KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
BÀI 17. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT

Tiết 75 : Luyện tập – vận dụng.

Tóm tắt nội dung bài học dưới dạng sơ
đồ tư duy vào giấy A4.

Trao đổi chất là tập hợp các
biến đổi hóa học trong các tế
bào của cơ thể sinh vật và sự
trao đổi các chất giữa cơ thể
với môi trường đảm bảo duy
trì sự sống

VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI
CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT.

LUYỆN TẬP
1. Câu hỏi 1 trang 88: Kể tên các dạng năng lượng nêu
một số ví dụ về sự chuyển hoá năng lượng ở thực vật và
động vật.

1.Một số dạng năng lượng:
+ Động năng
+ Năng lượng điện
+ Năng lượng nhiệt
+ Năng lượng ánh sáng
+ Năng lượng âm thanh
Ví dụ về dạng chuyển hóa năng lượng:
Thực vật:
Quá trình quang hợp: Năng lượng ánh sáng (Quang năng) →
ATP (Hóa năng)
Động vật:
Quá trình điều hòa thân nhiệt: Glycerol → ATP (Hóa năng) →
Nhiệt năng

1.Nêu một số ví dụ về sự chuyển hóa năng lượng ở thực vật và động vật?
VD: Ở thực vật: Lá cây tiếp nhận năng lượng ánh sáng mặt trời tạo
chất diệp lục cho cây

1.Nêu một số ví dụ về sự chuyển hóa năng lượng ở thực vật và động vật?
VD: Ở động vật:
Động vật ăn thức ăn, giữa lại các chất cần thiết có trong thức ăn để
tạo năng lượng nuôi sống cơ thể, còn những chất không cần thiết sẽ đào
thải qua phân ra ngoài.

- Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi năng lượng từ dạng này
sang dạng khác. Trong tế bào và cơ thể sinh vật, năng lượng
được dự trữ trong các liên kết hóa học.

2.Các hoạt động ở con người(đi lại, chạy..) đều cần năng
lượng. Năng lượng đó do đâu mà có và và đã được biến
đổi từ dạng nào sang dạng nào?

->Năng lượng phục vụ cho các hoạt động của con

người là sản phẩm của quá trình chuyển hóa năng
lượng từ thức ăn thành các dạng năng lượng khác
nhau….
- Năng lượng hóa học biến đổi sang dạng động
năng và nhiệt năng, cơ năng…

3.Vì sao trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là
đặc trưng cơ bản của sự sống?

->Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng có vai trò cung cấp

năng lượng cho các hoạt động sống của cơ thể; xây dựng, duy trì,
sửa chữa các tế bào, mô, cơ quan của cơ thể và loại bỏ chất thải ra
khỏi cơ thể.

-Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là điều kiện tồn tại và

phát triển của sinh vật. Mọi hoạt động sống của cơ thể đều gắn với
hoạt động sống của các tế bào đều cần năng lượng.

?4. Câu hỏi 4 sgk/trang 89. Lấy ví dụ minh hoạ về vai trò của trao đổi chất
và chuyển hoá năng lượng trong cơ thể.
VAI TRÒ
1. Cung cấp năng
lượng cho các hoạt
động của cơ thể.

2. Xây dựng cơ thể
3. Loại bỏ chất
thải ra khỏi cơ thể

BIỂU HIỆN

VÍ DỤ MINH HỌA

Chất hữu cơ được phân giải sẽ giải phóng
năng lượng để tổng hợp chất hữu cơ mới
và thực hiện các hoạt động sống.

- Hóa năng trong chất dinh
dưỡng thành động năng
trong quá trình vận động.

Thức ăn sau khi đẩy vào cơ thể sinh vật
được biến đổi thành các chất xây dựng
nên các cấu trúc của cơ thể.

- Khi ta ăn và hấp thu chất
dinh dưỡng: Năng lượng ->
Hóa năng

Các chất dư thừa và chất thải của quá
Trình trao đổi chất thải ra ngoài cơ thể.

- Thải khí CO2 quá trình
hô hấp
- Thải phân, mồ hôi, nước
tiểu.

Vd: Quá trình trao đổi chất ở cơ thể người:
Khi chúng ta ăn ta chuyển đổi và hấp thu chất
dinh dưỡng năng lượng - Hóa năng, chuyển
hóa năng lượng - Hóa năng thành động năng
trong quá trình vận động.

VẬN DỤNG

Câu hỏi 1:Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có
tiêu dùng năng lượng không? Tại sao?
Câu hỏi 2:Vì sao làm việc nhiều cần tiêu thụ
nhiều thức ăn?
Câu hỏi 3:Vì sao khi vận động thì cơ thể
nóng dần lên? Vì sao cơ thể thường sởn gai
ốc khi gặp lạnh?

VẬN DỤNG
Câu hỏi 1: Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu
dùng năng lượng không? Tại sao?

-> Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dùng
năng lượng vì các hoạt động trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng diễn ra trong tế bào ở
cơ thể sống.

