CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN (TIẾP)
TIM VÀ MẠCH MÁU

lequocthang19091975@gmail.co
m

Lê Quốc Thắng

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1. Hệ tuần hoàn máu gồm những thành phần là:
A.Tâm thất và tâm nhĩ.
B.Tim và hệ mạch.
C.Máu, huyết tương và bạch huyết.
D.Động mạch, tĩnh mạch và mao mạch.

Mao mạch

Câu 2. Hệ tuần hoàn máu có vai trò gì?
A. Co bóp để đẩy máu vào động mạch và nhận máu về tim.
B. Dẫn máu qua các tế bào, cơ quan của cơ thể.
C. Thực hiện trao đổi khí và trao đổi chất
D. Cả B và C.
lequocthang19091975@gmail.co
m

Lê Quốc Thắng

Sơ đồ cấu trúc hệ tuần hoàn ở người

lequocthang19091975@gmail.co
m

Lê Quốc Thắng

CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN
Nội dung 5 - TIM VÀ MẠCH MÁU

lequocthang19091975@gmail.co
m

Lê Quốc Thắng

CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN
V - TIM VÀ MẠCH MÁU
1 – CẤU TẠO CỦA TIM
1.1 Cấu tạo ngoài:
- Vị trí: Tim nằm trong khoang ngực giữa 2 lá
phổi,
hơi lệch
trái.
- Hình dạng:
Timsang
hình bên
chóp,
đỉnh quay xuống dưới,
đáy hướng lên trên

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

ĐỈNH
TIM

Vị trí của tim trong cơ thể người

lequocthang19091975@gmail.co
m

Lê Quốc Thắng

CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN
V - TIM VÀ MẠCH MÁU
1 – CẤU TẠO CỦA TIM
1.1 Cấu tạo ngoài:

- Vị trí: Tim nằm trong khoang ngực giữa 2 lá phổi, hơi lệch sang bên trái.
- Hình dạng: Tim hình chóp, đỉnh quay xuống dưới, đáy hướng lên trên

- Màng tim : bao bọc bên ngoài, bằng mô liên kết để bảo vệ tim
- Động mạch vành và tĩnh mạch vành bao quanh tim
=> dẫn máu nuôi tim.

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

Tĩnh mạch
vành

9

Tĩnh mạch chủ trên 5

8

Động mạch phổi
7
3

Tâm nhĩ phải 1

11

Động mạch vành phải10

4

Tâm thất phải 2
Tĩnh mạch chủ dưới 6

lequocthang19091975@gmail.com

Cung động mạch chủ

Tĩnh mạch phổi
Tâm nhĩ trái
Động mạch vành trái
Tâm thất trái

Tĩnh mạch vành

Lê Quốc Thắng

CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN
V - TIM VÀ MẠCH MÁU
1 – CẤU TẠO CỦA TIM
1.1 Cấu tạo ngoài:
1.2 Cấu tạo trong:

Hãy điền chú thích các phần cấu tạo trong của tim vào hình
dưới đây.

Theo chiều từ trên xuống dưới và từ trái qua phải.
1. tĩnh mạch chủ trên
2. tâm nhĩ phải
3. van động mạch chủ
4. van nhĩ – thất
5. tĩnh mạch chủ dưới
6. động mạch chủ
7. động mạch phổi
8. tĩnh mạch phổi
9. tâm nhĩ phải
10. tâm thất trái
11. vách liên thất
lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN
V - TIM VÀ MẠCH MÁU
1 – CẤU TẠO CỦA TIM
1.1 Cấu tạo ngoài:
1.2 Cấu tạo trong:
- Tim được cấu tạo bởi mô cơ tim
- Tim có 4 ngăn : 2 tâm nhĩ, 2 tâm thất
- Van tim: giữa các ngăn tim, giữa tim với mạch máu
-> máu chỉ vận chuyển theo 1 chiều nhất định

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

Căn cứ vào chiều dài quãng đường mà máu được bơm qua, dự đoán xem ngăn tim nào
có thành cơ tim dày nhất và ngăn tim nào có thành cơ tim mỏng nhất?
- Thành cơ tâm thất dày hơn thành cơ tâm nhĩ vì tâm nhĩ

co bóp đẩy máu xuống tâm thất, còn tâm thất co bóp mạnh để
tạo lực lớn nhất để đẩy máu đến vòng tuần hoàn lớn - nhỏ.

