NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY
CÔ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

NỘI
DUNG
ĐÃ
HỌC

01

SỰ ĐIỆN LI

02

T H U Y Ế T A C I D – B A S E CỦA
B R O N S T E D – L O W RY

2

CÂU HỎI KIỂM TRA BÀI CŨ

Dựa vào thuyết acid – base của Bronsted – Lowry, hãy xác định chất nào là acid,
chất nào là base trong các phản ứng sau:
+


a. CH 3COOH + H 2O 
CH
COO

H
O

3
3




b. S + H 2 O  HS + OH
2-

Hướng dẫn giải
a. Trong phản ứng thuận, CH3COOH nhường H+, CH3COOH là acid, H2O là base.
Trong phản ứng nghịch, CH3COO- nhận H+, CH3COO- là base, H3O+ là acid.
b. Trong phản ứng thuận, H2O nhường H+, H2O là acid, S2- là base. Trong phản ứng
nghịch, OH- nhận H+, OH- là base, HS- là acid.

Khởi động
Mỗi chất đều tồn tại độ pH nhất định.
Dưới đây là độ pH của một số dung dịch, chất …. thông dụng:

BÀI 2 (tiếp)
CÂN BẰNG TRONG DUNG DỊCH NƯỚC

03

KHÁI NIỆM pH VÀ Ý NGHĨA
CỦA pH TRONG THỰC TIỄN

5

III. KHÁI NIỆM pH. VÀ Ý NGHĨA CỦA pH TRONG THỰC TIỄN
1. Khái niệm pH
a. Nước có phải là chất điện li không? Viết phương
trình điện li (nếu có).
b. Tích số ion của nước là gì? Ở 25oC, nó có giá trị
bằng bao nhiêu?
c. pH là gì? Nêu biểu thức tính pH.
d. Tính pH của dung dịch có nồng độ H+ là 10-2 M.
e. Tính pH của dung dịch có nồng độ OH- là 10-4 M.

III. KHÁI NIỆM pH. VÀ Ý NGHĨA CỦA pH TRONG THỰC TIỄN
1. Khái niệm pH

a. Nước có phải là chất điện li không? Viết PT điện li (nếu có).
Nước là chất điện li rất yếu. H2O  H+ + OHb. Tích số ion của nước là gì? Ở 25oC, nó có giá trị bằng bao nhiêu?
Là hằng số ở nhiệt độ xác định, có giá trị bằng Kw = [H+].[OH-] = 10-14
c. pH là gì? Nêu biểu thức tính pH.
pH là chỉ số đánh giá độ acid hay độ base của một dung dịch
pH = -log[H+]
7

d. Tính pH của dung dịch có nồng độ H+ là 10-2 M.
pH = -log[H+] = -log(10-2) = 2
e. Tính pH của dung dịch có nồng độ OH- là 10-4 M.
[H+] = = 10-10 M

→ pH = -log[H+] = -log(10-10) = 10

8

Quan sát hình 2.6, cho biết
khoảng giá trị nào trong
thang pH tương ứng với môi
trường của dung dịch là acid,
base hay trung tính.
9

- [H+] = [OH-] = 10-7M: Môi trường trung tính.
- [H+] > [OH-] hay [H+] > 10-7M: Môi trường acid.
- [H+] < [OH-] hay [H+] < 10-7M: Môi trường base (kiềm).

KẾT LUẬN
- Tích số ion của nước: Ở 25 oC, trong dung dịch ta luôn có: Kw = [H+].[OH-] = 10-14
- pH là chỉ số đánh giá độ acid hay độ base của một dung dịch.
- Công thức: pH = -lg[H+] hay [H+] = 10-pH ⇒ pH tỉ lệ nghịch với [H+]
• Nếu [H+] = 10-a M thì pH = a.
• Ngoài ra có thể tính pH qua pOH: pOH = -lg[OH-]; pH + pOH = 14.
- Xác định môi trường dựa vào pH:

VD. Pha 500 mL dung dịch HCl 0,2 M vào 500 ml nước. Tính pH của
dung dịch thu được.
HD.
Thể tích sau khi pha loãng là 1 lít.
Nồng độ dd HCl sau khi pha loãng là: = = 0,1 M
HCl  H+ + Cl0,1
0,1
(mol)
[H+] = 0,1 M  pH = 1
11

Độ pH của một số dung dịch phổ biến
Mỗi chất đều tồn tại độ pH nhất định. Dưới đây là độ pH của một số dung dịch phổ biến:
- pH của nước: Nước tinh khiết
có pH=7 (Đây là độ pH cho nước sạch và
xử lý bằng phương pháp lọc). Đối với các
loại nước thông thường thì độ pH là 6 8.5 cho nước sinh hoạt và 6.5 - 8.5 cho
nước ăn uống.
- pH của nước tiểu: Nước tiểu có độ pH
nằm trong khoảng từ 4.6 - 8.5. Độ pH
trung bình thường gặp trong khoảng 5.
Trong trường hợp pH=4 nghĩa là nước
tiểu tính axit mạnh, pH=9 thì nước tiểu có
tính bazơ.
- pH của máu: pH của máu nằm trong
khoảng từ 7.35 - 8.

