Lớp: 9B

Qua v
ideo t
rên, e
liên tư
m có
ởn g đ
ến b à i
e m đã
thơ nà
học tr
o
ong ch
trình N
ương
V9 ?

Bài thơ về tiểu đội
xe không kính

NGỮ VĂN 9

Văn bản:

Những ngôi sao xa xôi (Trích)

Lê Minh Khuê

I. Đọc- tìm hiểu chung
1.Tác giả
-

Sinh năm 1949, quê ở
huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá.
-Gia nhập thanh niên xung phong
trong kháng chiến chống Mĩ.
-Bà là cây bút chuyên viết truyện
ngắn, trong những năm chiến tranh
bà viết về đề tài chiến tranh và sau
1975 bà viết nhiều về đời sống xã hội
trên con đường đổi mới.

Nhà văn Lê Minh Khuê

Một số tác phẩm tiêu biểu

NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
2. Tác phẩm:
b.Tìm hiểu chung về văn bản:
*Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1971,
khi cuộc kháng chiến chống Mĩ đang
diễn ra gay go, ác liệt.
*Thể loại: Truyện ngắn.

Văn bản:

Những ngôi sao xa xôi (Trích)

Lê Minh Khuê

I- Đọc- tìm hiểu chung
1.Tác giả,
2.Tác phẩm:
b.Tìm hiểu chung về văn bản
*Bố cục: 3 phần
- P1: Từ đầu...đến ngôi sao trên mũ:Phương Định kể về cuộc sống
của bản thân và tổ trinh sát mặt đường của cô.
- P2: Tiếp...đến chị Thao bảo :Một lần phá bom, Nho bị thương, hai
chị em lo lắng, chăm sóc.
- P3: Phần cũn lại: Sau phút hiểm nguy, hai chị em ngồi hát, niềm
vui trước cơn mưa đá đột ngột.

Tóm tắt văn bản
-Truyện ngắn“Những ngôi sao xa xôi” viết về ba cô gái thanh
niên xung phong - Phương Định, Nho ,Thao- trong đội trinh
sát mặt đường tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường
Sơn.
-Chị Thao là tổ trưởng đội trinh sát mặt đường, nhiệm vụ họ
là quan sát địch đánh bom, đánh dấu vị trí bom chưa nổ, đo
lượng đất đá phải san lấp, nếu cần thì phá bom.
-Công việc vô cùng nguy hiểm, họ luôn đối mặt với thần chết.
-Tuy vậy họ luôn can đảm và hoàn thành nhiệm vụ.
-Trong một trận càn Nho đã bị thương, chị Thao và Phương
Định đã tận tình săn sóc cho Nho.
-Nho ngủ thiếp đi, lúc này Phương Định và chị Thao nhìn
nhau hát những câu hát với niềm xúc động nghẹn ngào.
-Phương Định suy tư về những kỉ niệm sau trận chiến.

*Ngôi kể:

-Truyện được kể ở ngôi thứ nhất, người kể chuyện là
Phương Định- nhân vật chính của truyện => Truyện
được kể chân thực, có sức thuyết phục cao; giọng kể
sôi nổi, trẻ trung, hấp dẫn; dễ dàng thể hiện cảm xúc,
điều chỉnh nhịp kể linh hoạt; miêu tả tâm lý nhân vật
sâu sắc, tinh tế.

Ý nghĩa nhan đề:
- Lãng mạn, đặc trưng riêng của thơ ca trong
thời kỳ kháng chiến chống Mỹ
- Là hình ảnh ẩn dụ cho những nữ TNXP, họ
không tỏa sang rực rỡ như mặt trời mà họ là
những ngôi sao xa trên đỉnh Trường Sơn
- Những ngôi sao ấy là hình ảnh của ngôi sao
trên bầu trời thành phố, ngôi sao trong truyện
cổ tích, ngôi sao trong những kỷ niệm của
Phương Định…,ngôi sao trên mũ- quan niệm
của Phương Định về con người đẹp nhất- con
người thời đại.

Những hình ảnh về nữ thanh niên xung phong

HUẤN
LUYỆN SẴN
SÀNG
ĐẤU
TẢI LƯƠNG
THỰC
LÊN CHIẾN
CAO ĐIỂM

THANH
MỘT ĐẠI
NIÊN
ĐÔIXUNG
THANH
PHONG
NIÊN TIẾP
XUNG
ĐẠN
PHONG
CHO BỘ
TRÊN
ĐỘI
TUYẾN
PHÒNG
LỬA
KHÔNG
VĨNH LINH

II. Phân tích:
I. Hoàn cảnh sống, chiến đấu và phẩm chất

chung của 3 nữa thanh niên xung phong:
1, Hoàn cảnh sống, chiến đấu:

a, Hoàn cảnh sống:

-Sống ở nơi nguy hiểm, ác liệt nhất trên
tuyến đường Trường Sơn.
-Sống trong hang, dưới chân cao điểm và
cách xa đơn vị
-Ngày ngày phải phơi mình ra giữa vùng
trọng điểm bắn phá ác liệt của máy bay
Mỹ.
-Nơi đó, mặt đất lúc nào cũng rung lên
như người lên cơn sốt

