CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
NGÀY HÔM NAY

KHỎE NHƯ VOI

ĐEN NHƯ CỘT NHÀ CHÁY

NHANH NHƯ CHỚP

GẦY NHƯ QUE CỦI

Theo em, cách nói của các
thành ngữ “Khoẻ như voi”,
“Đen như cột nhà cháy”,
“Nhanh như chớp” có gì khác
so với bình thường…

Tiếng việt:

I.Nói quá và tác dụng
của nói quá
NỘI DUNG

II. Luyện tập

I. Nói quá và tác dụng của
nói quá?

1. Ví dụ:
a
ủ
c
a
ĩ
Đêm tháng năm chưaEnằm
đã
sáng
h
g
n
u
ể
m hi
m
ậ
đ
n
i
Ngày tháng mười chưacácười
đã
ừ
tối.
t
c cụm
au
s
ụ
d
í
v
(Tục
ngữ
)
2
g
tron
?
như thế nào

Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

(Ca dao)

Chưa nằm đã sáng

= Đêm ngắn

Chưa cười đã tối

= Ngày ngắn

Mồ hôi thánh thót
như mưa ruộng cày
= Mồ hôi rơi
nhiều, liên tục

Chạy thẳng đến tận
chân trời.
= Dài (khuất tầm
mắt)

I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
1. Ví dụ
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
(Tục ngữ)

b. Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.
(Ca dao)

Mức độ
cách nói
trong các
ví dụ trên
như thế
nào so
với sự
thật?

I. NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG CỦA NÓI QUÁ
1. Ví dụ
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
=> Phóng đại về tính
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
chất của hiện tượng thời
(Tục ngữ) tiết

b. Cày đồng đang buổi ban trưa
=> Phóng đại về mức độ
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
của sự việc
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần
(Ca dao)

=> Nói phóng đại sự thật

Hãy so sánh 2 cách sử dụng từ sau
Sử dụng biện pháp nói quá
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

Không sử dụng biện pháp nói
quá
Đêm tháng năm ngắn
Ngày tháng mười ngắn.

Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi rơi nhiều và liên tục.

Con đường mòn chạy thẳng đến tận
chân trời.

Con đường mòn chạy dài, khuất
tầm mắt.

Sử dụng biện pháp nói quá

Không sử dụng biện pháp nói quá

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

Đêm tháng năm đêm ngắn
Ngày tháng mười ngày ngắn.

Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng
cày.

Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi rơi nhiều và liên tục.

Con đường mòn chạy thẳng đến tận
chân trời.

Con đường mòn chạy dài, khuất tầm
mắt.

Hay, gây ấn tượng

Bình thường, không gây ấn tượng

,
ụ
d
í
v
h
c
í
t
n
Từ việc phâ
ì?
g
à
l
á
u
q
i
ó
theo em, n
?
ó
n
a
ủ
c
g
n
ụ
Tá c d

2. GHI NHỚ
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại
Khái niệm: mức độ, quy mô, tính chất của sự vật,
hiện tượng được miêu tả
Nhấn mạnh ý
Tác dụng:

Gây ấn tượng
Tăng sức biểu cảm cho lời văn.

LƯU Ý
Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, ngoa dụ,
thậm xưng, phóng đại, cường điệu.
Để nhận ra biện pháp nói quá cần đối chiếu nội
dung lời nói với thực tế. Phải nắm được cái ý nghĩa
hàm ẩn của lời nói (tức là hiểu theo nghĩa bóng chứ
không hiểu theo nghĩa đen).

Bài tập nhanh
Tìm và nêu ý nghĩa của phép nói quá trong những câu sau
a/

Bàn tay ta làm nên tất cả .
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

b/ Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ sáng
đến giờ em có thể đi lên đến tận trời được.
c/ […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào
nhà xơi nước.

a/

Bàn tay ta làm nên tất cả .
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

 Ý nghĩa: Nhấn mạnh sự quyết tâm cũng như công sức
của con người. Dù có khó khăn đến đâu mà quyết chí,
gắng sức cũng sẽ đạt kết quả mỹ mãn.

b/ Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi.
Từ sáng đến giờ em có thể đi lên đến tận trời được
 Ý nghĩa : Thể hiện ý chí nghị lực cũng như lòng lạc
quan, tin tưởng của con người. Mặc khác còn để trấn an
mọi người rằng vết thương nhỏ chẳng có nghĩa lý gì.

c/ […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời
hắn vào nhà xơi nước.
 Ý nghĩa: Nhấn mạnh vào tính cách nhân vật. Cụ bá là
kẻ có quyền uy, hống hách.

