KHỞI ĐỘNG

A

1. So sánh

Nối các phần A, B sao cho phù hợp ?
B
a.Lặp lại từ ngữ để nhấn mạnh, khẳng
định, liệt kê

2. Nhân hoá

b. Đảo ngược vị trí động từ, trợ từ lên
trước chủ ngữ nhằm mục đích nhấn
mạnh.

3. Điệp ngữ

c. Gắn cho đồ vật, cầy cối, con vật,...
những đặc điểm, thuộc tính của người,
nhằm làm cho đối tượng được miêu tả gần
gũi, sinh động

4. Đảo ngữ

d. Đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật,
sự việc khác có nét tương đồng để tăng sức
gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

TIẾT 92
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Bài tập 1: Nêu tác dụng của các biện pháp tu từ được sử dụng trong các
trường hợp sau:
a.
Em đứng bên đường
Như quể hương.
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ)
b.
Con đường nhựa ban đêm, sau cơn mua mùa hạ rộng ra, dài ra,
lấp loáng ánh đèn, trông như một con sông nước đen. Những ngọn điện
trên quảng trường lung linh như những ngôi sao trong câu chuyện cổ
tích nói về những xứ sở thần tiên.
c.
Cao điểm bây giờ thật vắng. Chỉ có Nho và chị Thao. Và bom. Và
tôi ngồi đây. Và cao xạ đặt bên kia quả đồi. Cao xạ đang bắn.
d. Nho vẫn thì thầm. Nó cũng đang ở trạng thái như tôi. Yêu tất cả. Tình
yêu của những con người trong khói lửa. Tình yêu độ lượng, tha thiết, vô
tư mà kẻ độc quyền có nó trong tim là những người chiến sĩ.
e. Máy bay trinh sát vẫn nạo vét sự yên lặng của núi rừng.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi

a. So sánh.
- Tác dụng: gợi lên hình ảnh người em gái thanh niên xung phong gần
gũi, thân thương, mang bóng dáng bình dị của quê nhà. Gặp em,
người lính như gặp lại quê nhà và vì thế, các anh như được tiếp thêm
sức mạnh trong những chặng đường hành quân phía trước.
b. So sánh.
- Tác dụng: gợi lên những hình ảnh đẹp vừa bí ẩn (như một con sông
nước đen) vừa lung linh, huyền ảo (như những ngôi sao trong câu
chuyện cổ tích nói về những xứ sở thần tiên) qua đôi mắt trẻ thơ trong
kí ức của Phương Định, một cô gái Hà Nội mộng mơ. Những hình ảnh
đó đối lập với thực tại khốc liệt, gián tiếp tố cáo chiến tranh, đồng
thời nói lên ý nghĩa sự dấn thần cao cả của tuổi trẻ trong những năm
c. Điệp ngữ “và”
Tác dụng: liệt kê, nhấn mạnh sự hiện diện của từng người, từng sự vật
nhằm khẳng định tính chất vắng vẻ đến bất ngờ của cao điểm

d. Điệp ngữ “tình yêu”
Tác dụng: nhấn mạnh tình cảm trào dâng trong trái tim của Nho,
Phương Định cho những người lính đang hành quân ra trận.
e. Nhân hóa “nạo vét sự yên lặng của núi rừng”
Tác dụng: diễn tả âm thanh sắc lạnh của máy bay trinh sát đang
đảo qua, phá tan sự yên lặng của núi rừng hoang vu, gợi tính
chất khốc liệt ở cao điểm.

Bài tập 2: Thử thay thế những tư ngữ in đậm trong các trường hợp
sau bằng từ ngữ đồng nghĩa, từ đó nhận xét về giá trị biểu đạt của
những từ ngữ được tác giả sử dụng.
a.
Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ)
b.
Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa.
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ)
c. Cười thì hàm răng trắng loáng trên khuôn mặt nhem nhuốc
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
a.
lộng gió: gió mạnh, nhiều gió; ào ào: rào rào, rì rào
b.
vội vã: nhanh chóng; nhòa: nhòe,
c.
trắng loáng: trắng
-> Nhận xét: các từ in đậm có khả năng gợi hình, gợi cảm hơn
trong việc giúp tác giả khắc họa sự vật, con người.

Câu 3. (trang 49 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):  Hãy kẻ bảng vào vở theo
mẫu sau và điền các thông tin theo yêu cầu:
trong Câu thay đổi cấu
STT Câu
Sự khác nhau về ý nghĩa
văn bản
trúc
1

Sốt ruột, ... Tôi ... một tí.
một tí.

2

Xung
quanh
người.

3

Chỉ
cần ...đến Họ sẽ ...giúp đỡ.
ngay.

4

Uống
xong,
ngủ.

 không nhấn mạnh được trạng thái
sốt ruột của nhân vật.

Câu 2 nhấn mạnh số người, câu 1
bao nhiêu ...   nhấn mạnh sự vắng vẻ của cao
...là Có
vắng vẻ này.
điểm.
Câu 2 nhấn mạnh hành động chạy
  đến khi nghe thấy tiếng súng; câu
1 nhấn mạnh hành động bắn súng
để báo hiệu cần giúp đỡ.
1, hành động uống sữa và đi
sữa Nho uống ...rồi  Câu
ngủ được tách bạch rõ ràng hơn
Nho ngủ.
so với câu đã thay đổi cấu trúc.
Tạo ra nhịp điệu chậm rãi cho câu
văn.

LUYỆN TẬP:
Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về nhân vật các cô gái TNXP
trong tác phẩm Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê.
Trong đó có sử dụng ít nhất một từ láy và một biện pháp tu từ.