-Tâm nhĩ phải có thành cơ tim mỏng nhất vì chỉ co bóp
đẩy máu xuống tâm thất phải.
-Tâm thất trái có thành cơ tim dày nhất vì co bóp đẩy máu
vào động mạch chủ để đi khắp cơ thể (vòng tuần hoàn lớn)

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

Thử tìm cách xác định động mạch và tĩnh mạch trên cổ tay của mình và nêu ra những dấu hiệu để
nhận biết chúng.
Trả lời:
Để ngửa bàn tay và cẳng tay lên mặt bàn, dùng đầu ngón trỏ và ngón giữa ấn nhẹ vào cổ tay (hơi
lệch bên phải) ta cảm thấy được nhịp đập của mạch máu, đó chính là động mạch.
Cũng gần ở vị trí đó, gần da là tĩnh mạch cổ tay (ở những người gầy thì nó thể hiện rõ ở tay đó là gân
xanh), sờ vào tĩnh mạch ta không cảm thấy được nhịp mạch đập.

•Đặt ngón trỏ và ngón giữa của tay
còn lại lên vị trí ngay dưới nếp gấp
của cổ tay trái và ấn nhẹ cho đến khi
cảm nhận được nhịp đập của mạch
dưới da. Nếu cần thiết, bạn có thể di
chuyển ngón tay xung quanh vị trí
này một chút cho đến khi tìm được
nhịp đập.
•Đếm số nhịp tim đập trong 60 giây.

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN
V - TIM VÀ MẠCH MÁU
1 – CẤU TẠO CỦA TIM
2- CẤU TẠO MẠCH MÁU
- Có 3 loại mạch máu là động mạch, tĩnh mạch và mao mạch.

lequocthang19091975@gmail.co
m

Lê Quốc Thắng

So sánh sự khác biệt giữa các loại mạch máu. Giải thích sự khác nhau đó?
Các loại
mạch máu

Sự khác biệt về cấu tạo

Giải thích

- Thành có 3 lớp, lớp mô liên kết và lớp cơ trơn Phù hợp với chức năng dẫn máu
Động mạch dày hơn của tĩnh mạch.
từ tim đến các cơ quan với vận
- Lòng hẹp hơn của tĩnh mạch
tốc cao, áp lực lớn.
- Thành có 3 lớp, lớp mô liên kết và lớp cơ trơn Phù hợp với chức năng dẫn máu
Tĩnh mạch mỏng hơn của động mạch. Có van 1chiều
từ khắp các tế bào của cơ thể về
- Lòng rộng hơn của động mạch.
tim với vận tốc và áp lực nhỏ.
Toả rộng tới từng tế bào của các
- Nhỏ và phân nhánh nhiều. - Lòng hẹp
mô, tạo đ/kiện cho trao đổi chất,
Mao mạch - Thành mỏng, chỉ gồm một lớp biểu bì.
TĐK giữa máu với các tế bào.

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

Bệnh mạch vành - Bệnh tim bẩm sinh - Bệnh động mạch ngoại biên - hẹp van tim

lequocthang19091975@gmail.com
BỆNH

Quốc Thắng
LÝ TIM MẠCHLêNGUY
HIỂM THƯỜNG GẶP

CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN
V - TIM VÀ MẠCH MÁU
3– CHU KỲ CO DÃN CỦA TIM
- Mỗi chu kì co dãn của tim gồm 3 pha,
kéo dài trung bình khoảng 0,8 giây.
- Trong mỗi chu kì:
0,ls , nghỉ
0,7s
   + Tâm nhĩ làm việc ……
…… .
   + Tâm thất làm việc 0,3s
….. , nghỉ
0,5s
…… .
0,4s
  + Tim nghỉ ngơi hoàn toàn là: …….
- Trung bình trong mỗi phút diễn ra …….
chu
75
kì co dãn của tim (nhịp tim).

