PHÒNG GDĐT BẾN CÁT
Trường THCS Phú An

感谢您下载包图网平台上提供的 PPT 作品，为了您和包图网以及原创作者的利益，请勿复制、传播、销售，否则将承担法律责任！包图网将对作品进行维权，按照传播下载次数
进行十倍的索取赔偿！

Lớp: 8A9
Giáo viên: Nguyễn Duy Hoài
Nam

Hoạt động
khởi động

KIỂM TRA BÀI CŨ

Thế nào là câu cầu khiến? Cho ví dụ?
- Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như: hãy, đừng, chớ,
đi, thôi, nào, …hay ngữ điệu cầu khiến; dùng để ra lệnh, yêu cầu,
đề nghị, khuyên bảo.
- Khi viết, câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu “!”, Nhưng khi
ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu “.”
VD: Chúng ta đừng xả rác bừa bãi!

Hoạt động
Hình thành kiến thức

Tiết 87

Tiếng Việt

Câu cảm thán
GVGD:
Nguyễn
Duy
.
Hoài Nam

Ms Ngoc Phan

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Yêu cầu cần đạt
Kiến
thức

Năng
Lực

Phẩm
chất

Hiểu rõ đặc điểm hình thức và chức năng của
câu cảm thán. Phân biệt câu cảm thán với các
kiểu câu khác. Nắm vững cách dùng câu cảm
thán;
dùng
câu
cảm
tình
HS có biết
kĩ năng
dùng
câu
cảmthán
thánphù
phù hợp
hợp với
tình
huống giao tiếp.
huống giao tiếp, kỹ năng sử dụng câu đúng và hay.
HS có ý thức trau dồi vốn ngôn ngữ

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

TIẾN TRÌNH BÀI
HỌC

Đặc điểm hình thức
II. Luyện tập
và chức năng

Vận dụng

Củng cố

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

I. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ
CHỨC NĂNG

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

I. Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Xét ví dụ (sgk)

HOẠT ĐỘNG NHÓM (THEO BÀN)

Tổ 1+3
(Ví dụ a)

Tổ 2+ 4
(Ví dụ b)

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

I. Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Xét ví dụ (Sgk)

a, Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng
lão cũng có thể làm liều như ai hết... Một
người như thế ấy!... Một người đã khóc
vì trót lừa một con chó!... Một người nhịn
ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn
liên lụy đến hàng xóm láng giềng... Con
người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót
Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật
cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn...

 Dấu hiệu nhận biết: Từ cảm thán:
“Hỡi ơi”, dấu “!”

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

I. Đặc điểm hình thức và chức năng
1. Xét ví dụ (Sgk)

b, Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

 Dấu hiệu nhận biết: Từ cảm thán:
“Than ôi” dấu “!”

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Khi viết đơn, biên bản, hợp
đồng hay trình bày kết quả
của một bài toán...có dùng
câu cảm thán không? Vì sao?

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Câu cản thán dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của
người nói (người viết)
Ngôn ngữ trong các văn bản hành chính
– công vụ nói chung và trong trình bày
kết quả các văn bản khoa học là ngôn
ngữ của tư duy lô-gíc cần độ chính xác
và khách quan cao, vì thế không được
phép dùng kèm các câu cảm thán.

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Bài tập nhanh
Hãy nhận xét về chức
năng của các câu cảm
thán sau đây

a. Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi!
 Tự hào
b. Bỗng lòe chớp đỏ
Thôi rồi , Lượm ơi!
 Thương xót
c. Ha ha! Một lưỡi gươm!
 Vui mừng

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

a. Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi!
b. Bỗng lòe chớp đỏ
Thôi rồi , Lượm ơi!
c. Ha ha! Một lưỡi gươm!
 Câu cảm thán bộc lộ cảm xúc rất đa dạng: tự hào, sung sướng, vui
mừng, thán phục; đau đớn, hối hận, nuối tiếc, trách móc …. Việc
xác định cảm xúc cho câu cảm thán phải căn cứ vào từ ngữ cảm
thán và ngữ cảnh cụ thể.

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Em hãy đặt một câu cảm thán cho mỗi bức tranh dưới đây:

Hình 1

Chao ôi! Mặt trời mọc trên biển thật đẹp.

Hình 2

Ôi! Quà nhiều quá!
16

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

I. Đặc điểm hình thức và chức năng

2. Nhận xét

Câu cảm thán là câu có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi
ơi, chao ơi (ôi), trời ơi; thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào,…
Câu cảm thán dùng để bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của người
nói, (người viết).
Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Câu cảm thán
Hình thức
Có từ
ngữ cảm
thán

Thường
kết thúc
bằng dấu
chấm
than

Chức năng
Bộc lộ
trực tiếp
cảm xúc

Dùng
trong
giao tiếp
và văn
chương

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Lưu ý
Có trường hợp câu cảm thán được kết thúc bằng dấu
chấm hoặc dấu chấm lửng.
VD: Ôi, con đã cho bố bất ngờ quá lớn.

