Nghi ngút đầu ghềnh tỏa khói hương,
Miếu ai như miếu vợ chàng Trương.
Bóng đèn dầu nhẫn đừng nghe trẻ,
Cung nước chi cho lụy đến nàng.
Chứng quả đã đôi vầng nhật nguyệt,
Giải oan chẳng lọ mấy đàn tràng.
Qua đây bàn bạc mà chơi vậy,
Khá trách chàng Trương khéo phũ phàng.
(Lê Thánh Tông)

Tiết 119 - Đọc mở rộng
theo thể loại:

Cái bóng
trên tường
(Nguyễn Đình Thi)

I. Trải nghiệm
cùng văn bản

II. Suy ngẫm
và phản hồi

1. Cốt truyện và xung đột kịch
a. Cốt truyện

Tóm tắt cốt truyện
Sự kiện Người chồng, sau khi từng đi lính ở biên ải, tưởng là đã chết, bỗng nhiên trở về và
1
gặp lại vợ con.
Trong lúc đi thăm mộ mẹ, anh nghe con nói về một người bố khác vẫn thường
Sự kiện xuyên đến với hai mẹ con. Nghĩ rằng vợ mình đã phản bội, anh đuổi vợ ra khỏi nhà.
2
Người vợ nhảy xuống sông tự tử. Khi biết vợ tự tử, người chồng hối hận vì đã đối
xử tệ với vợ.
Đêm đến, khi anh thắp đèn lên, đứa con chỉ lên bóng của anh trên tường và nói đó
Sự kiện
mới
chính
là
cha
nó.
Lúc
này,
người
chồng
mới
hiểu
ra
rằng
vợ
mình
vẫn
luôn
3
chung thuỷ, vì anh mà chịu đựng mọi khổ nhục.
Thương xót vợ, người chồng ngã vật xuống và bất tỉnh. Trong cơn mê man, anh
Sự kiện trông thấy bóng vợ an ủi mình, nói rằng nàng vẫn luôn ở bên anh qua cái bóng trên
4
tường mỗi khi anh thắp đèn.

Sự khác biệt của cốt truyện “Chuyện
người con gái Nam Xương” và “Cái
bóng trên tường”:
- Có một vài sự khác biệt về cốt
truyện, nhân vật (ví dụ: người vợ sau
khi chết vẫn về với chồng con hằng
đêm). Sự khác biệt do yêu cầu thể
loại (kịch) chủ yếu là ngôn ngữ đối
thoại, độc thoại khác với truyện là
chủ yếu sử dụng lời kể.

b. Xung đột kịch
- Xung đột của vở kịch là xung đột giữa
thói ghen tuông hồ đồ của người chồng
với lòng thuỷ chung của người vợ.
- Kiểu xung đột giữa cái cao cả với cái
thấp kém, tạo nên bi kịch của tác phẩm.

2. Nhân vật, lời thoại
Phiếu tìm hiểu nhân vật người chồng
Thái độ, cách ứng xử thể hiện
Khía cạnh
qua lời thoại
Thái độ ban
đầu
Thái độ sau
này và nguyên
nhân thay đổi
Nhận xét về nhân vật:

Phiếu tìm hiểu nhân vật người vợ
Khía cạnh

Thái độ, cách ứng xử thể hiện
qua lời thoại

Thái độ ban
đầu
Thái độ sau
này
Nhận xét về nhân vật:

Phiếu tìm hiểu nhân vật người chồng
Khía cạnh
Thái độ, cách ứng xử thể hiện qua lời thoại
- Người chồng trở về sau thời gian dài xa cách, mang theo niềm vui tái
Thái độ ngộ với gia đình. Tuy nhiên, khi nghe con trai nhắc đến "người cha khác",
ban đầu anh không tìm hiểu rõ ngọn ngành mà lập tức kết tội vợ phản bội và đuổi
vợ ra khỏi nhà.
Khi
biết
được
sự
thật,
người
chồng
ân
hận
sâu
sắc.
Hình
ảnh
anh
bất
Thái độ
tỉnh và trông thấy bóng vợ trong cơn mê cho thấy anh đau khổ vì hành
sau này và động tàn nhẫn của mình. Anh trân trọng cái bóng trên tường, như một
nguyên cách níu giữ hình ảnh của vợ.
nhân thay - Nguyên nhân của sự thay đổi: Do biết mình đã hiểu lầm lời nói ngây thơ
đổi
của con.
Nhận xét về nhân vật: là hình mẫu của những con người nóng nảy, thiếu bình tĩnh, dễ
bị cảm xúc và định kiến lấn át, nhưng qua sự hối hận sâu sắc, anh cũng thể hiện khát
khao yêu thương và chuộc lỗi.

2. Nhân vật, lời thoại
Phiếu tìm hiểu nhân vật người vợ
Khía cạnh Thái độ, cách ứng xử thể hiện qua lời thoại
Thái độ
ban đầu
Thái độ
sau này
Nhận xét về nhân vật:

Phiếu tìm hiểu nhân vật người vợ
Khía cạnh
Thái độ, cách ứng xử thể hiện qua lời thoại
- Luôn tận tụy và hy sinh trong thời gian chồng vắng nhà. Nàng một
mình nuôi con, chăm sóc gia đình, vượt qua mọi khó khăn.
- Khi bị chồng hiểu lầm, dù đau khổ tột cùng, nàng vẫn giữ im lặng,
Thái độ
ban đầu không oán trách. Hành động nhảy xuống sông tự tử vừa thể hiện lòng
tự trọng bị tổn thương, vừa cho thấy sự bất lực trước định kiến và sự
bất công.
- Trong cơn mê của người chồng, hình ảnh người vợ hiện ra an ủi anh.
Thái độ
Điều này cho thấy nãng vẫn giữ lòng yêu thương, bao dung dù đã chịu
sau này nhiều oan khuất.
Nhận xét về nhân vật: Người vợ hiện lên với vẻ đẹp của lòng chung thủy, sự hy sinh
và phẩm chất bao dung, trở thành biểu tượng cho người phụ nữ truyền thống giàu
đức hy sinh nhưng cũng chịu nhiều bất công trong xã hội cũ.

3. Ý nghĩa hình ảnh “cái bóng trên tường”
Phiếu tìm hiểu hình ảnh “cái bóng trên tường”
Nghĩa đen Chỉ bóng dáng của con người hắt lên tường bởi ánh đèn.
- "cái bóng trên tường" có thể biểu trưng cho sự ngộ nhận,
hiểu lầm và đánh giá sai lầm của người chồng về vợ mình.
Những bóng dáng ảo ảnh này đã dẫn đến những hành động hồ
đồ, ghen tuông mù quáng, gây ra những hậu quả bi thương.
Nghĩa biểu
- "cái bóng trên tường" có thể được xem là hình ảnh thân
tượng
thiết, đầm ấm của người vợ, người mẹ. Dù đã ra đi, nàng vẫn
hiện diện bên chồng, an ủi và tiếp thêm sức sống cho chồng.
Đây là biểu tượng của lòng thương yêu, độ lượng và sự tha
thứ, cao cả.

4. Chủ đề và thông điệp văn bản
- Chủ đề: Lên án sự hồ đồ, thói ghen
tuông dẫn đến bi kịch gia đình.
- Thông điệp: Cần cẩn trọng khi nhìn
nhận, xét đoán người khác đồng thời
hãy sống độ lượng và biết tha thứ.

Vận dụng
Nếu bạn bị hiểu lầm bởi một
người thân trong gia đình,
bạn sẽ làm gì?

Thank
You!