2. Ý nghĩa của pH trong thực tiễn
- Chỉ số pH là một trong những
yếu tố có liên quan đến sức
khỏe con người và môi trường.

13

Đối với cơ thể
- Cũng giống với khác sinh vật khác, cơ thể người cũng cần độ pH phù
hợp để duy trì sự sống. Việc xác định nồng độ pH của cơ thể sẽ nói lên tình hình
sức khỏe, môi trường sống và chế độ ăn uống thích hợp ở mỗi cá thể khác
nhau.
- Theo các nghiên cứu, cơ thể người mang tính chất kiềm với độ pH trong
khoảng 7.3 - 7.4. Nếu cơ thể dần chuyển sang đặc tính axit sẽ là cơ hội để hàng
loạt các loại bệnh mãn tính nguy hiểm khác xảy ra như bệnh tiểu đường, ung
thư, các vấn đề về dạ dày và đường ruột,...
Đối với các ngành công nghiệp
- Có thể bạn không tin nhưng độ pH là yếu tố quyết định mùi vị thực
phẩm được chế biến trong công nghiệp sản xuất. Người ta thường dùng pH để
điều chỉnh mùi vị đạt chuẩn cho thực phẩm và các loại nước uống.
- Không chỉ vậy, độ pH còn là mối quan tâm hàng đầu của ngành công
nghiệp sản xuất mỹ phẩm. Tùy vào cơ địa mỗi cá nhân mà nhà sản xuất có thể
tạo ra các sản phẩm với nồng độ pH khác nhau, phù hợp với nhu cầu của từng
nhóm đối tượng.
Trong đời sống sinh hoạt
- Độ pH là thang đo để đánh giá những khía cạnh môi trường có thể làm ảnh hưởng đến sức
khỏe và đời sống sinh hoạt thường nhật của con người. Chẳng hạn như việc sử dụng nguồn nước có

Vai trò của pH đối với nền kinh tế nông nghiệp, ngư nghiệp
- Trong nông nghiệp, để mang lại hiệu quả cũng như năng suất cao thì bạn cần phải
xác định sự phù hợp giữa tính chất của đất, nước và cây trồng, vật nuôi. Dưới đây là một số
chỉ số pH của đất thích hợp cho việc trồng trọt các loại cây nông nghiệp mà bạn cần lưu ý:
• Độ pH từ 5 -> 6: Đất thích hợp cho trồng các cây cảnh cho hoa như: hồng, ly, đỗ quyên…
• Độ pH từ 5 -> 6,5: Đất thích hợp cho trồng các cây ho củ, rau và hạt như: lúa, khoai tây,
bắp (ngô), rau mùi…
•Độ pH từ 7 -> 8: Đất phù hợp cho trồng lúa mạch, lúa mì, đậu hòa lan, cây xa trục thảo,
cây linh thảo…
• Độ pH từ 6 -> 8: Đất phù hợp cho một số cây trồng như: rau dền, các loại đậu lấy hạt
hình thận (đậu trắng, đậu đen, đậu xanh…), rau diếp, hành tây, dưa leo, cà rốt, cà chua, củ
cải, cà tím, cần tây, bắp cải, hoa cúc, hoa mẫu đơn, hoa thủy tiên, hoa tulip, hoa cẩm
chướng…
- Khi độ pH trên 9 thì có nghĩa hợp chất amoni ở trong nước chuyển thành amoniac
rất độc hại đối với cá, tôm. Nguy hiểm chính là độc tố cyanobacteria gây ảnh hưởng tới
quần thể loài cá. Loài cá sẽ không sống được ở môi trường ở nồng độ pH bằng 11 hoặc
bằng 4 trong thời gian lâu dài.

