CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN
VỚI TIẾT HỌC

Em hãy liệt kê những điều tuyệt vời mà con người nhận
được từ thiên nhiên?

Rừng xanh giúp điều hòa khí hậu, bảo vệ đất,
cung cấp gỗ và các sản phẩm lâm nghiệp. Biển cả là
nguồn cung cấp hải sản, khoáng sản quý giá. Mặt
trời tặng ánh nắng. Những cơn mưa ban tặng không
khí mát lành. Cây xanh ban tặng hoa trái, khí ô-xi.
Thiên nhiên còn là nơi con người tìm thấy sự cân
bằng và thư giãn, giúp chúng ta giảm stress và cải
thiện sức khỏe …

Bài 4

QUÀ TẶNG CỦA
THIÊN NHIÊN

Bài 4

QUÀ TẶNG CỦA THIÊN NHIÊN

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:

- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ văn bản.
- Nhận biết được chất trữ tình, cái tôi, ngôn ngữ của tuỳ bút, tản văn.
- Nhận biết được chủ đề của văn bản
- Liên hệ, vận dụng.
2. Năng lực:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản: chất trữ tình, cái tôi, ngôn ngữ của thể
loại tùy bút, tản văn; thông tin liên quan đến cốm làng Vòng và các công đoạn làm cốm.
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về sự kết hợp của cốm, lá sen, rơm.
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận;
3. Phẩm chất: Yêu nước, trân trọng những nét văn hoá truyền thống của dân tộc.

Tri thức ngữ
văn

Tản văn, tùy bút
Yếu tố
Tản văn
Tùy bút
Chất trữ tình trong
tản văn, tùy bút
Cái tôi trong tản văn,
tùy bút
Ngôn ngữ tản văn,
tùy bút

Khái niệm

Yếu tố

Khái niệm

Chất trữ tình trong
tản văn, tùy bút

Được tạo từ vẻ đẹp của cảm xúc, suy nghĩ….tạo nên
rung động thẩm mỹ cho người đọc. 

Cái tôi trong tản văn,
tùy bút

Thể hiện cảm xúc, suy nghĩ riêng của tác giả. Có thể
nhận biết cái tôi ấy qua các từ nhân xưng ngôi thứ nhất. 

Ngôn ngữ trong tản
văn, tùy bút

Tinh tế, sống động, mang hơi thở đời sống, giàu hình
ảnh và chất trữ tình. 

KHÁC NHAU

Tản văn: Tản
văn có đề tài
rộng lớn bao quát
hơn.

Tùy bút:
Tùy bút mang
nét phóng túng
nhưng đậm cái
tôi của nhà văn.

Tiết 44

Cốm
Vòng
(Vũ Bằng)

Tiết 44

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Tác giả:

- Vũ Bằng (1913 - 1984) sinh tại Hà Nội.
- Sở trường của ông là viết truyện ngắn, tùy bút,
bút ký
- Ông có nhiều bài viết hay thể hiện những cảm
xúc sâu lắng về quê hương, đất nước.

Các tác phẩm tiêu biểu của ông: Miếng ngon Hà Nội, Món
lạ miền Nam, Thương nhớ mười hai vv...

Tiết 44

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN

1. Tác giả: Vũ Bằng

2. Tác phẩm
a. Đọc và tóm tắt

Hs đọc bài

Lưu ý dừng đọc đúng
thời điểm để trả lời
các câu hỏi trong hộp
chỉ dẫn

Tóm tắt văn bản Cốm Vòng
 Cốm và hồng nhìn tương phản nhưng thực chất khi ăn cùng lại
nâng vị ngon của nhau lên. Hình ảnh những cô gái làng Vòng đi
bán cốm thật mộc mạc, bình dị. Thôn Vòng Hậu và Vòng Sở ở
Làng Vòng chính là nơi sản xuất ra cốm. Cốm nguyên là cái hạt
non của “thóc nếp hoa vàng” . Lúa ngắt ở cánh đồng về, phải tuốt
cho những hạt thóc rơi ra. Những người đàn bà làng Vòng khéo
léo đảo cốm, hay giã cốm cũng   đều tay. Thóc giã ra rồi sàng, rồi
hồ cốm và cuối cùng được trình bày trên lá chuối, lá sen để đem
đi bán. Người thưởng thức cốm cũng phải thật tinh tế.

Nhìn đoạn 1, em
hãy chỉ ra những từ
ngữ dùng để miêu
tả màu sắc, mùi vị
của cốm và hồng.

Từ miêu tả màu sắc, mùi
vị của cốm và hồng: giản
dị, thanh khiết; chói lọi,
vương giả, hồng ngọt, cốm
thơm…

Em hình dung thế nào về
hình ảnh cô gái làng
Vòng được tác giả miêu
tả trong đoạn này ?

