Bài 6: Điểm tựa tinh thần

Vănlạnh
bản 1:đầu
Gió
Gió lạnh đầu mùa
mùa

* Tri thức ngữ văn:
- Khái niệm: Truyện, chi tiết tiêu biểu, ngoại hình của nhân
vật, ngôn ngữ nhân vật, hành động của nhân vật: SGK/ 5,6

VĂN BẢN 1: GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả
- Tên khai sinh: Nguyễn Tường
Vinh.
- Quê quán: Hà Nội, lúc nhỏ ở quê
ngoại Cẩm Giàng, Hải Dương.

Thạch Lam (1910 1942)

-Truyện ngắn của ông giàu cảm xúc,
lời văn bình dị và đậm chất thơ.
Nhân vật chính thường là những
con người bé nhỏ, cuộc sống nhiều
vất vả, cơ cực mà tâm hồn vẫn tinh
tế, đôn hậu
2. Tác phẩm:
- Thể loại: Truyện ngắn

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Nhân vật Sơn và Lan
- Ý nghĩ và cảm xúc: chợt nhớ nhà Hiên
nghèo...động lòng thương...nhớ
thương...ý nghĩ tốt bỗng thoáng qua
→Sơn là cậu bé sống tình cảm, giàu lòng
trắc ẩn, biết quan tâm và yêu thương
người thân, bạn bè
- Hành động: tặng áo cho Hiên
→ Tốt bụng, biết yêu thương đùm bọc
những người có hoàn cảnh khó khăn
- Hành động: đòi áo → ngây thơ

1. Nhân vật Sơn và Lan
- Ý nghĩ và cảm xúc: chợt nhớ nhà Hiên
nghèo...động lòng thương...nhớ thương...ý nghĩ
tốt bỗng thoáng qua
→Sơn là cậu bé sống tình cảm, giàu lòng trắc ẩn,
biết quan tâm và yêu thương người thân, bạn bè
- Hành động: tặng áo cho Hiên
→ Tốt bụng, biết yêu thương đùm bọc những người
có hoàn cảnh khó khăn
- Hành động: đòi áo → ngây thơ

Câu hỏi thảo luận nhóm: 4 phút
1. Nhân vật Sơn và Lan
Nhóm 1: Sau khi đọc VB Gió lạnh đầu mùa,
em thấy gia đình Sơn có điều kiện như thế
nào? Dựa vào đâu em có nhận định đó?
Nhóm 2: Hành động cho áo góp phần thể
hiện tính cách gì của Sơn và Lan? Hành động
ấy có ý nghĩa gì với Hiên?
Nhóm 3: Theo em, việc Lan và Sơn giấu mẹ
lấy chiếc áo bông của em Duyên đem cho
Hiên là đáng khen hay đáng trách? Vì sao?
Nhóm 4: Hành động vội vã đi tìm Hiên để đòi
lại chiếc áo bông cũ có làm em giảm bớt thiện
cảm với nhân vật Sơn không? Vì sao? Nếu là
Sơn, em sẽ làm gì?

Câu hỏi thảo luận nhóm: 4 phút
1. Nhân vật Sơn và Lan
Nhóm 1: Sau khi đọc VB Gió lạnh đầu Gia cảnh: sung túc
mùa, em thấy gia đình Sơn có điều
+ Có vú già; Cách gọi mẹ của Sơn: “mợ” gia
kiện như thế nào? Dựa vào đâu em có đình trung lưu.
nhận định đó?
Nhóm 2: Hành động cho áo góp phần
thể hiện tính cách gì của Sơn và Lan?
Hành động ấy có ý nghĩa gì với Hiên?

Thể hiện tính cách tốt bụng, biết yêu thương đùm
bọc những người có hoàn cảnh khó khăn của chị
em Sơn.

Nhóm 3: Theo em, việc Lan và Sơn
giấu mẹ lấy chiếc áo bông của em
Duyên đem cho Hiên là đáng khen hay
đáng trách? Vì sao?

Vừa đáng khen vừa đáng trách.
+Đáng khen ở chỗ hai đứa trẻ tốt bụng, sẻ chia và
quan tâm những người có hoàn cảnh khó khăn.
+Đáng trách ở chỗ đó là chiếc áo kỉ niệm của đứa
em xấu số, chưa được sự cho phép của mẹ mà hai
chị em đã đem đi cho người khác.

Nhóm 4: Hành động vội vã đi tìm Hiên - Hành động đòi áo của Sơn rất ngây thơ, trẻ con
để đòi lại chiếc áo bông cũ có làm em
lúc đó mới hiểu mẹ rất quý chiếc áo bông ấy.
giảm bớt thiện cảm với nhân vật Sơn
không? Vì sao? Nếu là Sơn, em sẽ làm
gì?

