BÀI 9
TRONG THẾ GIỚI VIỄN TƯỞNG
(Truyện khoa học viễn tưởng)
Giáo viên dạy: Hồ Hoàng
Gia
Số tiết dạy: 1 tiết
PPCT: 118

Đọc kết nối chủ diểm

Văn bản: TRÁI TIM
DANKO

Mục tiêu cần đạt

Nhận biết và
nêu được tác
dụng của việc
thay đổi kiểu
người kể chuyện
(người kể
chuyện ngôi thứ
nhất và người
kể chuyện ngôi
thứ ba) trong
một chuyện kể.

Liên hệ, kết
nối với văn
bản Dòng
“Sông đen”,
Xưởng sô-côla để hiểu hơn
về những chủ
điểm Trong
thế giới viễn
tưởng.

Nhân ái,
tôn trọng
sự khác
biệt.

Tiến trình bài học

1

Chuẩn bị ở
nhà

2

Khởi động

3

Tri thức
đọc
hiểu

4

Tổng kết

Tìm hiểu
chung

Nhà văn Nga Maxim
Gorki

STT

1

Sắp xếp các sự kiện dưới đây theo đúng
trình tự truyện.
Các sự kiện chính

- Họ tưởng anh nổi khùng lên nên đã chờ xem anh đánh lại họ, vây chặt lấy anh để dễ
bề bắt và giết anh. Hiểu được ý đồ của họ, tim anh lại cháy rực hơn.
- Đường đi gian nan, đoàn người mệt lả, họ không giám thú nhận sự yếu hèn nên đã
trút căm hờn và giận dữ vào Đan-kô trách rằng không biết dẫn họ đi đâu.
- Quan sát những vẻ mặt của họ khiến Đan-kô bùng lên nỗi niềm phẫn nộ sục sôi,
nhưng lòng lại thương hại mọi người.
- Anh đưa hai tay lên xé toang lồng ngực, dứt trái tim ra và giơ cao lên đầu. Đoàn
người sửng sốt, đứng trơ ra như phỗng.
- Đan-kô dẫn những người trong bộ lạc đi vào rừng sâu.
- Họ dừng lại và bắt đầu kết tội Đan-kô. Hai bên cãi nhau, rừng cũng phải gầm lên.
- Họ xông lên theo anh, họ chạy và mạnh bạo. Rừng giãn ra nhường lối cho anh.
- Chàng Đan-kô bật lên tiếng cười tự hào, rồi gục xuống và chết. Đoàn người mải vui
sướng nên không hề đề ý rằng anh đã chết. Một người nhìn thấy và giẫm lên trái tim
của anh.

2

Người kể chuyện

Hoàn thành bài 2/ SGK
theo PHT 2.
- Xác định người kể
chuyện: thực hiện cá
nhân.
- Vai trò người kể
chuyện: thực hiện
theo cặp.

PBT 2. Người kể truyện
T
Từ câu … đến câu …
Là lời kể của
T
…
1 Bà lão im lặng và nhìn ra thảo
nguyên,… -> Chỉ chờ trong giây
lát.
2

Từ “Danko dẫn họ đi. -> Trái tim
tóe ra một loạt tia sáng, rồi tắt
ngấm, …”
3 Từ Bây giờ khi bà lão kể xong
câu chuyện truyền thuyết tuyệt
đẹp của mình … đến … trí
tưởng tượng của nhân loại đã
sáng tạo nên biết bao nhiêu
truyền thuyết đẹp đẽ và đầy khí
phách.
Vai trò của việc thay đổi người kể chuyện:

Ngôi kể thứ
…

2

Người kể chuyện

PBT 2. Người kể truyện
TT
Từ câu … đến câu …
1
Bà lão im lặng và nhìn ra thảo nguyên,…> Chỉ chờ trong giây lát.
2
Từ “Danko dẫn họ đi. -> Trái tim tóe ra
một loạt tia sáng, rồi tắt ngấm, …”

Là lời kể của …
Người kể chuyện xưng
“tôi” (ngôi thứ nhất).
Người kể chuyện là nhân
vật “bà lão” (ngôi thứ ba).

3

Người kể chuyện xưng
“tôi” (ngôi thứ nhất).

