VĂN BẢN 2
Sao băng là gì và những điều
bạn cần biết về sao băng

Văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên được viết để lí giải nguyên
nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của một hiện tượng tự nhiên. Kiểu văn bản này
thường xuất hiện trong các tài liệu khoa học với các dạng như: giải thích trình tự diễn
ra các hiện tượng tự nhiên, giải thích nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của hiện
tượng tự nhiên, so sánh sự giống và khác nhau giữa các hiện tượng tự nhiên, giải
thích cách tiếp cận và giải quyết một vấn đề trong thế giới tự nhiên.
Cấu trúc của văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên thường gồm các phần:
– Phần mở đầu: giới thiệu khái quát về hiện tượng hoặc quá trình xảy ra hiện tượng
trong thế giới tự nhiên.
– Phần nội dung: giải thích nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của hiện
tượng tự nhiên.
– Phần kết thúc (không bắt buộc): thường trình bày sự việc cuối của hiện tượng tự
nhiên hoặc tóm tắt nội dung giải thích.
Cách sử dụng ngôn ngữ: thường sử dụng từ ngữ thuộc một chuyên ngành khoa học
cụ thể (địa lí, sinh học, thiên văn học,... động từ miêu tả hoạt động hoặc trạng thái (ví
dụ: vỡ, phun trào, mọc, chuyển động, xoay,...), từ ngữ miêu tả trình tự (bắt đầu, kế tiếp,
tiếp theo,...).

“Từ khoá bí ẩn”.
G
Y
W
S
Q
W
S
Q
V

I
K
Q
A
P
D
V
O
H

Ả
I
L
O
C
T
L
X
J

I
E
S
B
H
B
K
P
I

T
N
G
Ă
I
L
U
A
N

H
I
Ệ
N
T
Ư
Ợ
N
G

Í
R
T
G
O
V
N
L
M

C
T
Ự
N
H
I
Ê
N
B

H
P
T
H
I
V
T
L
P

Phiếu học tập số 1
Yếu tố cần xác định của văn bản thông Đặc điểm của yếu tố thể hiện trong văn
tin giải thích một hiện tượng tự nhiên bản Sao băng là gì và những điều bạn cần
biết về sao băng.
Cấu trúc của văn bản
Cách sử dụng từ ngữ của văn bản

Phiếu học tập số 1
Yếu
tố cần
xácxác
địnhđịnh
của của
văn bản
điểmĐặc
của điểm
yếu tốcủa
thể hiện
bản
Sao băng
Yếu
tố cần
văn bản Đặc
thông
yếu trong
tố thểvăn
hiện
trong
văn là gì và
thông tin giải thích một hiện tượng những điều bạn cần biết về sao băng.
tin giải thích một hiện tượng tự nhiên bản Sao băng là gì và những điều bạn cần
tự nhiên
biết về sao băng.
- Sapo. Không có.
Cấu trúc của văn bản
Cấu trúc của văn bản
Phần 1: “Nhiều người tin rằng, khi nhìn lên bầu trời… câu
Cách sử dụng từ ngữ của văn bản
chuyện về tình yêu”. Giới thiệu khái quát về hiện tượng.
Phần 2. “Sao băng là gì... vì vậy. hầu hết các trận mưa sao băng
đều có chu kỳ là một năm: Giải thích nguyên nhân xuất hiện
và cách thức diễn ra của hiện tượng tự nhiên.
Phần 3. Không có.
Cách sử dụng từ ngữ của ,văn bản
Sử dụng một số từ ngữ thuộc chuyên ngành khoa học thiên văn
(Ví dụ: Thiên thạch, bầu khí quyển, bụi vũ trụ, sao chổi, tiểu
hành tinh quỹ đạo,..), động từ/Cụm động từ miêu tả hoạt động
hoặc trạng thái (Ví dụ: đốt cháy, phát sáng, chuyển động, cắt
ngang, đi xuyên,…), từ ngữ miêu tả trình tự (ví dụ: Trước khi,
…).

Phiếu học tập số 2
Điểm khác biệt trong cách trình bày đề mục của văn bản Sao băng là gì và
những điều bạn cần biết về sao băng? với văn bản Bạn đã biết gì về sóng thần?
Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao
băng?

Bạn đã biết gì về sóng thần?

…

…

Cách trình bày ấy có tác dụng trong việc thực hiện mục đích của văn bản là:
………………………………………………………………

Phiếu học tập số 2
Điểm khác biệt trong cách trình bày đề mục của văn bản Sao băng là gì và những điều bạn cần
biết về sao băng? với văn bản Bạn đã biết gì về sóng thần?
Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng?

