến lúc cưới vợ thì
giết thịt…
Ấy! Sự đời lại cứ thường như vậy đấy. Người
ta định rồi chẳng bao giờ người ta làm được.
=> Ấy

(Bài 3: SGK trang 71) Chỉ ra thán từ trong
câu dưới đây:
c) Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng
mình thì thế là sung sướng.
=> Vâng

(Bài 3: SGK trang 71) Chỉ ra thán từ trong
câu dưới đây:
d) Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta,
nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ
thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ
ổi,… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn […]
=> Chao ôi

(Bài 3: SGK trang 71) Chỉ ra thán từ trong
câu dưới đây:
e) Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão
cũng có thể làm liều như ai hết…
=> Hỡi ơi

(Bài 4: SGK trang 72) Thán từ in đậm trong câu sau
đây bộc lộ cảm xúc gì?
a) Lũ chuột bò lên chạn, leo lên bác Nồi Đồng. Năm
sáu thằng xúm lại húc mõm vào, cố mãi mới lật được
cái vung nồi ra. “Ha ha! Cơm nguội! Lại có một bát cá
kho! Cá rô kho khế: vừa dừ vừa thơm. Chít chít, anh em
ơi, lại đánh chén đi thôi!”.
=> “Ha ha”: Bộc lộ sự sảng khoái, sung sướng trước
những phát hiện thú vị.

(Bài 4: SGK trang 72) Các thán từ in đậm trong
những câu sau đây bộc lộ cảm xúc gì?
a) Bác Nồi Đồng run như cầy sấy: “Bùng boong. Ái
ái! Lạy các cậu, các ông, ăn thì ăn, nhưng đừng
đánh đổ tôi xuống đất. Cái chạn cao thế này, tôi ngã
xuống không vỡ cũng bẹp, chết mất!”.
=> “Ái ái”: Tiếng thốt lên khi bị đau đột ngột (sự sợ hãi).

(Bài 4: SGK trang 72) Thán từ in đậm
trong câu sau đây bộc lộ cảm xúc gì?
b) Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
=> “Than ôi”: Biểu thị sự đau buồn, tiếc
nuối.

Đặt 1 câu có trợ từ và 1 câu có thán từ.
- Chao ôi, bông hoa mới đẹp làm sao.
- Chính nó đã gây ra vụ nổ này.

(Bài 6: SGK trang 72) Giải thích câu tục
ngữ: Gọi dạ bảo vâng.
- Nghĩa đen: Dùng thán từ gọi đáp “dạ, vâng”
để biểu thị sự lễ phép, thái độ cung kính với
người bề trên.
- Nghĩa bóng: Phê phán những người chỉ biết
nghe lời một cách máy móc, thiếu chính kiến.

c

SLIDESMANIA.CO
M

Cảm ơn các em đã
lắng nghe!