I. KIỂM TRA BÀI CŨ
- Con cò có cái cổ thật cao.
- Cổ tay bé Nụ thật tròn trịa.
*Tìm từ đồng âm trong câu sau:
Nam đá chân vào hòn đá bên đường nên bị đau.

I/ Nhận xét:
1. Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:

A

B

Răng

a/ Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật, dùng để
nghe.

Mũi

b/ Phần xương cứng, màu trắng, mọc trên hàm, dùng để
cắn, giữ và nhai thức ăn.

Tai

c/ Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có
xương sống, dùng để thở và ngửi.

B

A

Răng

Mũi

Tai

a. Bộ phận ở hai bên đầu người và động
vật, dùng để nghe.
b. Phần xương cứng, màu trắng, mọc
trên hàm, dùng để cắn, giữ và nhai
thức ăn.
c. Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người
hoặc động vật có xương sống, dùng để
thở và ngửi.

2/ Nghĩa của các từ in đậm trong khổ
thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở
bài tập 1?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc?...
Quang Huy

2/ Nghĩa của các từ in đậm trong khổ
thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở
bài tập 1?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc?...
Quang Huy

Răng chiếc cào

Mũi
thuyền

Tai ấm

-Răng của chiếc cào không dùng để
nhai như răng người và động vật.

-Mũi của chiếc thuyền không dùng
để ngửi được.

-Tai của cái ấm không dùng để
nghe được.

- Nét nghĩa chung: đều chỉ vật nhọn, sắc, sắp đều nhau
thành hàng.

- Nét nghĩa chung: cùng chỉ bộ phận có đầu nhọn nhô
ra phía trước.

- Nét nghĩa chung: cùng chỉ bộ phận mọc ở hai bên, chìa
ra như cái tai.

II/ Ghi nhớ:

1- Từ nhiều nghĩa là từ có một
nghĩa gốc và một hay một số nghĩa
chuyển.
2-Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao
giờ cũng có mối liên hệ với nhau.

Bài 1: Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang
nghĩa gốc và trong những câu nào, chúng mang nghĩa
chuyển.
a) Mắt

- Đôi mắt của bé mở to.
- Quả na mở mắt.

b) Chân - Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
- Bé đau chân.
c) Đầu

- Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.
- Nước suối đầu nguồn rất trong.

* Đôi mắt của bé mở to.

* Quả na mở mắt.

Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.

* Bé đau chân.

* Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.

* Nước suối đầu nguồn rất trong.

Bài 2: Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật
thường là từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự
chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.
- lưỡi: lưỡi liềm, lưỡi hái, lưỡi dao, lưỡi cày, lưỡi búa,..
- miệng: miệng bát, miệng hũ, miệng bình, miệng hố,…

LÀM VIỆC NHÓM 3

- cổ: cổ chai, cổ lọ, cổ bình, cổ áo, cổ tay,...
- tay: tay áo, tay ghế, tay quay, tay tre,…
- lưng: lưng ghế, lưng đồi, lưng núi, lưng trời, lưng đê,..

AI NHANH HƠN???
- Con cò có cái cổ thật cao.
- Cổ tay bé Nụ thật tròn trịa.
Từ nhiều nghĩa

AI NHANH HƠN???
- Mọi người đang xem tranh.
- Chúng nó tranh nhau quả bóng.
Từ đồng âm

AI NHANH HƠN???
- Bữa tối, nhà Lan thường ăn cơm muộn.
- Xe này ăn xăng tốn lắm.
Từ nhiều nghĩa