Tiết 111,112,113:

Năm 1980

+ Đất nước ta vừa ra khỏi cuộc chiến tranh biên giới Việt – Trung (17/2
– 16/3/1979)
+ Nền kinh tế bao cấp còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém
+ Chiến tranh khiến cho cơ sở vật chất bị phá hủy, nền kinh tế kiệt quệ,
đời sống nhân dân vô cùng đói khổ

+ Xứ Huế là 1 dải đất miền Trung không chỉ nổi tiếng là nơi tập trung nhiều đền đài lăng
tẩm của các vua triều Nguyễn mà còn là vùng đất có thiên nhiên tươi đẹp thơ mộng; con
người xứ1.Huế
hòa, tâm
hồn mộc mạc và rất đằm thắm.
T¸chiền
gi¶ (1930
-1980)

Các tác phẩm chính:
+) Những đồng chí trung kiên (1962)
+) Huế mùa xuân -2 tập (1970-1975)
+) Dấu võng trường sơn (1977)
+) Mưa xuân đất này (1982)
+) Thơ Thanh Hải (1982)

Mọc giữa dòng sông xanh 
Một bông hoa tím biếc 
Ơi con chim chiền chiện 
Hót chi mà vang trời 
Từng giọt long lanh rơi 
Tôi đưa tay tôi hứng. 
Mùa xuân người cầm súng 
Lộc giắt đầy quanh lưng 
Mùa xuân người ra đồng 
Lộc trải dài nương mạ 
Tất cả như hối hả 
Tất cả như xôn xao 
Ðất nước bốn nghìn năm 
Vất vả và gian lao 
Ðất nước như vì sao 
Cứ đi lên phía trước. 

MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Ta làm con chim hót 
Ta làm một cành hoa 
Ta nhập vào hoà ca 
Một nốt trầm xao xuyến. 
Một mùa xuân nho nhỏ 
Lặng lẽ dâng cho đời 
Dù là tuổi hai mươi 
Dù là khi tóc bạc. 
Mùa xuân ta xin hát 
Câu Nam ai, Nam bình 
Nước non ngàn dặm mình 
Nước non ngàn dặm tình 
Nhịp phách tiền đất Huế...
(11/1980)

Khổ 1: Cảm xúc trước
mùa xuân thiên nhiên,
đất trời xứ Huế

Khổ cuối: Lời ca ngợi
quê hương đất nước,
qua điệu dân ca xứ Huế

Khổ 2,3: Cảm xúc về
mùa xuân đất nước,
con người

Khổ 4,5: Suy nghĩ và
ước nguyện của nhà thơ
trước mùa xuân

II. PHÂN TÍCH:
1. Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời xứ Huế (khổ 1)
- Dòng sông

Mọc giữa dòng sông xanh
(NT đảo ngữ)
Một bông hoa tím biếc

Hình ảnh - Bông hoa
- Con chim

Bình dị,
quen
thuộc

Gợi không
gian rộng
lớn, khoáng
đạt

Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Nhấn mạnh, gợi cảm nhận về sự
vận động, sinh sôi, sức sống
mãnh liệt của thiên nhiên mùa
xuân

Màu sắc
Âm thanh

Xanh, tím
Tiếng
chim hót
vang trời

Tươi sáng, hài hòa
Tươi vui,
rộn ràng,
náo nhiệt

Bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp, tràn đầy sức sống và đậm
phong vị xứ Huế.

Mọc giữa dòng sông xanh

- Ơi , chi

Một bông hoa tím biếc

- hứng

Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời

Âm sắc ngọt ngào của con
người xứ Huế
Đón nhận một cách nâng
niu, trân trọng

- NT: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Giọt long lanh?
A. Giọt mưa xuân
B. Giọt âm thanh của tiếng chim
C. Giọt sương mùa xuân
D. Ý kiến của riêng em

 Cảm xúc say sưa, ngây ngất của thi nhân
-> Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống thiết tha.

=> Mở đầu bài thơ là bức tranh mùa xuân tươi đẹp trong trẻo,
đầy sức sống của thiên nhiên, đất trời xứ Huế và cảm xúc say
sưa, ngây ngất của nhà thơ.

2. Cảm xúc trước mùa xuân đất nước, con người

Lộc
giắt đầy

trải dài

Người cầm súng

Người ra đồng

Chiến đấu bảo
vệ Tổ quốc

Lao động dựng
xây đất nước.

Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng
tràn trên mọi miền đất nước

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.

THẢO LUẬN
TRONG BÀN:
Phát hiện những nét
nghệ thuật đặc sắc
của khổ thơ và chỉ
ra tác dụng của nó?

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
- NT Điệp ngữ
- SD từ láy và hình

ảnh thơ giàu giá trị
biểu cảm.
- …
- Tất cả như

hối hả
xôn xao

- Nhấn mạnh sức sống, sức xuân mạnh

mẽ và khí thế khẩn trương của quê
hương đất nước
- Tạo âm hưởng vui tươi, rộn ràng
 Khí thế khẩn trương, náo nức, sôi

động của quê hương đất nước.

- Người cầm súng  bảo vệ đất nước
- Người ra đồng  xây dựng đất nước
- Dùng điệp ngữ, từ láy (lộc, xuân, tất cả, hối hả, xôn xao)
 Mùa xuân sôi động, hứa hẹn nhiều tốt đẹp
=> Con người yêu cuộc sống, yêu quê hương, hết lòng
phục vụ đất nước.

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
- Bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước với

biết bao gian khổ thăng trầm

Thái độ của nhà thơ:
Vừa trân trọng tự hào lại vừa trĩu nặng yêu
thương bởi những thăng trầm gian khổ mà
dân tộc ta đã phải trải qua.
Lẽ sống thủy chung tình nghĩa, uống nước
nhớ nguồn.

vì sao
sao
“ Đất nước như vì
Cứ đi lên phía trước.”
- NT So sánh
- H/a khiêm nhường; Khẳng định sự trường tồn, phát
triển bền vững và tương lai tươi sáng của đất nước.
- Thể hiện tình yêu, niềm tự hào và tin tưởng của

nhà thơ dành cho đất nươc.

Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
  H/a nhân hóa, so sánh đẹp và điệp ngữ đầy ý nghĩa

nhấn mạnh đất nước như người bà, người mẹ trải qua bao
gian khổ mà anh hùng, một đất nước luôn giương cao
ngọn cờ độc lập.
=> Niềm tự hào và tin tưởng vào bề dày lịch sử

3. Ước nguyện của nhà thơ
con chim hót
- Ta làm
(Điệp từ)

một cành hoa
một nốt trầm

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Ước nguyện cống hiến cho đời
một cách khiêm nhường, thầm
lặng (Liên hệ h/a anh TN).
tuổi hai mươi
- Dù là
khi tóc bạc
Điệp từ, hoán dụ: Khát vọng cống hiến vượt thời gian, chân thành
và tha thiết; cống hiến những gì tốt đẹp nhất, tinh túy nhất, dù nhỏ
bé, khiêm nhường, cho cđ chung.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

NT điệp ngữ, đảo ngữ, hoán dụ  K/v lặng lẽ, âm thầm
cống hiến hết mình, không ở tuổi tác mà ở tâm huyết
chân thành của con người. Đây là một quan niệm sống
thật đẹp, tiến bộ, tích cực.

4. Lời ngợi ca quê hương đất nước (khổ 6)
- Ta xin hát

Nam ai
Nam bình

Mùa xuân ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế...

 Thể hiện niềm khao khát thiết tha bồi hồi của nhà thơ.
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
 Điệp ngữ: Điệp khúc vang vọng mãi ngợi ca mùa xuân quê
hương, đất nước.

III) Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang âm hưởng gần gũi với dân ca.
- Kết hợp hài hòa giữa hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị với những hình ảnh
giàu ý nghĩa biểu trưng khái quát.
- Sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với
ẩn dụ, điệp ngữ, sử dụng từ ngữ xưng hô hợp lí.
- Cấu tứ chặt chẽ, giọng thơ luôn có sự biến đổi phù hợp với nội dung từng
đoạn.
2. Ý nghĩa:
Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa
xuân thiên nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời

SGK /58

- Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng tha thiết
yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể
hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được
cống hiến cho đất nước, góp một mùa xuân nho
nhỏ” của mìnhvào mùa xuân lớn của dân tộc.
- Bài thơ theo thể năm tiếng, có nhạc điệu trong
sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh
đẹp, giản dị, gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ
sáng tạo.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học thuộc lòng bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”;
hiểu và phân tích được bài thơ.
- Tìm và nghe bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ”
(Nhạc: Trần Hoàn)
- Soạn bài: “Viếng lăng Bác” SGK trang 58-60.