- Hình ảnh cô gái làng Vòng gánh cốm đi bán được
tác giả miêu tả là những cô gái mộc mạc, ưa nhìn,
“đầu trùm nón lá”. Đó là nét đẹp giản dị, thuần
khiết, duyên dáng của cô gái thôn quê.
Để làm ra sản phẩm cốm,
cần bao nhiêu công đoạn?

* 6 công đoạn làm ra cốm
Ngắt
lúa

Tuốt
lúa

Đảo
trong
nồi
rang

01

02

03

Xay,
giã
thóc

Sàng
thóc

Hồ

04

05

06

Tiết 44

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN

1. Tác giả: Vũ Bằng

2. Tác phẩm
a. Đọc
b. Xuất xứ: trích từ tập Miếng ngon Hà Nội
(NXB LĐ 2009).

Vài nét về tác phẩm
Miếng ngon Hà Nội: là
một tác phẩm bút ký tập
trung giới thiệu mười lăm
món ăn đặc sản của Hà
Nội cũng như cảm nhận,
tâm tình và kỷ niệm của
tác giả với Hà Nội thông
qua các món ăn.

Tiết 44

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN

1. Tác giả: Vũ Bằng

2. Tác phẩm
a. Đọc
b. Xuất xứ:
c. Thể loại: tùy bút
d. PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh.
e. Ngôi kể: Thứ nhất

Tiết 44

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN

1. Tác giả: Vũ Bằng

2. Tác phẩm
3. Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Từ đầu đến “hạt thóc ta thành cốm quý”: Giới thiệu về
cốm
- Phần 2: Tiếp đến “thơm tho, lạ lùng”: Công đoạn làm ra cốm
- Phần 3: Còn lại: Người thưởng thức cốm phải nhẹ nhàng, tinh tế

Tiết 44

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tình cảm, cảm xúc của người viết

Tìm những từ ngữ thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả trong
đoạn văn sau ?
Vì thế, ăn miếng cốm cho ra miếng cốm, người ta cũng cần phải tỏ
ra một chút gì thanh lịch, cao quý; phải biết tiếc từng hạt rơi, hạt vãi
và nhất là phải ăn từng chút một, lấy ngón tay nhón lấy từng chút một,
chứ không được phũ phàng.
Ta vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tính chất thơm của cốm
thoang thoảng mùi lúa đòng đòng, tính chất ngọt của cốm phiêu phiêu
như khí trời trong sạch và ta sẽ thấy rằng ăn một miếng cốm vào
miệng là ta nuốt cả hương thơm của những cánh đồng quê của cha
ông ta vào lòng. Dịu dàng biết chừng nào! Mà cảm khái nhường bao!

Tiết 44

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả
Đó là tình cảm yêu mến, trân trọng, nâng niu
món quà quý giá của đồng quê ban tặng.

Qua các từ ngữ
ấy, em thấy tác
giả thể hiện tình
cảm, cảm xúc gì
dành cho cốm ?

Dấu hiệu nào trong đoạn văn cho thấy tác giả đang trực tiếp
bộc lộ tình cảm của mình dành cho cốm?
Vì thế, ăn miếng cốm cho ra miếng cốm, người ta cũng cần phải tỏ
ra một chút gì thanh lịch, cao quý; phải biết tiếc từng hạt rơi, hạt vãi
và nhất là phải ăn từng chút một, lấy ngón tay nhón lấy từng chút một,
chứ không được phũ phàng.
Ta vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tính chất thơm của cốm
thoang thoảng mùi lúa đòng đòng, tính chất ngọt của cốm phiêu phiêu
như khí trời trong sạch và ta sẽ thấy rằng ăn một miếng cốm vào
miệng là ta nuốt cả hương thơm của những cánh đồng quê của cha
ông ta vào lòng. Dịu dàng biết chừng nào ! Mà cảm khái nhường bao!
Các từ ngữ biểu cảm, dấu chấm than => câu cảm thán, sử dụng trong văn biểu cảm

Tiết 45

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tình cảm, cảm xúc của người viết

Yêu mến, trân trọng, nâng niu món quà quý
giá của đồng quê ban tặng.

Ngoài tình cảm,
cảm xúc dành cho
cốm, em thấy tác
giả còn thể hiện
tình cảm cho đối
tượng nào nữa ?