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

Dựa vào chu kì hoạt động của tim giải thích tại sao tim hoạt động suốt đời mà
không bị mệt?
Vì tim không phải làm việc liên tục mà trong mỗi chu kì thì
thời gian hoạt động bằng thời gian nghỉ ngơi hoàn toàn.
(Còn nếu tính riêng từng ngăn tim thì thời gian nghỉ nhiều
hơn thời gian làm việc). Như vậy tim vừa làm việc vừa nghỉ
ngơi nên tim có thể làm việc suốt đời không mệt mỏi

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

Điền vào bảng sau: Bài tập 3 (trang 45 VBT Sinh học 8)
Các pha
trong một
chu kì tim

Hoạt động của van trong các pha
Van động
mạch

Van nhĩ –
thất
Pha nhĩ co

Mở

Pha thất co Đóng
Pha dãn
chung

Sự vận chuyển của máu

Mở

lequocthang19091975@gmail.com

Đóng

Từ tâm nhĩ rồi vào tâm thất

Mở

Từ tâm thất vào động mạch

Đóng

Từ tĩnh mạch vào tâm nhĩ rồi vào
tâm thất

Lê Quốc Thắng

Nhìn đồng hồ và đặt tay lên ngực trái (nơi thấy rõ tiếng đập của tim) rồi tự đếm nhịp
tim/phút cho bản thân mình trong 2 trạng thái (mỗi trạng thái đếm 3 lần, mỗi lần cách
nhau 1 phút).
Trả lời:
– Ở trạng thái nghỉ ngơi: Người lớn nhịp tim dao động khoảng 60 – 100 nhịp/phút. Đối với
trẻ dưới 18 tuổi nhịp tim dao động khoảng 70 – 100 nhịp/phút.
Trung bình lúc nghỉ ngơi là 75 nhịp/phút.
– Sau khi chạy tại chỗ 5 phút: Số nhịp sẽ tăng lên trên mức bình thường (vì nhịp tim phải co
bóp nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu tiêu hao năng lượng).
Trung bình lúc hoạt động khoảng 150 nhịp/phút.

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

7. Thêi gian cña m­ỗi chu k× co gi·n cña tim lµ bao nhiªu?
6. Líp ngoµi cïng cña ®éng m¹ch vµ tÜnh m¹ch ®­îc cÊu t¹o bëi lo¹i m«
nµo?
1
Đ
1 Ộ
2 N
4 M
5 Ạ
6 C
7 H
8
3 G
5. Ng¨n tim nµo cã
thµnh dµy nhÊt?
N
1 H
2 3Ĩ T
4 H
5 Ấ
6 T
7
2
4.Chu k× co gi·n
cña tim gåm
3
C
1 Ơ
2 T
3 4I M
5
mÊy pha?

4
5

B
1

A
2

P
3

T
1 Â
2 M
3 T
4 H
5 Ấ
6 T
7
M
1 Ô
2 L
3

6
7

4iI

H
4 A
5
T
8

R
9 Á
0

Ê
5

N
6 K
7 Ế
8

T
1 Á
3 G
4
2 M

5I

1I
T
9

Â
6 Y
7

1. Lo¹i m¹ch nµo cã thµnh dµy nhÊt?
2. Lo¹i van nµo gióp m¸u ch¶y theo mét chiÒu tõ t©m nhÜ xuèng t©m
thÊt?
3.
Lo¹i c¬ nµo cÊu t¹o nªn thµnh cña tim?

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

- Đọc mục “Em có biết”
- Học bài trả lời câu hỏi 1,2/ SGK/ Tr 57.
- Đọc trước bài 18:
Đề ra các các biện pháp bảo vệ tránh tác nhân có hại cho hệ tim
mạch

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

LUYỆN TẬP

Chọn câu trả lời đúng:
Câu 1. Thành cơ tim của ngăn nào dày nhất:
A.Tâm thất trái.
B.Tâm thất phải.
C.Tâm nhỉ phải.
D.Tâm nhỉ trái.

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Câu 2 Loại mạch máu nào trao đổi chất với tế bào?
A.Động mạch.
B.Mao mạch.
C.Tĩnh mạch.
D.Tất cả các mạch.

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng

15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Câu 3.Ở người bình thường tim nghỉ ngơi hoàn
toàn bao nhiêu giây:
a. 0.1 giây.
b. 0,3 giây
c. 0,4 giây.
d. 0,8 giây.

lequocthang19091975@gmail.com

Lê Quốc Thắng