Từ Bây giờ khi bà lão kể xong câu
chuyện truyền thuyết tuyệt đẹp của mình
… đến … trí tưởng tượng của nhân loại
đã sáng tạo nên biết bao nhiêu truyền
thuyết đẹp đẽ và đầy khí phách.
Vai trò của việc thay đổi người kể chuyện:

Ngôi kể thứ …
Sử dụng từ xưng “tôi”,
gọi nhân vật là “bà lão”.
Lời kể được đặt trong
ngoặc kép với sự giới
thiệu (lời dẫn) của
người kể chuyện xưng
“tôi”.
Sử dụng từ xưng “tôi”,
gọi nhân vật là “bà lão”.

2

Người kể chuyện

Giúp người đọc phân biệt được hai câu chuyện: câu chuyện
của nhân vật tôi kể với câu chuyện của bà lão I-dec-ghin và câu chuyện
về Danko mà bà lão I-dec-ghin kể cho nhân vật tôi nghe.
Giúp người đọc thấy được sự thay đổi trong cảm xúc, suy nghĩ
của nhân vật tôi khi nghe câu chuyện về Danko.
Giúp người đọc phân biệt hai thế giới: thế giới thực tại là câu
chuyện của bà lão và nhân vật tôi; thế giới huyền ảo, tưởng tượng là câu
chuyện Danko.

3

Yếu tố tưởng tượng
trong các văn bản
truyện khoa học
viễn tưởng

Yếu tố tưởng tượng trong các văn
bản truyện khoa học viễn tưởng
Hãy chỉ ra sự khác biệt về
cách sử dụng yếu tố tưởng
tượng trong các văn bản
truyện khoa học viễn tưởng
đã học và văn bản Trái tim
Danko theo PBT kế bên

Yếu tố

Không gian
Thời gian
Nhân vật
Hình ảnh/ Chi
tiết

VB Dòng “Sông
Đen” và “Xưởng
Sô-cô-la”

Trái tim Đanko

Yếu tố
Không
gian
Thời gian

VB Dòng “Sông Đen” và “Xưởng
Sô-cô-la”
Không gian mang tính giả định nhưng vẫn
có sự gắn kết với cuộc sống con người
(đại dương, nhà máy sản xuất).
Xác định, rõ ràng, cụ thể về ngày tháng
và diễn biến các sự kiện.

Nhân vật

2 VB là sự xuất hiện của kiểu nhân vật
đặc trưng của truyện khoa học viễn
tưởng: nhà phát minh có khả năng sáng
tạo kì lạ. Bằng trí tưởng tượng, nhà văn
đã xây dựng nên những nhân vật có khả
năng tạo nên điều kì diệu, khác thường.

Hình ảnh/
Chi tiết

Những hình ảnh mang tính chất giả tưởng
nhưng nó vẫn dựa trên hình ảnh thực tế
của khoa học, kĩ thuất thời hiện tại (tàu
ngầm, xưởng sản xuất) và có khả năng sẽ
được hiện thực hóa trong tương lai.

Trái tim Đanko
Không gian rừng già, đầm lầy nguyên
sinh gắn với huyền thoại về người anh
hùng của bộ lạc.
Mơ hồ, không xác định, được bao phủ
trong màn sương của huyền thoại, của kí
ức xa xưa qua lời kể của bà lão I-decghin.
Nhân vật người anh hùng Danko là nhân
vật được xây dựng từ trí tưởng tượng.

Hình ảnh chỉ có trong trí tưởng tượng,
không dựa trên yếu tố khoa học kĩ thuất,
càng không có khả năng biến thành hiện
thực trong tương lai.

Tổng kết và củng cố

Đọc mở rộng theo thể loại:

KHỞI ĐỘNG

Tưởng tượng em có thể
sống ở dưới biển, em sẽ làm
những gì ?

KHÁM PHÁ
KIẾN THỨC

I. TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

Đọc
t
ế
i
b
,
m
ầ
h
t
c
ọ
đ
ách
c
hù
p
t
ế
i
,
b
y
ả
S
h
c
-H
i
ô
r
t
,
o
t
c
ọ
đ
h
các
.
c
ọ
đ
ộ
ự
đ
d
c
i
ố
t
ỏ
h
ề
v
u
p
câ
hợ
c
á
c
c
ợ
đư
i
ờ
l
ả
r
-T
.
i
õ
d
o
e
đoán, th

1. Tác giả
- Alexander Romanovich Belyaev
- Là nhà văn Nga.
- Chuyên viết tiểu thuyết khoa học viễn
tưởng.
- Các tác phẩm mà ông viết khoảng
những năm 1920 và 1930 khiến ông
được đánh giá cao trong thể loại tiểu
thuyết khoa học viễn tưởng của Liên
Xô.

