Môn: Sinh học 8

1

Chủ đề: TUẦN HOÀN
Bài 17: TIM VÀ MẠCH MÁU
I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo ngoài
2. Cấu tạo trong
II. Cấu tạo mạch máu
III. Chu kì co dãn của tim

I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng

Hình
Vị trí
dạng
củacủa
timtim
? ?

I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo ngoài
- Vị trí: Tim nằm trong lồng ngực, giữa 2 lá phổi, hơi lệch
sang bên trái.
- Hình dạng: Tim hình chóp, đỉnh quay xuống dưới, đáy
hướng lên trên.

I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo ngoài

Màng tim

I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo ngoài
Tĩnh mạch chủ trên
2

Quan sát xung
quanh tim em thấy
gì ?

Tĩnh mạch 3
chủ dưới

Cung ĐM chủ
1
4 ĐM phổi
Tĩnh mạch phổi
5

I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo ngoài
Động mạch
vành phải 1

Tĩnh mạch 3
vành phải

2 Động mạch
vành trái
4 Tĩnh mạch
vành trái

I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo ngoài
- Vị trí: Tim nằm trong lồng ngực, giữa 2 lá phổi, hơi lệch
sang bên trái.
- Hình dạng: Tim hình chóp, đỉnh quay xuống dưới, đáy
hướng lên trên.
- Cấu tạo ngoài:
+ Màng tim: Bao bọc phía ngoài.
+ Xung quanh tim có các mạch máu.

I. Cấu tạo của tim
2. Cấu tạo trong

Tâm nhĩ phải 1

2 Tâm nhĩ trái

Tâm thất phải 3

4 Tâm thất trái

Sơ đồ cấu tạo trong của tim

Căn cứ vào chiều dài quãng
đường mà máu được bơm
qua, dự đoán xem ngăn tim
nào có thành cơ tim dày nhất
và ngăn tim nào có thành cơ
tim mỏng nhất ?
Thành tâm
nhĩ phải

Thành tâm
thất phải

Thành tâm
nhĩ trái

Sơ đồ cấu tạo hệ tuần hoàn
Thành tâm
thất trái

Sơ đồ cấu tạo trong của tim

Cơ tim
( Mô cơ tim và mô liên kết )

Dự đoán xem giữa các ngăn tim và giữa tim với mạch máu
phải có cấu tạo như thế nào để máu chỉ bơm theo một
chiều ?
Van tim

Van động mạch 1
Van 3 lá

3 Van 2 lá

2

Van nhĩ –
thất

I. Cấu tạo của tim
1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo ngoài
2. Cấu tạo trong
- Tim được cấu tạo bởi mô cơ tim và mô liên kết
Tâm nhĩ phải
Tâm nhĩ trái ( thành cơ mỏng nhất )
- Tim có 4 ngăn
Tâm thất phải
Tâm thất trái (thành cơ dày nhất)
- Có các van tim: Van nhĩ – thất và van động mạch giúp
máu lưu thông theo 1 chiều.

II. Cấu tạo mạch máu

Có bao nhiêu loại mạch máu ? Đó là những loại nào ?

II. Cấu tạo mạch máu
Quan sát hình 17-2, hãy hoàn thành bảng sau
Nội dung

1. Cấu tạo
- Thành mạch
- Lòng trong
- Đặc điểm khác
2. Chức năng

Động Tĩnh Mao
mạch mạch
mạch

Nội dung
1. Cấu tạo
Thành mạch

Lòng mạch

Động mạch

Tĩnh mạch

- 3 lớp: Biểu bì, - 3 lớp: Biểu bì,
cơ trơn, mô liên cơ trơn, mô liên
kết -> Dày hơn kết -> mỏng
hơn
- Hẹp

- Rộng

Mao mạch
- 1 lớp biểu bì ->
mỏng nhất
- Hẹp nhất

Đặc điểm
khác

- Có van 1 chiều

Dẫn máu từ tim
đến các cơ quan
2. Chức năng
với vận tốc và áp
lực lớn

Dẫn máu từ khắp
các tế bào cơ thể Trao đổi chất
về tim, vận tốc và với tế bào.
áp lực nhỏ.

