Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

Kiến thức cơ bản
Các kiểu bài tập làm văn thcs

TỰ
SỰ

MIÊU
TẢ

BIỂU
CẢM

THUYÊT
MINH

NGHỊ
LUẬN

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

I.Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn THCS
- Các kiểu văn bản:
+ VB tự sự
+VB thuyết minh
+VB miêu tả
+VB nghị luận
+VB biểu cảm
+VB điều hành (hành chính công vụ)
- Điểm khác nhau của các kiểu văn bản:
+ Kh¸c nhau vÒ ph­ư¬ng thøc biÓu ®¹t.
+ Kh¸c nhau ë h×nh thøc thÓ hiÖn.
- Tính độc lập của các kiểu văn bản
+ Ph­ương thức biểu đạt khác nhau.
+ Hình thức thể hiện khác nhau.
+ Mục đích khác nhau.
+ Các yếu tố cấu thành văn bản khác nhau
- Khả năng kết hợp của các kiểu văn bản
C¸c ph­ư¬ng thøc biÓu ®¹t trªn cã thÓ phèi hîp víi nhau trong mét văn
bản cô thÓ v×: Ngoµi chøc n¨ng th«ng tin, c¸c văn bản cßn cã chøc
n¨ng t¹o lËp vµ duy tr× quan hÖ xã hội ...

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

I.Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn THCS

- So s¸nh kiÓu v¨n b¶n vµ thÓ lo¹i v¨n häc.
*Gièng nhau;

- KiÓu tù sù cã mÆt trong thÓ lo¹i tù sù
- KiÓu biÓu c¶m cã mÆt trong thÓ lo¹i tr÷ t×nh.
*Kh¸c nhau:
- KiÓu v¨n lµ c¬ së cña c¸c thÓ lo¹i v¨n häc.
- ThÓ lo¹i v¨n häc lµ “m«i tr­ưêng” xuÊt hiÖn c¸c
kiÓu v¨n b¶n.

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

I.Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn THCS

* So s¸nh: ThuyÕt minh - Gi¶i thÝch - Miªu t¶
ThuyÕt minh

Gi¶i thÝch

Miªu t¶

-Ph­ư¬ng thøc chñ
-Ph­ư¬ng thøc chñ
yÕu: cung cÊp ®Çy ®ñ yÕu: x©y dùng mét hÖ
tri thøc vÒ ®èi tư­îng. thèng luËn ®iÓm, luËn
cø vµ lËp luËn.

-Phư­¬ng thøc chñ
yÕu: T¸i t¹o hiÖn thùc
b»ng c¶m xóc chñ
quan.

-C¸ch viÕt: dïng vèn
sèng trùc tiÕp ®Ó gi¶i
thÝch mét vÊn ®Ò nµo
®ã theo quan ®iÓm
lËp trư­êng nhÊt ®Þnh.

- C¸ch viÕt: X©y dùng
h×nh tư­îng vÒ mét
®èi t­ưîng nµo ®ã
th«ng qua quan s¸t,
liªn t­ưëng,so s¸nh vµ
c¶m xóc chñ quan.

- C¸ch viÕt: trung
thµnh víi ®Æc ®iÓm
®èi tư­îng mét c¸ch
kh¸ch quan, khoa
häc.

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

I.Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn THCS

- Kh¶ n¨ng kÕt hîp gi÷a c¸c ph­ư¬ng thøc:
Tù sù

Miªu t¶

BiÓu c¶m

NghÞ luËn ThuyÕt
minh

- Cã sö
dông 4
phư¬ng
thøc cßn l¹i
- Ngoµi ra
cßn kÕt hîp
víi miªu t¶
néi t©m, ®èi
tho¹i, ®éc
tho¹i néi
t©m

- Cã sö
dông c¸c
ph­ư¬ng
thøc tù sù,
biÓu c¶m,
thuyÕt
minh.

- Cã sö
dông c¸c
ph­ư¬ng
thøc tù sù,
miªu t¶,
nghÞ luËn.

- Cã sö
dông c¸c
ph­ư¬ng
thøc miªu
t¶, biÓu
c¶m,
thuyÕt
minh.