2. Ý nghĩa của pH trong thực tiễn
- Chỉ số pH là một trong những yếu tố có liên quan đến sức khỏe
con người và môi trường. Khi chỉ số pH nằm ngoài khoảng cho
phép là dấu hiệu ban đầu của bệnh lí.
- Ảnh hưởng đến các lĩnh vực nông nghiêp, công nghiệp sản xuất …
Câu hỏi liên hệ vận dụng: Đất chua là đất có độ pH dưới 6,5. Để cải
thiện đất trồng bị chua, người nông dân có thể bổ sung chất nào trong các
chất sau vào đất: CaO, P2O5? Giải thích.
HD
- Đất chua là đất dư acid, để cải thiện đất trồng bị chua người ta bón CaO do:
CaO + H2O → Ca(OH)2
Ca(OH)2 là base, sẽ trung hoà bớt acid trong đất chua, làm tăng pH của đất.
- Không bón P2O5 do: P2O5 + 3H2O → 2H3PO4. H3PO4 là acid, càng làm tăng độ
chua của đất.
16

3. Xác định pH

Trong phòng thí nghiệm, có những cách nào để xác định một chất là dung dich
acid, base hay trung tính?

17

KẾT LUẬN
- Các chất chỉ thị trên chỉ cho biết dung dịch có tính acid hay base,
để biết giá trị cụ thể của pH người ta dùng giấy pH hoặc máy đo pH.

Hoa đậu
biếc

Hoa dâm
bụt

CHẤT CHỈ
THỊ
TRONG
TỰ NHIÊN

Bắp cải
tím

Hoa cẩm
tú cầu
19

LUYỆN TẬP
Dạng 1. Câu hỏi chọn 1 đáp án đúng.
Câu 1. Dung dịch chất nào sau đây làm xanh quỳ tím?
A. HCl.
B. Na2SO4.
C. NaOH.
D. KCl.
Câu 2. Dung dịch chất nào sau đây làm quỳ tím hóa đỏ?
A. HCl.
B. K2SO4.
C. KOH.
D. NaCl.
Câu 3. Dung dịch chất nào sau đây không làm đổi màu quỳ tím?
A. HCl.
B. Na2SO4.
C. Ba(OH)2.
D. HClO4.
Câu 4. (B.13): Trong số các dung dịch có cùng nồng độ 0,1 M dưới đây, dung dịch chất nào
có giá trị pH nhỏ nhất?
A. NaOH.
B. HCl.
C. H2SO4.
D. Ba(OH)2.
Câu 5. Cho các dung dịch có cùng nồng độ: NaOH (1), H2SO4 (2), HCl (3), KNO3 (4). Giá
trị pH của các dung dịch được sắp xếp theo chiều tăng từ trái sang phải là:
A. (3), (2), (4), (1).
B. (4), (1), (2), (3).
C. (1), (2), (3), (4).
D. (2), (3), (4), (1).











Dạng 2. Câu hỏi đúng sai
Câu 1. Để đánh giá môi trường của dung dịch ta có thể dựa vào [H+] hoặc pH của
dung dịch.
a.
b.
c.
d.

Dung dịch có [H+] < 10-7 M có môi trường acid.
Dung dịch có [H+] = 7 M có môi trường trung tính.
Dung dịch có pH > 7 có môi trường base.
Dung dịch có pH < 7 có môi trường acid.
Hướng dẫn giải

a. Sai vì dung dịch có [H+] < 10-7 M có môi trường base.
b. Sai vì dung dịch có [H+] = 10-7 M mới có môi trường trung tính.
c. Đúng.
d. Đúng.

Câu 2. Chỉ số pH là một trong những yếu tố có liên quan đến sức
khỏe con người, khi chỉ số pH nằm ngoài khoảng cho phép là dấu
hiệu ban đầu của bệnh lí. Xét pH một số dịch cơ thể của người bình
thường.
a. Nước bọt có pH khoảng 6 – 7,4.
b. Dịch vị dạ dày có pH khoảng 8 – 9,4.
c. Máu có pH khoảng 7,3 – 7,4.
d. Nước tiểu có pH khoảng 4,8 – 7,0.
Hướng dẫn giải
a. Đúng.
b. Sai vì dịch vị dạ dày có môi trường acid, pH từ 1,5 – 3,5.
c. Đúng.
d. Đúng.

Dạng 3. Câu trả lời ngắn
Câu 1. Cho các dung dịch: HCl, Na2CO3, AlCl3, Fe(NO3)3, KOH, H3PO4,

K3PO4. Có bao nhiêu dung dịch làm quỳ tím chuyển sang màu xanh?
Hướng dẫn giải
Đáp số 3. Bao gồm: Na2CO3, KOH, K3PO4.

Câu 2. Một dung dịch có [OH-] = 2,510-10 M. Tính pH và xác định môi trường của dung
dịch này.
HD

[H+] = = 410-5 M
 pH = -log[H+] = -log(410-5) = 4,4

LUYỆN TẬP
Câu 3. Một mẫu dịch vị có pH =2,5. Xác định nồng độ mol của ion H+ trong
mẫu dịch vị đó.

HD
[H+] = 10-pH = 10-2,5 = 3,1610-3 M

24

04

CHUẨN ĐỘ ACID – BASE

25