Không phải câu nào chứa dấu chấm than/ từ cảm
thán/ bộc lộ cảm xúc là câu cảm thán
VD: Một người như thế ấy!
Có biết bao người đã ra trận và mãi mãi không trở về.

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Bài tập nhanh
Hãy thêm các từ ngữ cảm
thán và dấu chấm than để
chuyển đổi các câu sau
thành câu cảm thán:

a. Anh đến muộn quá.
 Trời ơi, anh đến muộn quá!

b. Trăng đêm nay đẹp.
Trăng đêm nay đẹp biết bao!

c. Chân tôi đau quá.
 Ôi, chân tôi đau quá!

Hoạt động
luyện tập

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

II. LUYỆN TẬP

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Thảo luận nhóm bàn 5p:
Đọc ngữ liệu câu 1(sgk-tr44)

Cho biết các câu trong những đoạn trích
sau có phải đều là câu cảm thán không?
Vì sao?

Tiết 87

BÀI 1

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

a) Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi với sức
trời! Thế đê không sao cự lại được với thế nước!
Lo thay! Nguy thay! Khúc đê này hỏng mất.
b) Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!
c) Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống
hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những
cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải
cảnh như thế. Thoát nạn rồi, mà còn ân hận
quá, ân hận mãi.

Tiết 87

BÀI 1

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

a) Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi với sức
trời! Thế đê không sao cự lại được với thế nước!
Lo thay! Nguy thay! Khúc đê này hỏng mất.
b) Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!
c) Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống
hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những
cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải
cảnh như thế. Thoát nạn rồi, mà còn ân hận
quá, ân hận mãi.

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

4 nhóm cùng thảo luận trong 5' để
trả lời bài 2 (SGK – tr44)

Vòng
chơi
Ai
nhanh
hơn?

Sau thời gian thảo luận, 4 nhóm
lần lượt cử đại diện lên làm trên
bảng
Nhóm nhanh và đúng nhất sẽ được
2 điểm, các nhóm xong sau (đúng)
sẽ được 1 điểm

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Ai làm cho bể kia đầy
Cho ao kia cạn cho gầy cò con?

 Lời than thở của người nông
dân dưới chế độ phong kiến.

Xanh kia thăm thẳm từng trên
Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?

Lời than thở của người chinh
phụ trước nỗi truân chuyên do
chiến tranh gây ra.

Tôi có chờ đâu, có đợi đâu
Đem chi xuân lại gợi thêm sầu

Tâm trạng bế tắc của nhà thơ
trước cuộc sống (trước CMT8)

Anh mà chết là chỉ tại cái tội
ngông cuồng dại dột của tôi.
Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Sự ân hận của Dế Mèn trước
cái chết thảm thương, oan ức
của Dế Choắt.

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

a. Ai làm cho bể kia đầy
Cho ao kia cạn cho gầy cò con?
b. Xanh kia thăm thẳm từng trên
Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?
c. Tôi có chờ đâu, có đợi đâu
Đem chi xuân lại gợi thêm sầu
d. Anh mà chết là chỉ tại cái tội
ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi
biết làm thế nào bây giờ?

 Đều bộc lộ tình cảm,
cảm xúc, nhưng không
phải là câu cảm thán, vì
không có hình thức đặc
trưng của kiểu câu cảm
thán (từ ngữ cảm thán và
dấu chấm than)

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

1
2
3
4
5
6

T Ừ C Ả M T
Q U Ê H Ư
T H
C Â U N G
N G Ắ M
R A
N

G

Ữ

V

H
Ơ
Ế
H
T
L

Á
N
L
I
R
Ệ

Ă

N
G
Ữ
V Ấ N
Ă N G
N H
N

Hàng
Hàng
ngang
ngang
sốsố
65
3
gồm
cócó
65
9
ô10
chữ:
Hàng
ngang
số
1gồm
4
gồm
có
8ô
ôchữ:
ôchữ:
chữ:
Hàng
ngang
số thơ
2những
gồm
có
8Chí
ônăng
chữ:
Đây
Đây
làlà
một
tên
trong
bài
nhà
tiêu
Hồ
chức
biểu
nhất
Minh
của
màphong
em
của
vừa
câu
trào
được
cầu
Thơ
học.
khiến
mới thời
chỉ sự
kì
Đây
là
tên
câu
của
có thơ
chức
cáccủa
từ
năng
thường
chính
gặp
là chính
dùng
trong
để
câu
hỏi.
cảm
thán.
dứt
đầu.
khoát
tuyệt
đối mà
củacuối
người
Đây
là tên
bài thơ
bàinói.
thơ này có câu: Tôi thấy nhớ cái mùi

Hoạt động
Vận dụng

Tiết 87

TIẾNG VIỆT: CÂU CẢM THÁN

Cho tình huống sau: Trong giờ ra chơi, các em thấy một
bạn học sinh đang vứt rác bừa bãi.
Hãy đặt 3 câu (một câu nghi vấn, một câu cầu khiến,,
một câu cảm thán) với cùng nội dung để bạn ấy dừng lại.

31