* Những câu nào sau đây là câu cảm?
1. Chiều nay, chị đón em nhé!
2. A! mẹ đã về!
3. Chà, con mèo có bộ lông mới đẹp làm sao!
4. Lan ơi, cho tớ về với!
* Câu cảm dùng để làm gì? Trong câu cảm
thường có những từ ngữ nào?
- Trong câu cảm, thường có các từ ngữ: ôi, chao,
chà, trời ; quá, lắm, thật…Khi viết, cuối câu cảm
thường có dấu chấm than (!)
- Câu cảm (câu cảm thán) là câu dùng để bộc lộ
cảm xúc (vui mừng, thán phục, đau xót, ngạc
nhiên,…) của người nói.

I . Nhận xét:
* Bài 1: Đọc cặp câu sau và cho biết chúng có gì
khác nhau?
a. I-ren trở thành một nhà khoa học nổi tiếng.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.

* I-ren là một nhà hóa học
và nhà vật lý học người
Pháp. Bà sinh năm 1897,
mất năm 1956. Bà được trao
giải Nobel Hóa học năm
1935.

I . Nhận xét:
1. Đọc cặp câu sau và cho biết chúng có gì
khác nhau?

a. I-ren trở thành một nhà khoa học nổi
tiếng.
b. Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này, Iren trở thành một nhà khoa học nổi
tiếng.
- Câu b có thêm bộ phận in nghiêng: Nhờ
tinh thần ham học hỏi, sau này, …

I . Nhận xét:
2. Đặt câu hỏi cho các phần in nghiêng.
- Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
* Vì sao, khi nào, I-ren trở thành một nhà khoa học
nổi tiếng?
* Vì sao, bao giờ ,I-ren trở thành một nhà khoa học
nổi tiếng?
* Nhờ đâu, bao giờ, I-ren trở thành một nhà khoa
học nổi tiếng?
* Nhờ đâu, khi nào, I-ren trở thành một nhà khoa
học nổi tiếng?

3. Mỗi phần in nghiêng bổ sung cho câu b ý
nghĩa gì?
- Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này I-ren trở
thành một nhà khoa học nổi tiếng.
* Phần in nghiêng nhờ tinh thần ham học
hỏi : nguyên nhân I-ren trở thành nhà khoa
học lớn.
* sau này : xác định thời gian I-ren trở thành
một nhà khoa học nổi tiếng.
4. Hãy thay đổi vị trí của các từ in nghiêng
trong câu trên.

I . Nhận xét:
4. Hãy thay đổi vị trí của các từ in nghiêng trong
câu trên.

- Nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này I-ren trở thành một
nhà khoa học nổi tiếng.
+ Sau này, I-ren trở thành một nhà khoa học nổi tiếng nhờ
tinh thần ham học hỏi.
+ I-ren, sau này trở thành một nhà khoa học nổi tiếng nhờ
tinh thần ham học hỏi.
+ Nhờ tinh thần ham học hỏi, I-ren sau này trở thành một
nhà khoa học nổi tiếng.
+ I-ren, nhờ tinh thần ham học hỏi, sau này trở thành một
nhà khoa học nổi tiếng.

5. Nghĩa của các câu trên thế nào? Không thay đổi.

- Các phần in nghiêng được gọi là gì?
* Các phần in nghiêng được gọi là trạng ngữ.
- Trạng ngữ là gì?
* Trạng ngữ là thành phần phụ trong câu xác định
thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích… của
sự vật nêu trong câu.
- Trạng ngữ trả lời cho các câu hỏi nào?
* Trạng ngữ trả lời cho câu hỏi: Khi nào? Ở đâu?
Vì sao? Để làm gì?
- Trạng ngữ đứng vị trí nào trong câu?
* Trạng ngữ có thể đứng đầu câu, cuối câu hoặc
chen giữa chủ ngữ và vị ngữ.

II. Ghi nhớ
1. Trạng ngữ là thành phần phụ
của câu xác định thời gian, nơi
chốn, nguyên nhân, mục đích,…
của sự việc nêu trong câu.
2. Trạng ngữ trả lời cho các câu hỏi
Khi nào?, Ở đâu?, Vì sao?, Để làm
gì?

III. Luyện tập
1.Tìm trạng ngữ trong các câu sau.
a. Ngày xưa, Rùa có một cái mai láng bóng. - Chỉ thời gian
Võ Quảng
- Chỉ nơi chốn.
b.Trong vườn, muôn loài hoa đua nở.
Xuân Quỳnh
c. Từ tờ mờ sáng, Cô Thảo đã dậy sắm sửa đi về làng.
Làng của cô cách làng Mỹ Lý hơn mười lăm cây số. Vì vậy,
mỗi năm cô chỉ về làng chừng hai ba lượt.
- Chỉ thời gian và kết quả.

Theo Thanh Tịnh

* Em hãy nêu ý nghĩa của từng trạng ngữ trong
câu?

Bài 2: Viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5
câu kể về một lần em được đi chơi xa, trong
đó có ít nhất một câu dùng trạng ngữ.

Ví dụ 1: Chủ nhật tuần qua, cả nhà em
về thăm quê ngoại. Cánh đồng lúa quê
ngoại rộng mênh mông và xanh mượt.
Cây đa đầu làng sum suê. Dưới bóng
mát cây đa, em cùng bạn vui đùa cả
ngày.

* Em hãy đặt một câu có trạng ngữ?

- Sáng nay, bố đưa em đi học.
- Trong vườn, đàn bướm bay rập
rờn.
- Nhờ chăm chỉ, Bắc học rất tiến bộ.
- Vì bị ốm nên Nga phải nghỉ học.