Bạn đã biết gì về sóng thần?

+ Giải thích sao băng là gì – Mưa sao băng là gì
+ Những trận mưa sao băng mỗi năm.
+ Giải thích vì sao mưa sao băng lại có chu kì.

+ Giải thích sóng thần là gì?
+ Cơ chế hình thành sóng thần
+ Nguyên nhân xảy ra sóng thần
+ Dấu hiệu nhận biết sóng thần và các thảm họa
sóng thần trong lịch sử.

Cách trình bày ấy có tác dụng trong việc thực hiện mục đích của văn bản là:
+ Tóm tắt thông tin chính của VB, khơi gợi hứng thú, sự tò mò và định hướng tiếp nhận cho người
đọc (giúp người đọc dễ dàng xác định được những vấn đề chính mà VB lí giải về hiện tượng sao
băng).
+ Thể hiện dấu hiệu hình thức đặc trưng của một VB thông tin, góp phần làm nổi bật thông tin chính
và thực hiện mục đích của VB (cung cấp thông tin để lí giải về nguyên nhân và cách thức diễn ra của
hiện tượng sao băng).

Phiếu học tập số 3
Tóm tắt các thông tin cơ bản của văn bản Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về
sao băng? Dựa vào đâu em có thể xác định được những thông tin cơ bản này?
– Các em trả lời một số câu hỏi sau: Thông tin cơ bản của VB là gì? Làm thế nào để xác
định thông tin cơ bản của VB?
– Sau đó, xác định các thông tin của VB và cách xác định những thông tin ấy bằng việc
hoàn thành bảng sau:
Phần văn bản

Thông tin cơ bản

Cách xác định thông tin cơ bản

…

…

…

Phiếu học tập số 3
Phần văn bản

Thông tin cơ bản

Cách xác định thông tin cơ bản
Đọc đề mục và nội dung phần VB:
Sao băng là gì? ... tạo nên Nguyên nhân xuất hiện của – Đề mục: Sao băng là gì? tóm tắt thông tin cơ bản của phần VB.
những hố lòng chảo sâu hiện tượng sao băng
– Nội dung câu: Sao băng thực chất là đường nhìn thấy ... với vận tốc rất
trên lục địa.
 
lớn (khoảng 10.000 km/h) khẳng định nguyên nhân dẫn đến việc xuất hiện
 
 
hiện tượng sao băng. Các câu còn lại của phần VB này giải thích rõ nguyên
nhân ấy.
Nguyên nhân xuất hiện và Đọc đề mục và nội dung phần VB:
Mưa sao băng là gì? ...được đặc điểm của hiện tượng – Đề mục: Mưa sao băng là gì? tóm tắt thông tin cơ bản của phần VB.
mưa sao băng
gọi là bão sao băng.
– Nội dung chi tiết của phần VB giải thích cho sự xuất hiện và đặc điểm
 
của hiện tượng mưa sao băng.
Đọc đề mục và nội dung phần VB
– Đề mục: Mỗi năm thường có những trận mưa sao băng nào? tóm tắt
Mỗi năm thường có những
trận
mưa
sao
băng Thời điểm xuất hiện những thông tin cơ bản của phần VB.
nào? ...việc quan sát sao trận mưa sao băng trong – Câu đầu tiên: Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao băng xác định rõ thông
băng cũng gặp nhiều khó năm và lưu ý khi quan sát tin cơ bản của phần VB sắp trình bày.
khăn.
– Các thông tin chi tiết về thời gian và tên của một số trận mưa sao băng
trong năm, tập trung làm minh chứng cụ thể cho thông tin cơ bản.
Đọc đề mục và nội dung phần VB:
Vì sao mưa sao băng lại có Nguyên nhân xuất hiện
– Đề mục: Vì sao mưa sao băng lại có chu kì? tóm tắt thông tin của phần
chu kì? ... Vì vậy, hầu hết hiện tượng mưa sao băng
VB.
các trận mưa sao băng đều theo chu kì
– Sử dụng một số từ ngữ gợi mối quan hệ nguyên nhân – kết quả của các
có chu kì là một năm.
 
thông tin: do... nên, nếu ... thì, vì vậy, ...