2. Tác phẩm
- Thể loại: Truyện khoa học viễn tưởng
- Xuất xứ: Trích trong truyện
“ Người cá”.

II. SUY NGẪM VÀ
PHẢN HỒI

1. Điểm đặc của truyện
khoa học viễn tưởng trong
văn bản.

Thảo luận nhóm
Chỉ ra các đặc điểm
của truyện khoa học viễn
tưởng trong văn bản bằng
cách hoàn thành bảng sau
(làm vào vở):

Đặc điểm của truyện khoa học viễn
tưởng

Thể hiện trong Một ngày của Ích-chi-an

Đề tài

 

Tình huống

 

Sự kiện

 

Nhân vật

 

Không gian

 

Thời gian

 

Đặc điểm của truyện
khoa học viễn tưởng

Thể hiện trong Một ngày của Ích-chi-an

Đề tài

Khoa học thay đổi tiềm năng của một con người

Tình huống

Ích-chi-an được phẫu thuật thành người cá, có khả năng
lặn và sống dưới đáy biển.
-Ích-chi-an bơi theo dòng hải lưu ra biển.
-Ích-chi-an vui đùa cùng những chú cả, thưởng thức vẻ
đẹp của biển.
-Ích-chi-an cứu những chú cá bị đánh dạt vào bờ biển sau
cơn bão.
Ích-chi-an

Sự kiện

Nhân vật
Không gian

Đáy biển, mặt biển, bờ biển

Thời gian

Một ngày của người cá ở đáy biển

2. Phản hồi việc dùng
khoa học để thay đổi
số phận con người.

Theo em, việc sử dụng
khoa học để biến một người
bình thường thành người cá
trong trường hợp này là
nên hay không? Vì sao?

PHIẾU HỌC TẬP

NÊN

Lí do

KHÔNG NÊN

Việc sử dụng khoa học để biến một người bình thường thành
người cá trong trường hợp này là nên vì:
- Nếu không có cuộc phẫu thuật và sự can thiệp của khoa học từ
bác sĩ Xan- van- tô, Ích-chi-an sẽ chết. Sinh mạng con người là
đáng quý, nên vào thời điểm đó bác sĩ không có sự lựa chọn nào
khác ngoài việc biến anh thành người cá.
- Ích-chi-an có khả năng đặc biệt của người cá, nhờ đó, anh mới
được trải nghiệm cuộc sống trong lòng biển cả, mới làm bạn được
với các chú cá và cứu sống chúng sau cơn bão.

Việc sử dụng khoa học để biến một người bình thường thành
người cá trong trường hợp này là không nên vì:
- Cuộc phẫu thuật đã khiến Ích-chi-an vừa thở được bằng phổi, vừa
thở được bằng mang. Do đó, anh không thể sống mãi trên cạn như
người bình thường .Mọi sự khác biệt quá lớn sẽ không mang đến
hạnh phúc. Do Ích-chi-an khác người bình thường nên anh phải
sống cuộc đời cô độc, không được gần người mình yêu.
- Cuộc phẫu thuật tạo nên nguy cơ lạm dụng tiến bộ của khoa học
kĩ thuật vào mục đích xấu ( ví dụ như Ích-chi-an bị lợi dụng năng
lực của người cá để mò ngọc trai, khai thác tài nguyên biển) .

III. TỔNG KẾT

PHIẾU HỌC TẬP

Nghệ thuật

Nội dung

1. Nghệ thuật
- Truyện khoa học viễn tưởng
với nội dung hấp dẫn, sinh
2. Nội dung
động.
Kể về một ngày đầy thú vị, kì
lạ của Ích- chi- an và tình yêu mà
Ích- chi- an dành cho biển cả,
cho các loài sinh vật biển.

LUYỆN TẬP
VẬN DỤNG

Sáng tạo cùng tác phẩm

Từ tình yêu mà Íchchi-an dành cho biển cả,
cho các loài sinh vật biển,
em hãy thiết kế áp-phích
trình bày các hành động cụ
thể mà em và các bạn có
thể thực hiện để bảo vệ vẻ
đẹp của biển.

Một số mẫu áp-phích tham khảo: