BÀI 3.

SỰ SỐNG THIÊNG LIÊNG
(Văn bản nghị luận)

? Em

hãy chia sẻ cảm xúc của mình sau khi xem những
hình ảnh trong video?

Tiết: 29 + 30
Tri thức ngữ văn
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA
ĐỎ
(Xi-at-tô)

A. Tri Thức ngữ văn
Lớp 6
Lớp 7
Lớp 8 (Sự sống thiên nhiên)
 Bước đầu tìm hiểu  Tìm hiểu VB nghị  Nhận biết luận đề và luận
về VB nghị luận.
luận về một vấn đề đời
điểm , phân tích được mối
 Nhận biết các yếu
sống NNXH
tương quan giữa luận đề, luận
 Tìm hiểu VB nghị
tố cơ bản của VB
điểm, lí lẽ , bằng chứng.
nghị luận : ý kiến, lí
luận phân tích một  Phân biệt bằng chứng khách
lẽ bằng chứng.
TPVH (NNVH)
quan(có thể kiểm chứng được)
 Kĩ năng tóm tắt VB
với ý kiến, đánh giá chủ quan
nghị luận
của người viết.

1. Tìm hiểu khái niệm luận đề, luận điểm trong văn bản
nghị luận:
Văn nghị luận
Văn nghị luận
(lớp 7)
(lớp 6)
Liên quan trực tiếp
-VB nghị luận xã hội
Các yếu tố cơ bản
- VB nghị luận văn học
(ý kiến, lí lẽ, bằng chứng )
Liên quan gián tiếp
Liên quan
trực tiếp

Văn nghị luận
(lớp 8)

• Luận đề, luận điểm và mối tương quan với
lí lẽ, bằng chứng.
• Bằng chứng khách quan và ý kiến, đánh
giá chủ quan của người viết

1. Tìm hiểu khái niệm luận đề, luận điểm trong văn bản
nghị luận:
Luận đề là vấn đề chính được nêu ra để bàn luận trong VB nghị luận
Luận điểm là những ý kiến thể hiện quan điểm của người viết về luận đề
Trong VB nghị luận , luận đề , luận điểm, lí lẽ và bằng chứng có mối quan
hệ mật thiết : Luận đề được làm sáng tỏ bằng hệ thống luận điểm và các lí
lẽ, bằng chứng.
2. Tìm hiểu khái niệm bằng chứng khách quan và ý kiến, đánh
giá chủ quan của người viết trong văn nghị luận:

Điền từ còn thiếu vào chỗ trống để nêu được bằng chứng khách
quan và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong văn nghị
luận:
thuyết phục chủ quan
người viết
bằng chứng
nghị luận
kiểm chứng
thông tin

- ………… khách quan là những ………….khách quan, có thể kiểm chứng
được trong thực tế.
- Ý kiến, đánh giá ……….là những nhận định, suy nghĩ, phán đoán theo góc
nhìn chủ quan của………., thường ít có cơ sở để……………...
Để làm nên sức ………..cho văn bản……….., những ý kiến, đánh giá chủ
quan của người viết cần dựa trên cơ sở các bằng chứng khách quan.

B. Văn bản 1:
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA
ĐỎ
(Xi-at-tô)

I. Trải nghiệm cùng văn bản

1. Tác giả :
2. Tác phẩm :

1. Tác giả :

- Xi - at - tô (1786 - 1866)
- Là tù trưởng của bộ tộc Duwamish sinh
sống tại vùng Tây Bắc Hoa Kì. Ông là một
trong những thủ lĩnh quyền lực của người da
đỏ miền Nam Puget.
- Hoàn cảnh ra đời:
Năm 1854, khi tổng thống Mĩ thứ 14 PhrengKlin Pi-ơ-xơ tỏ ý muốn mua đất của người
da đỏ. Thủ lĩnh của người da đỏ Xi-át-tô đã
gửi thư để trả lời.

