KIỂM TRA BÀI CŨ
Một đoạn của 1 mạch ADN có trình tự các
nuclêôtit như sau:
−A−T− G − X− T− A− G −A−X −
Xác định trình tự các nuclêôtit trong đoạn
ARN được tổng hợp từ mạch ADN trên
Trả lời:
ADN:
ARN:

−A−T−G−X−T−A−G−A −X
−− U − A − X − G − A − U − X − U − G −

TIẾT 6 - 18: PROTEIN
I. CÊu tróc cña pr«tªin:
Quan sát sơ đồ cấu trúc hoá học phân tử prôtêin,
Nghiên cứu thông tin SGK, trả lời câu hỏi

Prôtêin được cấu tạo từ những nguyên tố hóa học nào?

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
- Prôtêin là hợp chất hữu cơ được cấu tạo chủ yếu từ các
nguyên tố: C, H,O, N và một số nguyên tố khác.

Em có nhận xét gì về kích thước và khối lượng
của Prôtêin?

Prôtêin có kích thước và khối lượng lớn

Prôtêin thuộc loại đại phân tử

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C, H, O, N
-Pr«tªin lµ ®¹i ph©n tö

Prôtêin được cấu tạo theo nguyên tắc nào?

Prôtêin cấu tạo theo nguyên tắc đa phân: gồm
nhiều đơn phân

Đơn phân của Prôtêin là gì?

Đơn phân là axit amin (có hơn 20 loại axit amin)

Các axit amin được liệt kê đầy đủ dưới bảng sau:
Tên axit amin

Viết tắt

Glycine

Gly

Alanine

Ala

Valine

Val

Leucine

Leu

Isoleucine

Ile

Methionine

Tên axit amin

Viết tắt

Serine

Ser

Threonine

Thr

Cysteine

Cys

Tyrosine

Tyr

Asparagine

Asn

Met

Glutamine

Gln

Phenylalanine

Phe

Aspartic acid

Asp

Tryptophan

Trp

Glutamic acid

Glu

Arginine

Agr

Lysine

Lys

Proline

Pro

Histidine

His

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C, H,O, N
- Pr«tªin lµ ®¹i ph©n tö
- Pr«tªin được cÊu t¹o theo nguyªn t¾c ®a ph©n gåm
nhiÒu ®¬n ph©n lµ axit amin (Cã h¬n 20 loại axit amin).

Prôtêin có tính đa dạng và đặc thù là do đâu?
Cho chuỗi protein có trinh tự như sau

-Thành phần
- Số lượng
- Trình tự sắp
xếp

của các
axit amin

+Tính đặc thù của prôtêin do yếu tố
nào nào?
=>Tính đặc thù thể hiện ở số lượng thành
phần và trình tự của axitamin .

+Yếu tố nào xác định sự đa dạng của
prôtêin ?
=>Sự đa dạng do cách sắp xếp khác nhau của
20 loại axitamin .

Met Ser Arg

Tre
Phe
Tyr

His
Val Gly Pro
Asp
Glu

Lys Asp

Val
Leu

Ser

Gly Pro Phe

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C,H, O, N
- Pr«tªin lµ ®¹i ph©n tö
- Pr«tªin ®ư­îc cÊu t¹o theo nguyªn t¾c ®a ph©n gåm nhiÒu
®¬n ph©n lµ axit amin (Cã h¬n 20 loại axit amin).
- Tính đa dạng và đặc thù của prôtêin do: số lượng thành
phần, trình tự sắp xếp của các axit amin và cấu trúc
không gian

Prôtêin có mấy bậc cấu
trúc?

*Lµ tr×nh tù s¾p xÕp c¸c axit amin trong chuçi axit amin

Các vòng
Vì sao prôtêin
xoắn ở
dạng sợi là
dạng gì?
nguyên liệu
cấu trúc rất
tốt?
Dạng sợi được bện với nhau
kiểu dây thừng tạo cho sợi chịu
lực khoẻ hơn

Dạng sợi

*Lµ chuçi axit amin (bậc 1) t¹o c¸c vßng xo¾n lß xo ®Òu
®Æn

*Lµ d¹ng kh«ng gian ba chiÒu cña pr«tªin do cÊu tróc
bËc 2 cuén xÕp thµnh kiÓu ®Æc tr­ng cho tõng lo¹i pr«tªin.

*Lµ cÊu tróc cña mét sè lo¹i pr«tªin gåm hai hay nhiÒu
chuçi axit amin cïng lo¹i hay kh¸c lo¹i kÕt hîp víi nhau.

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
-Prôtêin có 4 bậc cấu trúc
+ Bậc 1: Lµ tr×nh tù s¾p xÕp c¸c axit amin trong chuçi axit amin
+ Bậc 2: Lµ chuçi axit amin (bậc 1) t¹o c¸c vßng xo¾n lß xo ®Òu
®Æn
+ Bậc 3: Lµ d¹ng kh«ng gian ba chiÒu cña pr«tªin do cÊu tróc bËc
2 cuén xÕp thµnh kiÓu ®Æc tr­ng cho tõng lo¹i pr«tªin.
+ Bậc 4: Lµ cÊu tróc cña mét sè lo¹i pr«tªin gåm hai hay nhiÒu
chuçi axit amin cïng lo¹i hay kh¸c lo¹i kÕt hîp víi nhau.

Protein có trong những
loại thức ăn nào?