=> một trận địa nóng bỏng, ngột
ngạt, phủ đầy cái chết

*Công việc:
-Công tác trinh sát mặt đường: quan sát
địch ném bom, đánh dâu những quả bom
chưa nổ, đo khối lượng đất đá để san lấp
hố bom và nếu cần thì phá bom.
=> Mạo hiểm, căng thẳng thần kinh, đòi
hỏi sự dung cảm, sẵn sang hy sinh vì đất
nước, dân tộc.
- Thần chết nằm trong ruột quả bom, mà
thần chết là một tay không thích đùa”
=> Ranh giới giữa sự sống và cái chết nơi
đây chỉ là trong gang tấc

Những đặc điểm chung của ba cô
gái thanh niên xung phong Phương Định, Nho, Thao?

2. Phẩm chất chung của ba cô gái:
- Tinh thần trách nhiệm tự giác cao trong công việc; luôn
hoàn thành nhiệm vụ
- Dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hy sinh; xa gia đình, quê
hương, vào chiến trường chiến đấu
- Tình đồng đội gắn bó keo sơn
- Có lòng yêu nước và lý tưởng sống cao đẹp

Hay xúc động, nhiều mộng mơ, dễ vui dễ buồn,
thích làm đẹp cho cuộc sống của mình

 Đó là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam
trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ của dân tộc.

2. Nhân vật Phương Định:
- Là cô gái Hà Nội, có một thời học sinh hồn nhiên, vô tư bên mẹ trong căn
phòng nhỏ trên 1 đường phố bình yên với những kỉ niệm đẹp luôn sống
trong cô.
 Vừa là niềm khát khao, vừa làm dịu mát tâm hồn cô trong hoàn cảnh khốc
liệt ở chiến trường.
- Vào chiến trường được 3 năm, quen với bom đạn, nguy hiểm, dát mặt
hằng ngày với cái chết nhưng cô không mất đi sự hồn nhiên trong sáng và
những ước mơ về tương lai.
- Là cô gái nhạy cảm và hồn nhiên, hay mơ mộng và thích hát: quan họ, dân
ca Ý trữ tình, ngồi bó gối hát
- Thích ngắm mình trong gương, có hai bím tóc khác dày, cái cổ cao kiêu
hãnh như đài hoa loa kèn, đôi mắt dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng.
- Cô mến đồng đội trong tổ và cả trong đơn vị, dành tình cảm đặc biệt, sự cảm
phục cho những chiến sĩ thông minh, tài hoa, dung cảm
- Nhảy cảm, quan tâm tới hình thức của mình, tỏ ra kín đáo trước đám đông,
tưởng như kiêu kỳ
- Dũng cảm, vượt lên sự căng thẳng khi phải cận kề với cái chết.

b. Những nét riêng:
*Phương Định:
- Cá tính:
+ Thích ngắm mắt mình trong gương.
+ Rất mê hát đến nỗi thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát.
+ Thích mưa đá.
+ Thích ngồi bó gối mơ màng…
+ Là cô gái giàu cảm xúc, nhạy cảm, hay mơ mộng, thích hát, thích làm
điệu một chút trước những chàng lính trẻ.
- Cô yêu mến, gắn bó với đồng đội, cảm phục những chiến sĩ mà cô đã
gặp trên đường ra trận
- Nhạy cảm và quan tâm đến hình thức của mình: bím tóc dày, cổ cao,
đôi mắt nhìn xa xăm. Nhạy cảm nhưng kín đáo giữa đám đông tưởng như
kiêu kì.
=>Hồn nhiên, trong sáng, mơ mộng, dũng cảm, yêu mến đồng đội.

b. Những nét riêng:
*Phương Định:
- Trong một lần phá bom:
+ Không đi khom..
+ Dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom.Tôi rùng mình... cẩn thận bỏ gói
thuốc mìn xuống, châm ngòi. Nép vào bức tường đất, tim đập không rõ ...
-> Tâm lí nhân vật được tả rất tỉ mỉ: hồi hộp lo lắng, căng thẳng, đó là
diễn biến tâm lí rất thực phải là người trong cuộc mới có thể tả được như
thế.
=>Gan dạ, dũng cảm, có trách nhiệm,…
* Nhận xét:Tâm hồn Phương Định thật phong phú trong sáng nhưng
không phức tạp.

3. Nhân vật Thao và Nho:

*Nhân vật Thao
- Nhiều tuổi nhất, từng trải hơn, không dễ hồn nhiên. Mơ ước về tương lai có vẻ

thiết thực, chín chắn hơn, nhưng không thiếu những khát khao và rung động của
tuổi trẻ.
-Trong công việc: chị rất dũng cảm, dứt khoát trong việc phân công cho hai em:
" Định ở nhà. Lần này nó bỏ ít, hai đứa đi cũng đủ".
- Chị Thao cũng rất bình tĩnh trước thử thách
" Chị Thao móc bánh quy trong túi thong thả nhai. Những khi biết rằng cái sắp tới
sẽ không êm ả thì chị tỏ ra bình tĩnh đến phát bực.".
- Thích hát, thích chép bài hát ngay cả những bài do Phương Định bịa ra.
- Thích làm duyên: " Áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu. Chị hay tỉa đôi lông
mày nhỏ như cái tăm".
- Rất sợ máu và sợ vắt: Thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái mét. Chị
quyết liệt trong chiến đấu, nhưng lại rất sợ nhìn thấy máu chảy.
Can đảm, dứt khoát, dũng cảm trong công việc ,mềm yếu trong tình cảm,
thích làm đẹp.