2. Tác
phẩm:

Xuất xứ:
Thể loại:

Theo tài liệu Quản lí môi trường phục vụ phát triển bển vững - Dự án VIETPRO 2020,1995; có đối chiếu và chỉnh lại theo bản in trong cuốn Chào năm 2000, NXB Đà
Nẵng, 1999.

Văn nghị luận

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận + miêu tả +biểu cảm
Bố cục:

3 phần

II. Khám phá văn bản
1. Đọc văn bản :

Đọc từng
đoạn,
khoanh
vùng
thông tin
cần tìm

kĩ năng Đọc suy luận
Đọc quét
xác định
chính xác
thông tin
cần tìm
qua câu
văn, từ
ngữ,cụ
thể.

Đánh
giá cách
hiểu của
bản
thân về
vb

II. Khám phá văn bản
2. Những đặc điểm cơ bản của văn nghị luận thể hiện
trong vb
a) Luận đề, luận
- PHT số 1 (thực hiện ở
nhà )
điểm:

- PHT số 1 (thực hiện ở
nhà )

LUẬN ĐỀ: Mối quan hệ giữa con người và thiên
nhiên
Đối với đồng bào tôi , mỗi tấc đất là thiêng liêng, mỗi lá thông óng ánh , mỗi hạt sương
long lanh trong những cánh rừng rậm rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn
trùng là những điều thiêng liêng trong kí ức và kinh nghiệm của đồng bào tôi. Những dòng
nhựa chảy trong cây cối cũng mang trong đó kí ức của người ra đỏ…… Tiếng thì thầm của
dòng nước chính là tiếng nói của cha ông chúng tôi.

Luận điểm 1:
Sự thiêng liêng
và hòa hợp của
thiên nhiên đối
với người da đỏ

Tôi biết người da trắng không hiểu cách sống của chúng tôi. Đối với họ, mảnh đất này
cũng như mảnh đất khác, bởi lẽ họ là kẻ xa lạ và trong đêm tối, họ lấy đi từ lòng đất những
gì họ cần. Mảnh đất này đâu phải là những người anh em của họ, mảnh đất này là kẻ thù
của họ và khi đã chinh phục được , thì họ sẽ lần tới….. Người Anh – Điêng chúng tôi ưa
những âm thanh êm ái của những cơn gió thoảng qua trên mặt hồ, được mưa gội rửa và
thấm đượm hương thơm của phấn hồng.

Luận điểm 2:
Cách sống chiếm
hữu, không trân
trọng thiên nhiên
của người da trắng.

Không khí quả là quý giá với người da đỏ, bởi lẽ bầu không khí này là của chung, muông
thú, cây cối và con người cùng nhau hít thở. Người da trắng cũng cùng chia sẻ, hít thở bầu
không khí đó. Nhưng hình như, người da trắng chẳng để ý gì đến nó. Nếu chúng tôi bán cho
Ngài mảnh đất này , Ngài phải nhớ rằng không khí với chúng tôi là vô cùng quý giá và phải
chia sẻ linh hồn với tất cả cuộc sống mà không khí ban cho. Ngọn gió mang lại hơi thở đầu
tiên của cha ông chúng tôi và cũng nhận lại hơi thở cuối cùng của họ.

Luận điểm 3:
Lời kêu gọi về
cách sống trân
trọng thiên nhiên
và muôn loài

LUẬN ĐỀ:
Mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên

Luận điểm 1
Mối quan hệ giữa con
người với thiên nhiên
Sự thiêng liêng và hòa
hợp của thiên nhiên
đối với người da đỏ

Đưa ra chính đề

Luận điểm 2
Mối quan hệ giữa con
người với thiên nhiên
Cách sống chiếm hữu,
không trân trọng thiên
nhiên của người da trắng

Đưa ra phản đề

Luận điểm 3
Mối quan hệ giữa con
người với thiên nhiên
Lời kêu gọi về cách sống
trân trọng thiên nhiên
và muôn loài .

Kết luận ( cơ sở
cho luận điểm 3)

b)Lí lẽ, bằng
chứng:

KỸ THUẬT
CÁC MẢNH GHÉP

VÒNG 1
NHÓM CHUYÊN GIA
(Thực hiện ở nhà)

- Lớp chia làm 6 nhóm
tổ, mỗi nhóm 8 học
sinh
- Các nhóm thảo luận
và thực hiện nhiệm vụ
tìm hiểu lí lẽ, bằng
chứng trong từng luận
điểm theo PHT số 2

Nhóm 2,4
Luận điểm 2

Nhóm 1,3
Luận điểm 1
NHÓM
CHUYÊN
GIA

Nhóm 5,6
Luận điểm 3

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 (HỌC SINH THỰC HIỆN Ở NHÀ)
TÌM HIỂU LÍ LẼ, BẰNG CHỨNG

VÒNG 2
NHÓM MẢNH GHÉP
(Thực hiện trong tiết học )
- Hình thành nhóm ghép:
+ Học sinh có màu đỏ => nhóm 1
+ Học sinh có màu vàng => nhóm 2
+ Học sinh có màu tím => nhóm 3
+ Học sinh có màu đen => nhóm 4
+ Học sinh có màu xanh => nhóm 5
+ Học sinh có màu cam => nhóm 6
- Nhiệm vụ:
Chia sẻ lại cho các thành viên trong nhóm
mới những nội dung đã nắm bắt được ở
nhóm chuyên gia.
Thảo luận để phân tích mối liên hệ và vai
trò giữa lí lẽ , bằng chứng với luận điểm,
luận đề.
- Thời gian thực hiện : 10 phút

Chuyê
n gia 6

Chuyên
gia 5

Chuyê
n gia 1

NHÓ
M
MẢNH
GHÉP

Chuyê
n gia 4

Chuyê
n gia 2

Chuyê
n gia 3

LUẬN ĐIỂM 1
Sự thiêng liêng và hòa hợp của thiên nhiên đối với người da đỏ

Luận điểm
Luận điểm 1:
Sự thiêng liêng
và hoà hợp của
thiên nhiên đối
với người da đỏ
( Chính đề)

Lý lẽ
Mỗi sự vật, hiện
tượng thiên nhiên
đều quý giá, thiêng
liêng trong kí ức của
người da đỏ trong
nhiều thế hệ

Bằng chứng
Mỗi tấc đất là thiêng liêng, mỗi lá thông óng ánh,
mỗi hạt sương long lanh trong những cánh rừng
rậm rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của
côn trùng; dòng nước óng ánh...đâu chỉ là những
giọt nước, mà còn là máu của tổ tiên chúng tôi;
những tia sáng chói chang phản chiếu từ mặt hồ
trong vắt sẽ nói lên cái gì đó về kí ức của người da
đỏ; tiếng thì thầm của dòng nước chính là tiếng nói
của cha ông chúng tôi.

Lí lẽ giàu sức gợi hình, tính từ, phép liệt kê, so sánh, liên tưởng.
Khẳng định sự thiêng liêng hòa hợp của thiên nhiên với người da đỏ

LUẬN ĐIỂM 2

Cách sống chiếm hữu, không trân trọng thiên nhiên của người da trắng.
Luận điểm

Lí lẽ

Bằng chứng

Luận điểm 2:
Cách sống chiếm
hữu, không trân
trọng thiên nhiên
của người da
trắng
( phản đề)

- Lí lẽ: Người da trắng
lấy đi từ lòng đất những
gì họ cần, mảnh đất này
là kẻ thù của họ, họ cư
xử mẹ đất và anh em bầu
trời như những vật mua
được, tước đoạt được.

Ở thành phố của người da trắng,
chẳng có nơi nào là yên tĩnh cả, chỉ
có tiếng ồn ào lăng mạ; thiếu vắng
đi âm thanh của tự nhiên như tiếng
lá cây lay động vào mùa xuân hay
tiếng vỗ cánh của côn trùng,...

Lí lẽ kết hợp với bằng chứng tiêu biểu được liệt kê sắp xếp, theo trình tự thời
gian.Nhấn mạnh cách sống chiếm hữu, không trân trọng thiên nhiên.

