THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THÁN TỪ

I. NHẬN BIẾT THÁN TỪ
- Thán từ gồm hai loại chính:
+ Thán từ bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc như: a, ái, ôi, ơ, ô hay, than ôi, trời ơi,…
Ví dụ:
A! Mẹ đã về!
=> Biểu thị sự ngạc nhiên, vui mừng.
+ Thán từ gọi – đáp như: ơi, vâng, dạ, ừ,…
Ví dụ:
Dạ, cảm ơn chị!
=> Dùng để đáp lại lời người khác một cách lễ phép.

1. Tìm thán từ trong các câu sau:
a. – Vâng, mời bác và cô lên chơi.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
b. Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
c. Đây rồi, Sói Lam ơi, đây là nơi có kỉ niệm đầu tiên của ta đó!
(Đa-ni-en Pen-nắc, Mắt sói)
a. Thán từ: vâng
b. Thán từ: ô
c. Thán từ: ơi

2. Chỉ ra thán từ trong các câu dưới đây và cho biết mỗi thán từ bộc lộ cảm xúc
gì.
a. Vì họa sĩ đã bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một nét thôi đủ
khẳng định một tâm hồn, khơi gợi một ý sáng tác, một nét mới đủ là giá trị một chuyến đi
dài.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
b. – Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
c. Ơ, bác vẽ cháu đấy ư?
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
d. Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng
hoàn thành được sáng tác còn là một chặng đường dài.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
a. Thán từ ôi thể hiện sự xúc động mạnh mẽ trước một điểu bất ngờ; cho thấy sự xúc
động lớn lao, thái độ ngạc nhiên của người nghệ sĩ khi ông tìm được một ý tưởng sáng tác
có giá trị trong chuyến đi của mình.
b. Thán từ trời ơi thể hiện cảm xúc tiếc nuối của anh thanh niên khi anh sắp phải chia
tay ông hoạ sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe.
c. Thán từ ơ thể hiện sự ngạc nhiên, bối rối của anh thanh niên khi thấy ông hoạ sĩ vẽ

3. Hãy đặt ba câu, mỗi câu có sử dụng một trong các thán từ
sau: ơ, than ôi, trời ơi.
Ơ, đẹp chưa kìa các bạn ơi!
Than ôi, cảnh tượng thật bi thương!
Trời ơi, cảnh ở đây thật là đẹp!

BIỆN PHÁP TU TỪ
4. Chỉ ra biện pháp tu từ trong những câu sau và nêu tác dụng:
a. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của
những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
b. Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hực như một bó đuốc lớn.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
a. Biện pháp tu từ nhân hoá:
+ hình ảnh “những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc”.
+ hình ảnh “cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh
của rừng.
=>Việc sử dụng các biện pháp tu từ trong đoạn văn làm cho hình ảnh thiên nhiên Sa Pa trở nên sinh động, đẹp
đẽ, tinh tế và đầy chất thơ.
b. Biện pháp tu từ nhân hoá trong hình ảnh nắng đã mạ bạc cả con đèo…
Biện pháp tu từ so sánh trong hình ảnh đốt cháy rừng cây hừng hực như một bó đuốc lớn.
=> Việc sử dụng các biện pháp tu từ đã giúp nhà văn miêu tả thành công thiên nhiên đặc trưng ở vùng núi Sa
Pa với nắng, đèo, rừng cây. Thiên nhiên hiện lên rộng lớn, mênh mông, hùng vĩ, tráng lệ.