LUYỆN TỪ VÀ CÂU

Câu đơn và câu ghép

I. Nhận xét
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sác mây trời. Trời xanh thẳm, biển cũng
xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch. Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng
dịu hơi sương. Trời âm u mây mưa, biển xám xịt, nặng nề. Trời ầm ầm dông gió,
biển đục ngầu, giận dữ.
Vũ Tú Nam
1. Đánh số thứ tự các câu trong đoạn văn trên; xác định chủ ngữ, vị ngữ trong
từng câu.
2. Xếp các câu trên vào nhóm thích hợp:
a) Câu đơn (câu do một cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo thành).
b) Câu ghép (câu do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ - vị ngữ ghép lại với nhau tạo
thành).
3. Có thể tách mỗi cụm chủ ngữ – vị ngữ trong các câu ghép ở đoạn văn trên
thành một câu đơn được không? Vì sao?

Câu đơn (do một cụm chủ ngữ - vị ngữ tạo thành
(1) Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sắc mây
Câu ghép (do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ - vị ngữ ghép lại với
trời.
nhau tạo thành
(2) Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc
nịch.
(3) Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương.
(4) Trời âm u mây mưa, biển xám xịt, nặng nề.

(5) Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu, giận dữ.

Không thể tách mỗi cụm chủ ngữ - vị ngữ (tức là mỗi
vế câu) trong các câu ghép ở đoạn văn trên thành một
câu đơn, vì các vế câu diễn tả những ý có quan hệ
chặt chẽ với nhau. Nếu tách mỗi vế trong câu ghép
thành 1 câu đơn thì sẽ tạo nên một chuỗi câu rời rạc,
không
kếtthẳm,
với nhau
vềcũng
nghĩa.
(2) Trờigắn
xanh
biển
xanh thẳm như dâng

cao lên, chắc nịch.

II. Bài học.
1. Câu đơn là câu do một cụm chủ ngữ – vị ngữ
tạo thành
2. Câu ghép là câu do hai hoặc nhiều cụm chủ
ngữ – vị ngữ ghép lại với nhau tạo thành. Mỗi
cụm chủ ngủ – vị ngữ được gọi là một về câu,
thể hiện một ý có quan hệ chặt chẽ với những

III. Luyện tập
Bài 1. Gạch dưới câu ghép trong đoạn văn dưới
đây. Đặt dấu // giữa các vế câu trong từng câu
ghép.

//

(1) Vườn cây vào đông,

lá vàng bay lả tả trên

nền đất lạnh.//(2) Sương giá quấn quanh ngọn
những cành khô. (3) Đêm xuống, gió bắc thổi hun
hút. (4) Chú chim sâu rét. (5) Chú đâm nản lòng.

//

(6) Chú nằm vo tròn trong cái tổ lá ngái treo đu

Bài 2. Viết lại đoạn văn sau, chuyển những cặp câu
đơn có quan hệ chặt chẽ với nhau thành câu ghép.
Tất cả các bà mẹ đều yêu thương con mình.
Con rét thì mẹ lạnh. Con ngã thì mẹ đau. Con đói.
Ruột gan mẹ cồn cào. Con ngoan. Mặt mẹ nở hoa.
Con hư. Lòng mẹ rầu rĩ...