LUẬN ĐIỂM 3

Lời kêu gọi về cách sống trân trọng thiên nhiên và muôn loài
Luận điểm

Lý lẽ
-Cần quý
trọng không
khí

Bằng chứng
Không khí này là của chung, muôn thú, cây cối và con người cùng
nhau hít thở, người da trắng cũng cùng chia sẻ, hít thở bầu không
LĐ 3:Lời
khí đó; ngọn gió mang lại hơi thở đầu tiên của cha ông chúng tôi
kêu gọi về
và cũng nhận lại hơi thở cuối cùng của họ.
cách sống
-Cả ngàn con trâu rừng bị chết dần chết mòn... vì bị người da trắng
trân trọng Cần coi
bắn để cho thấy hành vi của người da trắng với muông thú không
thiên nhiên muôn thú,
còn, thì con ngườisẽ chết dần chết mòn vì nỗi buồn cô đơn về tinh
sống trên
và muôn
mảnh đất này thần, điều gì sẽ xảy đến với con thú thì cũng chính xảy ra đối với
Loài
con người.
(kết luận) như người
-Mảnh đất dưới chân...là những nắm tro tàn của cha ông chúng tôi,
anh em
đất đai giàu có được là do nhiều mạng sống của chủng tộc chúng tôi
-Cần kính
trọng đất đai bồi đắp nên; điều gì xảy ra đối với đất đai tức là xảy ra đối với
những đứa con của Đất.
Lí lẽ giàu sức thuyết phục , liệt kê, lặp .
- Kêu gọi hành động về cách sống trân trọng thiên nhiên và muôn loài.

LUẬN ĐỀ
Mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên
Luận điểm 1
Mối quan hệ giữa con người
với thiên nhiên Sự thiêng liêng
và hòa hợp của thiên nhiên đối
với người da đỏ
Đối với đồng bào tôi ,mỗi tấc đất là
thiêng liêng, mỗi lá thông óng ánh , mỗi hạt
sương long lanh trong những cánh rừng rậm
rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của
côn trùng là những điều thiêng liêng trong
kí ức và kinh nghiệm của đồng bào tôi.
Những dòng nhựa chảy trong cây cối cũng
mang trong đó kí ức của người ra đỏ……
Tiếng thì thầm của dòng nước chính là tiếng
nói của cha ông chúng tôi.

Luận điểm 2
Mối quan hệ giữa con người với
thiên nhiên Cách sống chiếm
hữu, không trân trọng thiên
nhiên của người da trắng
Tôi biết người da trắng không hiểu cách sống của chúng
tôi. Đối với họ, mảnh đất này cũng như mảnh đất khác,
bởi lẽ họ là kẻ xa lạ và trong đêm tối, họ lấy đi từ lòng
đất những gì họ cần. Mảnh đất này đâu phải là những
người anh em của họ, mảnh đất này là kẻ thù của họ và
khi đã chinh phục được , thì họ sẽ lần tới….. Người Anh
– Điêng chúng tôi ưa những âm thanh êm ái của những
cơn gió thoảng qua trên mặt hồ, được mưa gội rửa và
thấm đượm hương thơm của phấn hồng.

Lí lẽ kết hợp với bằng chứng tiêu
Lí lẽ giàu sức gợi hình, tính từ,
biểu được liệt kê sắp xếp , theo trình
phép liệt kê, so sánh, liên tưởng.
tự thời gian.
Khẳng định sự thiêng liêng hòa
Nhấn mạnh cách sống chiếm hữu trân
hợp của thiên nhiên với người da
trọng thiên nhiên.

Luận điểm 3
Mối quan hệ giữa con người với
thiên nhiên Lời kêu gọi về cách
sống trân trọng thiên nhiên và
muôn loài .
Không khí quả là quý giá với người da đỏ, bởi lẽ
bầu không khí này là của chung, muông thú, cây
cối và con người cùng nhau hít thở. Người da
trắng cũng cùng chia sẻ, hít thở bầu không khí đó.
Nhưng hình như, người da trắng chẳng để ý gì đến
nó. Nếu chúng tôi bán cho Ngài mảnh đất này ,
Ngài phải nhớ rằng không khí với chúng tôi là vô
cùng quý giá và phải chia sẻ linh hồn với tất cả
cuộc sống mà không khí ban cho. Ngọn gió mang
lại hơi thở đầu tiên của cha ông chúng tôi và cũng
nhận lại hơi thở cuối cùng của họ.

Lí lẽ giàu sức thuyết phục , liệt kê,
lặp .
- Kêu gọi hành động về cách sống
trân trọng thiên nhiên và muôn loài.

? Em

hãy xác định câu văn thể hiện bằng chứng khách quan và ý kiến, đánh giá
chủ quan của người viết trong đoạn trích sau:
Tôi là kẻ hoang dã, tôi không hiểu bất cứ một cách sống nào khác. Tôi đã chứng
kiến cả ngàn con trâu rừng bị chết dần, chết mòn trên những cánh đồng trơ trọi vì bị
người da trắng bắn mỗi khi có đoàn tàu chạy qua. Tôi là kẻ hoang dã, tôi không
hiểu nổi tại sao một con ngựa sắt nhà khói lại quan trọng hơn nhiều con trâu rừng
mà chúng tôi chỉ giết để duy trì cuộc sống. Con người là gì, nếu cuộc sống thiếu
những con thú?

=> – Câu văn thể hiện bằng chứng khách quan: “Tôi đã chứng kiến cả

ngàn con trâu rừng bị chết dần chết mòn trên những cánh đồng trơ trọi
vì bị người da trắng bắn mỗi khi có đoàn tàu chạy qua”.
– Câu văn thể hiện ý kiến, lí lẽ chủ quan của người viết: những câu còn
lại.

-Mối

liên hệ giữa bằng chứng, lí lẽ với luận
điểm, luận đề: gắn kết chặt chẽ, ý nghĩa tầng
bậc.
- Vai trò của lí lẽ , bằng chứng với luận điểm,
luận đề : lí lẽ , bằng chứng tạo sức thuyết phục
và làm sáng tỏ cho 03 luận điểm: 03 luận điểm
góp phần làm sáng tỏ cho luận đề.

3) Bài học:
Trồng nhiều cây xanh
Bảo vệ động vật
hoang dã
Tuyên truyền
Không săn bắt
động vật

Yêu thiên nhiên.

Bảo vệ môi trường
thiên nhiên

Thường xuyên vệ
sinh môi trường sống
Không xả rác
thải bừa bãi
Khai thác và giữ gìn,
bảo vệ tài nguyên
thiên nhiên…

LUYỆN TẬP

BAY LÊN NÀO

Bạn hãy giúp các con vật bay lên khám phá bầu
trời bằng cách trả lời các câu hỏi ngắn

Khám phá

Hổ

Tê giác
Khỉ

Ngựa vằn

Sư tử

Voi

Hươu cao cổ

Văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da
đỏ” đưa ra mấy luận điểm?
3 luận điểm

Luận điểm 1 là gì?
Sự thiêng liêng và hoà hợp của thiên nhiên đối
với người da đỏ

Luận điểm 2 là gì?

Cách sống chiếm hữu, không trân trọng thiên
nhiên của người da trắng

Luận điểm 3 là gì?

Lời kêu gọi về cách sống trân trọng thiên nhiên và muôn loài

III. Tổng kết
1. Nội dung

- Con người phải sống
hòa hợp với thiên nhiên,
phải chăm lo bảo vệ môi
trường và thiên nhiên
như bảo vệ mạng sống
của mình.

2. Nghệ thuật
- Phương thức biểu
đạt: nghị luận, miêu tả,
biểu cảm
- Các lí lẽ, dẫn chứng
rõ ràng, cụ thể.

VẬN DỤNG

? Theo em, con người cần ứng xử
như thế nào với tài nguyên thiên
nhiên và sự sống của muôn loài?
Trình bày ý kiến của em về vấn đề
này bằng một đoạn văn khoảng một
trăm năm mươi chữ.