* Cảm xúc tình cảm của tác giả dành cho cốm và hồng
Màu sắc tương phản mà lại tôn lẫn nhau lên;
đến cái vị của hai thức đó, tưởng là xung khắc
mà ai ngờ lại cũng thắm đượm với nhau! Một
thứ thì giản dị mà thanh khiết, một thứ thì chói
lọi mà vương giả; nhưng đến lúc ăn vào thì vị
ngọt lừ của hồng nâng mùi thơm của cốm lên,
[...] như trai gái xứng đôi, như trai gái vừa đôi...
mà những mảnh lá chuối tước tơi để đệm hồng
chính là những sợi tơ hồng quấn quýt,...

* Cảm xúc của tác giả về các cô gái làng Vòng :
Có ai, một buổi sáng mùa thu, ngồi nhìn ra đường phố, thấy những cô gái làng
Vòng gánh cốm đi bán mà không nghe thấy lòng rộn rã yêu đương?
Ðó là những cô gái mộc mạc ưa nhìn “đầu trùm nón lá” vắt vẻo đi từ tinh mơ
lên phố để bán cốm cho khách Hà Nội có tiếng là sành ăn.

* Cảm xúc của tác giả khi miêu tả thành phẩm cốm:

Người ta lấy mạ giã ra, hoà với nước,
làm thành một thứ phẩm xanh màu lá
cây rồi hồ cốm cho thật đều tay: cốm
đương mộc mạc, nổi hẳn màu lên và
duyên dáng như cô gái dậy thì bỗng tự
nhiên đẹp trội lên trong một buổi sáng
mùa xuân tươi tốt.

Tiết 45

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả

Yêu mến, trân trọng, nâng niu món quà quý giá của đồng quê ban tặng.
2. Sự hòa quyện giữa cảm xúc của tác giả với thiên nhiên, tạo vật.

Tác dụng

Chi tiết thể hiện sự hòa quyện giữa cảm xúc, suy nghĩ
của tác giả với vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo vật
 
 
 
 

 
 
 
 

Chi tiết thể hiện sự hòa quyện giữa cảm xúc, suy nghĩ của tác giả với vẻ đẹp của thiên
nhiên, tạo vật
Đã có lúc ngồi nhìn người hàng cốm xẻ từng mẻ cốm sang chiếc lá sen để gói cho
khách hàng, tôi đã ngẫm nghĩ nhiều… Có một khi tôi đã thử tưởng tượng người ta dùng
giấy bóng kính để gói cốm và dây lụa để gói cốm, nhưng mới thoáng nghĩ, tôi đã thấy
tất cả một sự lố lăng, thô kệch, nói tóm lại là tất cả một sự … khó thương.
Cốm, một món quà trang nhã của Thần Nông đem từ những đồng quê bát ngát của tổ tiên
ta lại cho ta, không thể khứng chịu được những cái gì phàm tục.
Một ngày đầu tháng Tám, đi dạo những vùng trồng lúa đó, ta sẽ thấy ngào ngạt mùi lúa
chín xen với mùi cỏ, mùi đất quê hương làm cho ta nhẹ nhõm và đôi khi…phơi phới. 
Ta vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tính chất thơm của cốm thoang thoảng mùi lúa
đòng đòng, tính chất ngọt của cốm phiêu phiêu như khí trời trong sạch và ta sẽ thấy rằng
ăn một miếng cốm vào miệng là ta nuốt cả hương thơm của những cánh đồng quê của
ông cha ta vào lòng.

Chi tiết thể hiện sự hòa quyện giữa cảm xúc, suy nghĩ của tác giả
với vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo vật
Có ai, một buổi sáng mùa thu, ngồi nhìn ra đường phố, thấy những
cô gái làng Vòng gánh cốm đi bán mà không nghe thấy lòng rộn rã
yêu đương?
Đó là những cô gái mộc mạc ưa nhìn “đầu trùm nón lá” vắt vẻo đi từ
tinh mơ lên phố để bán cho khách Hà Nội có tiếng là sành ăn.
Một ngày đầu tháng Tám, đi dạo những vùng trồng lúa đó, ta sẽ thấy
ngào ngạt mùi lúa chín xen với mùi cỏ, mùi đất của quê hương làm
cho ta nhẹ nhõm và đôi khi…phơi phới. 
Ta vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tính chất thơm của cốm
thoang thoảng mùi lúa đòng đòng, tính chất ngọt của cốm phiêu
phiêu như khí trời trong sạch và ta sẽ thấy rằng ăn một miếng cốm
vào miệng là ta nuốt cả hương thơm của những cánh đồng quê của
ông cha ta vào lòng.

Tác dụng
- Làm văn bản
giàu cảm xúc.
- Bộc lộ trực tiếp,
sinh động tình
cảm, cảm xúc của
tác giả, tất cả hòa
quyện với hương
vị thơm mát thanh
khiết của tự nhiên,
của đất trời, tạo
cho người đọc ấn
tượng khó quên.