- Cã sö
dông c¸c
phư­¬ng
thøc
miªu t¶,
nghÞ
luËn.

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

II.PhÇn tËp lµm v¨n trong chư­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n Trung häc c¬ së:
1.Mèi quan hÖ gi÷a phÇn V¨n vµ TËp lµm v¨n:

*H·y chøng minh r»ng gi÷a c¸c kiÓu v¨n b¶n
vµ thÓ lo¹i v¨n häc cã sù liªn quan ®Õn nhau:
-KiÓu v¨n b¶n nghÞ luËn vµ t¸c phÈm nghÞ
luËn?
-KiÓu v¨n b¶n tù sù vµ t¸c phÈm tù sù ?
- KiÓu v¨n b¶n biÓu c¶m vµ t¸c phÈm tr÷ t×nh?

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

II.PhÇn tËp lµm v¨n trong chư­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n THCS
1.Mèi quan hÖ gi÷a phÇn V¨n vµ TËp lµm v¨n:
- Qua v¨n qua ®äc hiÓu v¨n b¶n h×nh thµnh kÜ n¨ng viÕt tËp lµm v¨n.
+ M« pháng.
+ Häc ph­ư¬ng ph¸p kÕt cÊu.
+ Häc c¸ch diÔn ®¹t.
+ Gîi ý s¸ng t¹o.
->§äc nhiÒu ®Ó häc c¸ch viÕt tèt. kh«ng ®äc, Ýt ®äc viÕt kh«ng tèt,
kh«ng hay.
2.Mèi quan hÖ gi÷a phÇn tiÕng ViÖt, V¨n vµ TËp lµm v¨n.
- N¾m ®ư­îc kiÕn thøc c¬ b¶n cña phÇn TiÕng ViÖt:
+ SÏ cã kÜ n¨ng dïng tõ, ®Æt c©u, viÕt ®o¹n v¨n, cã c¸ch diÔn ®¹t hay.
+Tr¸nh ®­ưîc nh÷ng lçi th­ưêng gÆp khi nãi viÕt.

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

II.PhÇn tËp lµm v¨n trong chư­¬ng tr×nh Ng÷ v¨n THCS
3.ý nghÜa cña c¸c ph­ương thøc biÓu ®¹t ®èi víi viÖc rÌn luyÖn kÜ
n¨ng lµm v¨n:
- §äc v¨n b¶n tù sù, miªu t¶ gióp kÓ chuyÖn vµ lµm v¨n miªu t¶ hay,sinh
®éng,hÊp dÉn.
- §äc v¨n b¶n nghÞ luËn, thuyÕt minh gióp cho häc sinh c¸ch t­duy l« gÝc
khi tr×nh bµy mét vÊn ®Ò mét t­t­ëng.
- §äc v¨n b¶n biÓu c¶m gióp häc sinh cã c¶m xóc s©u s¾c h¬n khi lµm
bµi biÓu c¶m.
III. Các kiểu văn bản trọng tâm
- Văn bản tự sự
- Văn bản thuyết minh
- Văn bản nghị luận

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn
Kiểu văn bản
Mục đích

Đặc điểm cơ
bản

Văn bản thuyết
minh
Tri thức khách
quan, thái độ đúng
đắn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN
Văn bản tự sự

Văn bản nghị luận

Biểu hiện con người
cuộc sống, bày tỏ thái
độ, tình cảm

Thuyết phục mọi người
tin theo cái đúng, tốt,
từ bỏ cái sai, xấu

Cách làm

Sự việc, hiện tượng Sự việc, nhân vật,
khách quan
người kể chuyện
Cã tri thức về đối
Giới thiệu, trình bày
tượng thuyết minh
diễn biến sự việc
theo trình tự nhất
Các phương pháp
định
thuyết minh

Các yếu tố kết
hợp

Kết hợp các phương Kết hợp các phương
thức biểu đạt
thức biểu đạt

Kết hợp các phương
thức biểu đạt ( mức độ
vừa phải )