- Nhỏ, phân
nhánh nhiều

I. Cấu tạo của tim
II. Cấu tạo mạch máu
- Động mạch: Thành động mạch dày có 3 lớp (biểu bì, cơ
trơn, mô liên kết), lòng mạch hẹp => dẫn máu từ tim đến các
cơ quan.
- Tĩnh mạch: Gồm 3 lớp giống động mạch nhưng mỏng hơn,
lòng mạch rộng hơn , có hệ thống van 1 chiều => dẫn máu
từ các tế bào khắp cơ thể về tim.
- Mao mạch: Thành mạch mỏng chỉ gồm 1 lớp biểu bì, lòng
mạch nhỏ, hẹp, phân nhánh nhiều => tạo điều kiện cho sự
trao đổi chất với tế bào.

III. Chu kì co dãn của tim

III. Chu kì co dãn của tim
- Mỗi chu kì tim gồm 3 pha, kéo dài 0,8 giây.
Trong 1 chu kỳ co dãn
của tim:
- Tâm nhĩ làm việc 0,1
......
0,7 ..... giây.
giây, nghỉ
- Tâm thất làm việc .......
0,3
giây, nghỉ .....
0,5 giây.
- Tim nghỉ hoàn toàn .......
0,4
giây.
75 chu kì
- Một phút có ........
co dãn tim (nhịp tim).

I. Cấu tạo của tim
II. Cấu tạo mạch máu
III. Chu kì co dãn của tim
- Tim co dãn theo chu kì.
- Mỗi chu kì co dãn gồm 3 pha: pha nhĩ co, pha thất co,
pha dãn chung.
- Sự phối hợp của các thành phần cấu tạo của tim qua 3
pha làm cho máu được bơm một chiều từ tâm nhĩ xuống
tâm thất và từ tâm thất vào động mạch.

Tĩnh mạch chủ trên
7

1 Cung Động mạch chủ
2 Động mạch phổi

Tâm nhĩ phải
8

3 Tĩnh mạch phổi

Động mạch
vành phải 9

5

Tâm thất phải
10
11
Tĩnh mạch chủ dưới

4 Tâm nhĩ trái
Động mạch
vành trái

6 Tâm thất trái

Chọn câu trả lời đúng nhất
Câu 1: Ngăn tim có thành cơ dày nhất là:
A. Tâm nhĩ phải
C. Tâm thất phải

B. Tâm thất trái
D. Tâm nhĩ trái

Câu 2: Tim có những loại van nào ?
A. Van nhĩ – thất

B. Van động mạch

C. Van tĩnh mạch
D. Cả A và B
Câu 3: Khi tâm nhĩ trái co, máu được đẩy vào đâu ?
A. Động mạch phổi
B. Động mạch chủ
C. Tâm thất phải

D. Tâm thất trái

Chọn câu trả lời đúng nhất
Câu 4: Khi tâm thất trái co, máu được đẩy vào đâu ?
A. Tâm nhĩ phải
B. Động mạch phổi
C. Tâm nhĩ trái
D. Động mạch chủ
Câu 5: Một chu kì co dãn của tim kéo dài bao lâu?
A. 0,4 giây B. 0,6 giây
C. 0,8 giây D. 8 giây
Câu 6: Vì sao tim làm việc suốt đời không mệt ?
A. Vì thời gian làm việc của tim nhiều hơn thời gian nghỉ
ngơi.
B. Vì thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi hợp lí.
C. Không câu trả lời nào đúng.

- Đọc mục “Em có biết”
- Trả lời các câu hỏi và bài tập trang 57 SGK.
- Soạn trước bài 18.