? Đọc văn bản, em cảm nhận được điều gì về tâm hồn nhà văn Vũ
Bằng ?
Tâm hồn của nhà văn Vũ Bằng nhẹ nhàng, tinh tế, yêu thiên
nhiên, trân trọng những giá trị truyền thống.

Tiết 45

Cốm Vòng

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả

Yêu mến, trân trọng, nâng niu món quà quý giá của đồng quê ban tặng.
2. Sự hòa quyện giữa cảm xúc của tác giả với thiên nhiên, tạo vật.
- Bộc lộ trực tiếp, sinh động tình cảm, cảm xúc của tác giả.
- Tâm hồn nhà văn nhẹ nhàng, tinh tế, yêu thiên nhiên, trân trọng những giá trị
truyền thống.

Phần khởi động

Trò chơi

Ô CỬA BÍ MẬT

1

2

3

4

5

6

Trò chơi

Ô CỬA BÍ MẬT

1

2

3

4

5

6

Câu 1: Văn bản Cốm Vòng được trích từ tác phẩm nào?

A. Miếng ngon Hà Nội

B. Miếng lạ miền Nam

C. Thương nhớ Mười Hai

D. Lọ Văn

Câu 2: Văn bản Cốm Vòng thuộc thể loại nào ?
A. Du ký

B. Tùy bút

C. Hồi ký

D. Tiểu thuyết.

Câu 3 : Văn bản Cốm Vòng sử dụng ngôi kể nào?
A. Ngôi thứ hai

B. Ngôi thứ ba

C. Ngôi thứ nhất

D. Ngôi kể thay đổi linh hoạt.

Câu 4:  Dòng nào sau đây định nghĩa đúng về tùy bút?
A. Là một thể thuộc tiểu thuyết, dùng để ghi chép những gì mà người khác
quan sát và suy ngẫm về cuộc sống và con người xung quanh.
B. Là một thể thuộc loại hình kí, dùng để ghi chép những gì mà người khác
quan sát và suy ngẫm về cuộc sống và con người xung quanh.
C. Là một thể thuộc truyện ngắn, dùng để ghi chép những gì mà người khác
quan sát và suy ngẫm về cuộc sống và con người xung quanh.
D. Là một thể thuộc văn nghị luận, dùng để ghi chép những gì mà người
khác quan sát và suy ngẫm về cuộc sống và con người xung quanh.

Câu 5: Câu văn “Cốm, một món quà trang nhã của Thần Nông
đem từ những đồng quê bát ngát của tổ tiên ta lại cho ta.....” có
ý nghĩa gì?
A. Ca ngợi giá trị của cốm

B. Bàn về sự thưởng thức cốm.

C. Kể về nguồn gốc của cốm.

D. Miêu tả cách thức làm cốm.

Câu 6: Văn bản Cốm Vòng là tùy bút bày tỏ tình cảm yêu mến, trân
trọng nâng niu với cốm - món ăn giản dị thường ngày nhưng đậm
đà hương vị của quê hương ?
A. Sai

B. Đúng

- Vũ Bằng -

NỘI DUNG BÀI HỌC
Bài 4
QUÀ TẶNG CỦA THIÊN NHIÊN
* Tri thức ngữ văn: Thể tùy bút, tản văn, trữ tình, cái tôi, ngôn ngữ.

Cốm Vòng

Văn bản 1:
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Tác giả.
2. Tác phẩm
3. Bố cục
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả
2. Sự hòa quyện giữa cảm xúc của tác giả với thiên nhiên, tạo vật.
3. Chủ đề văn bản
III. LUYỆN TẬP
IV. VẬN DỤNG

Cốm Vòng

Tiết 44
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả

Yêu mến, trân trọng, nâng niu món quà quý giá của đồng quê ban tặng.
2. Sự hòa quyện giữa cảm xúc của tác giả với thiên nhiên, tạo vật.
- Bộc lộ trực tiếp, sinh động tình cảm, cảm xúc của tác giả.
- Tâm hồn nhà văn nhẹ nhàng, tinh tế, yêu thiên nhiên, trân trọng những giá trị
truyền thống.

Tiết 45

Cốm
Vòng(tt)

Văn bản 1.

CỐM VÒNG

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:

- Nhận biết được chất trữ tình, cái tôi, ngôn ngữ của tuỳ bút.
- Nhận biết được chủ đề của văn bản
- Liên hệ, vận dụng.

2. Năng lực:

-Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản: chất trữ tình, cái tôi, ngôn ngữ của thể loại tùy bút, tản văn.
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về sự kết hợp của cốm, lá sen, rơm.

3. Phẩm chất: Yêu nước, trân trọng những nét văn hoá truyền thống của dân tộc.