II. Chøc n¨ng cña pr«tªin:

Đọc thông tin trong sách giáo khoa

+ Chức năng cấu trúc của prôtêin thể
hiện như thế nào? Lấy ví dụ?

Là thành phần quan
trọng xây dựng các
bào quan và màng
sinh chất  hình
thành các đặc điểm
giải phẫu, hình thái
của các mô, cơ quan,
hệ cơ quan và cơ thể
.

Pr«tªin lo¹i Histôn
tham gia vào cấu
trúc của NST

Collagen và Elastin tạo nên cấu trúc sợi
rất bền của mô liên kết, dây chẳng, gân.
Keratin tạo nên cấu trúc chắc của da, lông,
móng. Protein tơ nhện, tơ tằm tạo nên độ
bền vững của tơ nhện, vỏ kén
TẾ
BÀO

MÔ

CƠ
QUAN

HỆ CƠ
QUAN

Vậy bản chất của enzim là gì? Có vai trò gì?

Hoocmôn được cấu tạo chủ yếu từ thành phần nào? Có
vai trò gì?
=> C¸c hoocm«n phÇn lín lµ pr«tªin, tham gia ®iÒu hoµ
qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt.

Do rối loạn hoạt động nội tiết của tuyến tuỵ
-> tạo lượng Insulin giảm hoặc không tiết ra .
Đường glucôzơ
(trong máu)
glucôgen
và cơ)

(gan

insulin

glucagôn

glucôgen
(gan

và cơ)
Đường glucôzơ
(trong máu)

Cơ thể thiếu prôtêin

Sử dụng quá nhiều prôtêin

Sử dụng prôtêin và luyện tập TDTT

Ngoài ra Prôtêin còn có
những chức năng nào khác?

Chức năng: b¶o vÖ, cung cÊp n¨ng
lưîng, vËn ®éng,…

II. Chøc n¨ng cña pr«tªin:
- Là thành phần cấu trúc của tế bào
- Xóc t¸c và điều hòa c¸c qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt.
- Bảo vệ cơ thể, vận chuyển, cung cấp năng lượng…

1. Insulinvà glucagon điều hòa
đường máu

a. Protein cấu trúc

2. Protein bậc 1và 2 tham gia cấu
trúc nên các tế bào và mô của cơ thể

b. Protein enzim

3. Hemoglobin trong hồng cầu
vận chuyển cacbonic và oxi

c. Protein hoocmon

4. Bạch cầu limpo T tiết kháng
thể tiêu diệt tế bào nhiễm bệnh.

d. Protein kháng thể

5. Amilaza trong nước bọt biến đổi
tinh bột chín thành đường mantoz

e. Protein dự trữ

6. Gan và cơ dự trữ chất dinh
dưỡng cho cơ thể

g. Protein vận chuyển

7. Chất cốt giao kết hợp với Ca và P
làm cho xương vừa đàn hồi vừa rắn chắc

h. Protein vận động

8. Nơron có chức năng cảm
ứng và dẫn truyền

i. Protein thần kinh

9. Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâu vào
vùng phân bố của tơ cơ dày làm cho

k. Protein nâng đỡ

CÁC DẠNG TỒN TẠI CỦA PROTEIN
Hai dạng chính:
+ Protein dạng hình sợi
như: keratin của tóc, móng, sừng;
miozin của cơ bắp, fibroin của tơ tằm,
mạng nhện.

+ Protein dạng hình cầu
như anbumin của lòng trắng trứng,
hemoglobin của máu

LUYỆN TẬP

1/Tính đa dạng và tính đặc thù của
prôtêin là do:
A. Số lượng, thành phần các loại
axitamin .
B. Trật tự sắp xếp các axitamin
C. Cấu trúc không gian của prôtêin
D. Cả a,b, c đều đúng.

LUYỆN TẬP
2/ Pr«tªin d¹ng sîi lµ nguyªn liÖu cÊu
tróc tèt nhÊt v×:
a. Cã c¸c axit amin s¾p xÕp theo tr×nh
tù nhÊt ®Þnh.
b. Cã cÊu tróc xo¾n lß xo vµ cßn bÖn
l¹i víi nhau kiÓu d©y thõng.
c. cã cÊu tróc kh«ng gian ba chiÒu.

Phân biệt ADN, ARN, Protein
Đặc điểm

ADN

ARN

Protein

Nguyên tố
cấu tạo:

C, H, O, N, P

C, H, O, N, P

C, H, O, N, và nhiều nguyên tố
vi lượng khác

Đơn phân:

4 loại nucleotit là A, T,
G, X

4 loại nucleotit là A, U,
G, X

Hơn 20 loại axitamin

Cấu trúc
không gian

Một chuỗi xoắn kép
gồm hai mạch liên kết
theo nguyên tắc bổ
sung

Một mạch đơn xoắn

Chức năng

Lưu giữ và truyền đạt
thông tin di truyền

- Truyền đạt thông tin
di truyền từ gen đến
nơi tổng hợp Protein
- Vận chuyển axit amin
- Tạo nên riboxom

4 bậc cấu trúc:
-Bậc 1: mạch thẳng (chuối axit
amin)
-Bậc 2: Bậc 1 xoắn lò xo
-Bậc 3: Bậc 2 cuộn xếp theo
nhiều kiểu
-Bậc 4: Nhiều bậc 3 cùng hay
khác loại liên kết tạo thành.
Đảm nhiệm đầy đủ các chức
năng sinh học của cơ thể.
( protein biểu hiện thành tính
trạng