Phiếu học tập số 4
Xác định cách trình bày thông tin của các đoạn văn sau và cho biết tác dụng của chúng:
a. Sao băng thực chất là đường nhìn thấy của các thiên thạch… tạo nên những hố lòng chảo sâu trên lục địa.
b. Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao băng… cực điểm vào 12-13/12.
c. Sao băng là sự xuất hiện ngẫu nhiên của các thiên thạch trên bầu trời… hầu hết các trận mưa sao băng có chu kì là
một năm.
Đoạn trích
a. Sao băng thực chất là đường nhìn
thấy của các thiên thạch ... tạo nên
những hố lòng chảo sâu trên lục địa.
b. Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao
băng... cực điểm vào ngày 12 đến ngày
13 tháng 12.
c. Sao băng là sự xuất hiện ngẫu nhiên
của các thiên thạch trên bầu trời... hầu
hết các trận mưa sao băng có chu kì là
một năm.

Cách trình bày thông tin

Tác dụng

Phiếu học tập số 4
Đoạn trích

Cách trình bày thông tin
Tác dụng
Trình bày thông tin theo mối quan Hỗ trợ biểu đạt thông tin cơ bản của
a. Sao băng thực chất là đường nhìn
hệ nhân quả.
đoạn trích: nguyên nhân xuất hiện của
thấy của các thiên thạch ... tạo nên
hiện tượng sao băng.
những hố lòng chảo sâu trên lục địa.  
Trình bày thông tin theo mức độ
quan trọng của thông tin kết hợp
với cách trình bày theo trật tự thời
gian, thể hiện rõ mối quan hệ giữa
b. Mỗi năm có rất nhiều trận mưa sao
thông tin chính (Mỗi năm có nhiều
băng... cực điểm vào ngày 12 đến
trận mưa sao băng) với thông tin
ngày 13 tháng 12.
chi tiết (liệt kê thời điểm xuất hiện
và tên của một số trận mưa sao
băng tháng trong năm.

Hỗ trợ làm rõ thông tin cơ bản (mỗi
năm có nhiều trận mưa sao băng), tất cả
các thông tin chi tiết về một số trận mưa
sao băng xảy ra trong năm đều hướng
đến việc minh hoạ cụ thể cho thông tin
cơ bản; đồng thời giúp người đọc hình
dung rõ hơn về thời điểm xuất hiện các
trận mưa sao băng theo thứ tự các trong
năm).

c. Sao băng là sự xuất hiện ngẫu Trình bày thông tin theo mối quan Hỗ trợ biểu đạt thông tin cơ bản của
đoạn trích: nguyên nhân xuất hiện hiện
nhiên của các thiên thạch trên bầu hệ nhân quả.
tượng mưa sao băng theo chu kì.
trời... hầu hết các trận mưa sao băng
có chu kì là một năm.

Phiếu học tập số 5
Văn bản Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng? đã sử dụng (những) loại phương tiện
phi ngôn ngữ nào? Ý nghĩa của việc sử dụng (những) loại phương tiện ấy trong văn bản là gì?
Văn bản đã sử dụng (những) loại phương tiện phi
ngôn ngữ:
Ý nghĩa của việc sử dụng (những) loại phương tiện ấy
trong văn bản là:

Phiếu học tập số 5
Văn bản Sao băng là gì và những điều bạn cần biết về sao băng? đã sử dụng (những) loại phương tiện
phi ngôn ngữ nào? Ý nghĩa của việc sử dụng (những) loại phương tiện ấy trong văn bản là gì?
Văn bản đã sử dụng (những) loại phương tiện phi
ngôn ngữ:

Hình ảnh, số liệu.

Ý nghĩa của việc sử dụng (những) loại phương tiện ấy
trong văn bản là:

Hỗ trợ thể hiện nội dung, giúp người đọc
hình dung rõ hơn về những thông tin được
trình bày, tăng sức hấp dẫn cho VB.

Phiếu học tập số 6
Tìm và xem video clip về một trận mưa sao băng trên Internet. Sau đó, trình bày
cảm xúc, suy nghĩ cùa em về video clip đó.
HS thực hiện nhiệm vụ này ở nhà với sự trợ giúp của máy tính hoặc điện thoại thông
minh. HS cần thực hiện nhiệm vụ với sản phẩm tiêu chí sau:
Tiêu chí
Trình bày cụ thể cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về một video clip
liên quan đến một trận mưa sao băng.
Nội dung
Sử dụng ngôi thứ nhất đề trình bày.
Giới thiệu rõ nguồn của video clip trong nội dung trình bày.
Trình bày bằng hình thức đoạn văn có độ dài khoảng 100 chữ.
Hình thức Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, viết câu.
Chữ viết rõ ràng.

 
 
 
 
 
 

Đạt

Chưa đạt