Phiếu học tập số 1
Phân biệt nói quá và nói khoác
Nói quá
Giống

Khác

Nói khoác

Phiếu học tập số 1
Phân biệt nói quá và nói khoác
Nói quá

Đều phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật,
hiện tượng được miêu tả.

Giống

Khác

Nói khoác

-

Mục đích: Nhấn
mạnh, gây ấn tượng,
tăng sức biểu cảm.

-

Tác động: Tích
cực.

- Mục đích: Làm người nghe
tin vào những điều không có
thật, tạo tiếng cười có ý
nghĩa phê phán những kẻ
khoác lác trong cuộc sống.
- Tác động: Tiêu cực.

Quả bí khổng lồ
Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí. Một
anh thấy quả bí to kêu lên:
- Chà, quả bí kia to thật !
Anh bạn có tính hay nói khoác, cười mà bảo rằng :
- Thế thì đã lấy gì làm to. Tôi đã từng thấy những quả bí
to hơn nhiều. Có một lần, tôi 
tận mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia
kìa.
Anh kia nói ngay:

- Thế thì đã lấy gì làm lạ. Tôi còn nhớ, một bận tôi
trông thấy một cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta.
Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi
- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?
Anh kia giải thích:
- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà.
Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng
sang chuyện khác.

II. Luyện tập

HÁI HOA
DÂN CHỦ

10.
Điền
thành
ngữ
thích
hợp
vào
chỗ
7.
Điền
thành
ngữ
thích
hợp
vào
chỗ
6.9.
Điền
thành
ngữ
thích
hợp
vào
chỗ
5.trống/....../
câu
3.
4.
Xác
địnhthành
phép
nói
quá
trong
những
8. Điền
ngữ
thích
hợp
vào
để
tạo
thành
biện
pháp
tuchỗ
từtừ
nói
trống/....../
để
tạo
thành
biện
pháp
tu
từ
nói
trống/....../
để
tạo
thành
biện
pháp
tu
trống/....../
để
tạo
thành
biện
pháp
tu
từ
“Nhớ,
tôi
nhớ
đến
chết
cũng
không
sau:
2.
Tác
“Lỗ
“Bác
dụng
mũi
ơi“Nhìn
tim
của
mười
Bác
biện
tám
mênh
pháp
gánh
nói
lông
quá
thế
trống/....../
để
tạo
thành
biện
pháp
tucho
từ
nóicỏ
1.
Nói
quá
là
gì?
quá:
“Ở
nơi
...............................
thế
này,
quá:
“Lời
khen
của
cô
giáo
làm
nói
quá:
thấy
tội
ácmông
của
giặc
ai ai
nói
quá:
“Bọn
giặc
hoảng
quên.”
Chồng
Ôm
cả
yêu
non
chồng
sông
bảo
mọi
tơ
kiếp
hồng
người.”
trời
cho.”
quá:
“Cô
Nam
tính
tình
sởi
lởi,...............”
không
mọc
nổi
nữa
là
trồng
rau
trồng
cà.”
nó
...........................”
cũng
.........................”
hồn ..........................mà chạy.”

Hộp quà may mắn

1

2

3

Một Những
tràng
pháo
tay
kẹo
Cộng
điểmchiếc
miệng

VẬN DỤNG
Viết một đoạn văn (khoảng 4 – 5
dòng) hoặc làm một bài thơ có sử
dung biện pháp nói quá.

TÌM TÒI, MỞ RỘNG
Sưu tầm một số câu ca dao, câu
thơ, câu hát,…có sử dung biện
pháp tu từ nói quá.

CHÚC CÁC EM
HỌC TỐT