Chính xác, cô đọng
dễ hiểu

Chuẩn xác, rõ ràng, gợi
cảm

Ngôn ngữ

Ngắn gọn, giản dị
gần gũi với cuộc

Luận điểm, luận
cứ, lập luận
Xây dựng hệ thống lập
luận chặt chẽ, thuyết
phục

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

III.C¸c kiÓu v¨n b¶n träng t©m:
1.V¨n b¶n thuyÕt minh:
a.Môc ®Ých biÓu ®¹t: Gióp cho ng­ưêi ®äc cã tri thøc kh¸ch quan vµ
th¸i ®é ®óng ®¾n vÒ ®èi tưîng.
b.Muèn lµm v¨n b¶n thuyÕt minh cÇn chuÈn bÞ:
-Quan s¸t ®Ó n¾m ®­îc nh÷ng tri thøc kh¸ch quan vÒ ®èi tư­îng.
-N¾m ®­ưîc c¸c ph­ư¬ng ph¸p thuyÕt minh.
-N¾m ®­ưîc bè côc, c¸ch tr×nh bµy.
c.C¸c ph­ư¬ng ph¸p th­ưêng dïng trong v¨n b¶n thuyÕt minh:
§Þnh nghÜa, ph©n lo¹i, nªu vÝ dô, so s¸nh, liÖt kª, dïng sè liÖu
d.Ng«n ng÷ trong v¨n b¶n thuyÕt minh: ChÝnh x¸c, khoa häc.

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

III.C¸c kiÓu v¨n b¶n träng t©m:
2.V¨n b¶n tù sù:
a.Môc ®Ých biÓu ®¹t: BiÓu hiÖn con ng­ười,qui luËt ®êi sèng,bµy tá
t×nh c¶m,th¸i ®é.
b.C¸c yÕu tè t¹o thµnh v¨n b¶n tù sù:
Sù viÖc, nh©n vËt, t×nh huèng, hµnh ®éng, lêi kÓ….
c.Sù kÕt hîp gi÷a tù sù víi c¸c yÕu tè miªu t¶,nghÞ luËn,biÓu c¶m:
-§Ó c©u chuyÖn sinh ®éng,hÊp dÉn cÇn biÕt miªu t¶.
-§Ó c©u chuyÖn s©u s¾c,giµu tÝnh triÕt lÝ cÇn biÕt sö dông yÕu tè nghÞ
luËn.
-§Ó thÓ hiÖn th¸i ®é,t×nh c¶m víi nh©n vËt cÇn biÕt sö dông yÕu tè biÓu
c¶m.
d.Ng«n ng÷ trong v¨n b¶n tù sù: Sö dông nhiÒu tõ chØ hµnh ®éng,tõ
giíi thiÖu,tõ chØ thêi gian,kh«ng gian…

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

III.C¸c kiÓu v¨n b¶n träng t©m:
3.V¨n b¶n nghÞ luËn:
a. Môc ®Ých biÓu ®¹t: thuyÕt phôc ng­ưêi ®äc ®i theo c¸i
®óng, c¸i tèt, tõ bá c¸i sai, c¸i xÊu.
b.C¸c yÕu tè t¹o thµnh: LuËn ®iÓm,luËn cø,lËp luËn.
c.Yªu cÇu ®èi víi luËn ®iÓm,luËn cø,lËp luËn:
-LuËn ®iÓm, luËn cø: Ph¶i ®óng ®¾n,ch©n thËt
-LËp luËn: ChÆt chÏ, hîp lÝ.
d.Dµn ý chung cña bµi nghÞ luËn vÒ mét sù viÖc, hiÖn t­
ưîng ®êi sèng hoÆc mét vÊn ®Ò tư ­t­ưëng ®¹o lÝ.
e.Dµn ý chung cña bµi nghÞ luËn vÒ t¸c phÈm truyÖn (hoÆc
®o¹n trÝch) hoÆc vÒ mét ®o¹n th¬, bµi th¬.

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn
III.C¸c kiÓu v¨n b¶n träng t©m:
3.V¨n b¶n nghÞ luËn:
g. Các dạng bài nghị luận

Nghị luận xã
hội

Văn bản nghị
luận
Nghị luận văn
học

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

Nghị luận về một sự
việc, hiện tượng đời
sống
Nghị luận về một vấn
đề tư tưởng đạo lí
Nghị luận về một tác
phẩm truyện ( hoặc
đoạn trích )
Nghị luận về một đoạn
thơ, bài thơ

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn
III.C¸c kiÓu v¨n b¶n träng t©m:
3.V¨n b¶n nghÞ luËn:
h. Các bước làm bài

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

Các bước làm bài:
Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý
Bước 2: Lập dàn bài
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Đọc lại bài viết và sửa chữa

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn
III.C¸c kiÓu v¨n b¶n träng t©m:
3.V¨n b¶n nghÞ luËn:
i. Dàn bài

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

1. Dàn bài chung của kiểu bài
nghị luận về một sự việc, hiện
tượng đời sống:

2. Dàn bài chung của kiểu bài nghị
luận về một tác phẩm truyện
( hoặc đoạn trích )

A. Mở bài: Giới thiệu sự việc,
hiện tượng có vấn đề.

A. Mở bài: Giới thiệu tác phẩm, vấn
đề cần nghị luận. Nêu ý kiến đánh
giá sơ bộ.

B. Thân bài: Liên hệ thực tế, B. Thân bài: Nêu các luận điểm
phân tích các mặt, đánh giá, chính về nội dung và nghệ thuật của
tác phẩm, có phân tích chứng minh
nhận định.
bằng các luận cứ tiêu biểu và xác
thực.
C. Kết bài: Kết luận, khẳng C. Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá
định, phủ định, lời khuyên.
chung của mình về tác phẩm truyện
(hoặc đoạn trích )

Tiết 169 – 170 – Tập làm văn
III.C¸c kiÓu v¨n b¶n träng t©m:
3.V¨n b¶n nghÞ luËn:
k. Các dạng đề bài

TỔNG KẾT TẬP LÀM VĂN

Đề bài 1:Em có suy nghĩ gì về ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá dân
tộc của thế hệ trẻ Việt Nam?
Đề bài 2: Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong trên tuyến
đường Trường Sơn qua truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” của
Lê Minh Khuê.
BÀI TẬP: XÂY DỰNG DÀN Ý CHO TỪNG ĐỀ BÀI

Đề bài 2: Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong trên tuyến
đường Trường Sơn qua truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” của
Lê Minh Khuê.
Lập dàn ý sơ lược cho đề bài trên.
2. Dàn bài chung của kiểu bài nghị luận về một tác phẩm
truyện ( hoặc đoạn trích )
A. Mở bài: Giới thiệu tác phẩm, vấn đề cần nghị luận. Nêu ý kiến đánh
giá sơ bộ.
B. Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác
phẩm, có phân tích chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực.
C. Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm
truyện ( hoặc đoạn trích )

DÀN Ý ĐỀ 2

Đề bài 2: Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường
Trường Sơn qua truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê.
Mở bài: - Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Nêu ý kiến đánh giá chung nhất của mình về vẻ đẹp của các nữ thanh
niên xung phong
Thân bài: Phân tích bày tỏ quan điểm cá nhân về những nét đẹp của
các nữ thanh niên xung phong
- Luận điểm1: hoàn cảnh sống và công việc của 3 cô gái  Vẻ đẹp
chung của các nữ thanh niên xung phong
- Luận điểm 2: Vẻ đẹp riêng của từng người: Phương Định, Thao, Nho
- Luận điểm 3: Ấn tượng sâu sắc về ba cô gái
Kết bài: Khái quát những cảm nghĩ, đánh giá của cá nhân mình về các
cô gái TNXP và ý nghĩa công việc của họ
Nêu suy nghĩ về thế hệ trẻ VN, về cuộc sống và công việc, về sự hi sinh
của họ

*Bµi tËp:

1/ KiÓu v¨n b¶n chÝnh nµo kh«ng ®­ưîc
giíi thiÖu trong SGK ng÷ v¨n 9?
A. ThuyÕt minh.
B. Tù sù.
C. NghÞ luËn .
D. Miªu t¶.
2/ H·y lËp s¬ ®å c¸c kiÓu v¨n b¶n ®· häc
trong ch­ư¬ng tr×nh ng÷ v¨n THCS?

Hướng dẫn học bài
• Lập dàn ý chi tiết cho đề bài 1.
• Viết bài văn hoàn chỉnh cho đề bài 2