3. Nhân vật Thao và Nho:
*Nhân vật Nho

- Là thành viên nhỏ tuổi nhất, trắng trẻo, mát mẻ, dễ thương
- Được Phương Định liên tưởng như que kem trắng
- Lúc bướng bỉnh, lúc lầm lì, thích thêu hoa loè loẹt.
- Chiến đấu dũng cảm, bị thương cũng không kêu ca, không cho gọi
điện về đơn vị.
- Thích tắm suối, ăn kẹo: "quần áo ướt sũng Nho đòi ăn kẹo".
Hồn nhiên, đáng yêu, dũng cảm

*Tâm trạng khi phá bom:
*Khi đến gần quả bom:

- Căng thẳng, hồi hộp, thần kinh căng như dây chão, tim đập thình thịch. Biết đâu khi cô đang chạy thì bom bất ngờ phát nổ.
- Dùng đến phép thắng lợi tinh thần: tưởng tượng ra ra mắt của các anh chiến sĩ đang dõi theo mình, kích trong cô lòng tự trọng vì cô biết
các anh không thích kiểu đi khom khi mà có thể đàng hoàng bước tới.

*Tâm trạng khi phá bom:
*Khi kề bên quả bom:
- Từng giác quan của cô bỗng trở nên
sắc nhọn.
- Hành động bình tĩnh, vững vàng và
chuẩn xác “Thỉnh thoảng, lưỡi xèng
chạm vào quả bom, một tiếng động sắc
đến gai người cứa vào da thịt tôi. Nhanh
lên một tí. Vỏ quả bom nóng. Một dấu
hiệu chẳng lành. Nóng từ bên trong quả
bom hoặc mặt trời nung nóng”

*C
hờ đợi tiếng nổ c ủa quả bom :
- X ung qu anh c ô ch ỉ có gi ó, t i ếng đồng hồ s i nh đ ộng n hẹ nh àng đ è l ên những con s ố v ĩ nh c ửu.
- C ô có n ghĩ đ ến cá i chế t nh ưng l à m ột cái chết m ờ n hạt , khôn g cụ t hể. Đ i ều q uan t âm nhất l úc nà y l à m ì n có nổ , bo m có nổ k hông?
=> phẩm c hất a nh hù ng, h i s i nh bả n t hân vì n hi ệm vụ, t i êu bi ểu cho hà ng vạ n nữ t hanh ni ê n xun g phon g t hờ i chố ng M ỹ.

Làm

t hế

nào để ph á l ại

l ần t hứ ha i .

Truyện sử dụng rất nhiều câu rút gọn,
câu trần thuật ngắn, câu đăc biệt, vậy tác
dụng của nó là gì?

*Câu rút gọn, câu trần thuật ngắn: Nhịp nhanh, phù
hợp để diễn tả không khí căng thẳng, mau lẹ, nóng
bỏng, nguy hiểm nơi chiến trường và tâm trạng lo
lắng, hồi hộp của các nhân vật.
*Câu đặc biệt: Câu đặc biệt ngắn, nhịp nhanh phù hợp
với hiện thực được miêu tả và phù hợp với ngôn ngữ
của người kể chuyện: tự nhiên, sinh động.

*Tác dụng của việc thay đổi đại từ nhân xưng: phù
hợp với nội dung của truyện, tạo ra một điểm nhìn
để làm rõ đặc điểm chung của tổ trinh sát mặt đường
(các cô gái gắn bó như một khối thống nhất) nhưng
cũng làm nổi bật cá tính riêng của nhân vật “tôi”

III. TỔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
•Lựa chọn ngôi kể phù hợp, cách kể chuyện tự nhiên.
•Nghệ thuật xây dựng nhân vật và miêu tả tâm lí đặc sắc.
•Ngôn ngữ giản dị, giọng điệu bình thản pha chút hóm hỉnh
nhưng vẫn rất tự nhiên.
•Câu văn ngắn, nhịp điệu dồn dập, gợi không khí nóng bỏng
nơi chiến trường.

III. TỔNG KẾT:
2. Nội dung:
*Truyện "Những ngôi sao xa xôi" của Lê Minh Khuê ca ngợi
vè đẹp tâm hồn của ba cô gái thanh niên xung phong trong
hoàn cảnh chiến tranh ác liệt: tâm hồn trong sáng, mơ mộng,
tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hi
sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của những cô gái thanh
niên xung phong trên tuyến đườngTrường Sơn. Đó chính là
hình ảnh đẹp, tiêu biểu về thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kì
kháng chiến chống Mĩ.

33