Cặp đôi chia sẻ
2. Hoàn cảnh của Hiên và những đứa trẻ nghèo
Câu 1: Không gian xung quanh khi
Sơn và chị Lan đi chơi với những đứa
trẻ khác được miêu tả như thế nào?
Câu 2: Nhân vật Hiên và những đứa
trẻ khác ăn mặc như thế nào? Chúng
có thích chơi với Sơn và chị Lan
không? Chúng có dám chơi cùng
không? Tại sao?

Cặp đôi chia sẻ
2. Hoàn cảnh của Hiên và những đứa trẻ nghèo
Câu 1: Không gian xung quanh khi
Sơn và chị Lan đi chơi với những
đứa trẻ khác được miêu tả như thế
nào?

+ Yên ả, vắng lặng nghèo, lại
thêm mùa đông càng khắc
họa sâu về tình cảnh khốn
khó.

Câu 2: Nhân vật Hiên và những đứa
trẻ khác ăn mặc như thế nào? Chúng
có thích chơi với Sơn và chị Lan
không? Chúng có dám chơi cùng
không? Tại sao?

+ Hiên và những đứa trẻ
khác ăn mặc phong phanh,
rách rưới, vá víu, không đủ
ấm. Chúng rất thích chơi với
Sơn và Lan nhưng chúng
không dám thái quá.

Cặp đôi chia sẻ
3. Mẹ Hiên và mẹ Sơn
Câu 1: Tìm những chi tiết thể hiện
thái độ và hành động của mẹ Hiên
khi biết Sơn cho Hiên chiếc áo? Qua
đó, em thấy mẹ Hiên là người như
thế nào?
Câu 2: Em có nhận xét gì về cách cư
xử của mẹ với Sơn? Qua đó, em thấy
mẹ Sơn là người như thế nào?

Cặp đôi chia sẻ
3. Mẹ Hiên và mẹ Sơn
Câu 1: Tìm những chi tiết thể hiện
thái độ và hành động của mẹ Hiên
khi biết Sơn cho Hiên chiếc áo? Qua
đó, em thấy mẹ Hiên là người như
thế nào?

+ Khép nép, nói tránh: “Tôi biết cậu ở
đây đùa, nên tôi phải vội vàng đem lại
đây trả mợ” Cách xưng hô có sự tôn
trọng, như người dưới với người trên:
Tôi – cậu – mợ;
=>Mẹ Hiên là người khép nép, nhưng cư
xử đúng đắn, tự trọng của một người mẹ
nghèo khổ.

Câu 2: Em có nhận xét gì về cách cư - Cách cư xử nhân hậu, tế nhị của một
xử của mẹ với Sơn? Qua đó, em thấy người mẹ có điều kiện sống khá giả hơn.
mẹ Sơn là người như thế nào?
=>Với các con vừa nghiêm khắc, vừa
yêu thương, vui vì các con biết chia sẻ,
giúp đỡ người khác.

2. Nhân vật hai người mẹ
a.Mẹ của Hiên
- Người mẹ nghèo khổ, làm nghề mò cua bắt ốc, không đủ tiền mua
áo cho con.
-Hành động, lời nói:
+ “Tôi biết cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội vàng đem lại đây trả mợ”
+ Cách xưng hô: Tôi – cậu – mợ
→Là người mẹ nghèo nhưng khéo léo, cư xử đúng mực, tự trọng.

b. Mẹ của Sơn
-Với mẹ con Hiên:
+ Hỏi han hoàn cảnh
+ Cho mượn tiền mua áo
→Cách cư xử nhân hậu, tế nhị của một người mẹ có điều kiện
sống khá giả hơn.
-Với các con:
+ Nhắc nhở các con không nên tự tiện cho áo người khác mà
phải xin phép
+ Vui vì các con biết yêu thương, chia sẻ
→Vừa nghiêm khắc, vừa yêu thương.

3. Đề tài : Tình cảm, mối quan hệ, cách ứng xử giữa người và
người với nhau.
4. Chủ đề : Thể hiện tình yêu thương, sự cảm thông, chia sẻ, giúp
đỡ nhau giữa người với người trong cuộc sống.

2. Nhân vật hai người mẹ
a. Mẹ của Hiên
- Người mẹ nghèo khổ, làm nghề mò cua bắt
ốc, không đủ tiền mua áo cho con.
- Hành động, lời nói:
+ “Tôi biết cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội
vàng đem lại đây trả mợ”
+ Cách xưng hô: Tôi – cậu – mợ
→Là người mẹ nghèo nhưng khéo léo, cư
xử đúng mực, tự trọng.

b. Mẹ của Sơn
-Với mẹ con Hiên:
+ Hỏi han hoàn cảnh
+ Cho mượn tiền mua áo
→Cách cư xử nhân hậu, tế nhị của một người mẹ
có điều kiện sống khá giả hơn.
-Với các con:
+ Nhắc nhở các con không nên tự tiện cho áo người
khác mà phải xin phép
+ Vui vì các con biết yêu thương, chia sẻ
→Vừa nghiêm khắc, vừa yêu thương.