Câu 2.Vì sao làm việc nhiều
cần tiêu thụ nhiều thức ăn?
Khi chúng ta làm việc cơ thể cần
tiêu thụ một lượng lớn năng
lượng, ta cần tiêu thụ nhiều thức
ăn để bổ sung và bù đắp phần
năng lượng đã sử dụng.

VẬN DỤNG

Câu hỏi 3: Vì sao khi vận động thì cơ thể nóng dần
lên? Vì sao cơ thể thường sởn gai ốc, rùng mình khi
găp lạnh?
-> Khi vận động tế bào sản sinh ra nhiệt giúp cơ thể
nóng dần lên.
- Khi gặp lạnh mạch máu ngoại vi co lại giúp giữ
nhiệt cho cơ thể dẫn tới sởn gai ốc, rùng mình.

Câu hỏi 4: Lấy ví dụ minh họa về vai trò của trao
đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể.
- Nếu coi cơ thể con người như một động cơ, muốn động
cơ hoạt động, cần có năng lượng.
- Trao đổi chất:
• Tạo ra các chất cần thiết cho xây dựng tế bào mới.
• Sửa chữa các tế bào, mô và cơ quan của cơ thể.
• Thải các chất thừa (CO2, nước tiểu,…) ra khỏi cơ thể.
• Đảm bảo cho các hoạt động của cơ thể diễn ra bình
thường.

CÂU HỎI 1
: Chất nào sau đây là sản phẩm của quá trình trao đổi chất được động

vật thải ra môi trường?

A. Carbon dioxide.
B. Oxygen.
C. Chất dinh dưỡng.
D. Vitamin.

CÂU HỎI 2
Trong quá trình quang hợp, cây xanh chuyển hóa năng lượng ánh
sáng mặt trời thành dạng năng lượng nào sau đây?
A.Cơ năng.

B. Hóa năng.

C. Quang năng.

D. Nhiệt năng

CÂU HỎI 3
Nguồn năng lượng cơ thể sinh vật giải phóng ra ngoài môi
trường dưới dạng nào là chủ yếu?
A. Cơ năng.

B. Quang năng.

C. Nhiệt năng.

D. Hóa năng
 

CÂU HỎI 4
Hoàn thành chú thích trong hình bên về quá trình trao đổi chất ở
thực vật?
1. Carbon dioxide
2. Oxygen, nước
3. Chuyển hóa
4. Nước và muối khoáng

CÂU HỎI 5
Hãy nối vai trò của quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng đối với cơ thể sinh vật ở cột A và ví dụ ở cột B sao cho phù
hợp và ghi kết quả cột C

Cột A
1/
Cung
nguyên liệu

Cột B
cấp A/ Quá trình tổng hợp protêin

Cột C
1/ A, D

B/ Quá trình phân giải lipid
 
2/ Cung cấp năng C/ Quang năng được chuyển thành 2/ B, C
lượng
hóa năng trong quang hợp
D/ Hóa năng được chuyển thành  
 
nhiệt năng trong hô hấp tế bào

D/ HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
1/ Hiểu biết của học sinh áp dụng vào cuộc sống rèn luyện cơ thể:
Tại sao một chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt sẽ làm giảm quá trình
trao đổi chất của cơ thể?
2/ Em hãy dự đoán quá trình chuyển hóa năng lượng nào diễn ra
khi một con báo đang chạy, biết trong tế bào tồn tại nhiều dạng
năng lượng khác nhau như cơ năng, nhiệt năng, hóa năng. Giải
thích?

D/ HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
1/ Hiểu biết của học sinh áp dụng vào cuộc sống rèn luyện cơ thể:
Tại sao một chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt sẽ làm giảm quá trình
trao đổi chất của cơ thể?
=> Việc ăn kiêng sẽ làm giảm hàm lượng các chất dinh dưỡng
cung cấp cho cơ thể -> Thiếu nguyên liệu cho quá trình chuyển
hóa các chất -> giảm tốc độ quá trình trao đổi chất.

D/ HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
2/ Em hãy dự đoán quá trình chuyển hóa năng lượng nào diễn ra
khi một con báo đang chạy, biết trong tế bào tồn tại nhiều dạng
năng lượng khác nhau như cơ năng, nhiệt năng, hóa năng. Giải
thích?
=> Hóa năng -> cơ năng: do quá trình phân giải chất hữu cơ để
cung cấp năng lượng cho sự co dãn của các cơ trong cơ thể báo.
=> Hóa năng -> Nhiệt năng: quá trình trao đổi chất tăng làm lượng
nhiệt giải phóng ra môi trường tăng.

Hướng dẫn về nhà
- Học bài trả lời câu hỏi SGK.
- Đọc mục “Em có biết”.
- Nghiên cứu bài mới, bài 23: Quang hợp ở thực vật
+ Mô tả được một cách tổng quát quá trình quang hợp ở tế bào lá
cây:
+ Nêu được vai trò của lá cây với chức năng quang hợp.
+ Nêu được khái niệm, nguyên liệu, sản phẩm của quang hợp. Viết
được phương trình quang hợp (dạng chữ).
+ Vẽ được sơ đồ diễn tả quang hợp diễn ra ở lá cây, qua đó nêu
được quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
01

Ôn lại kiến thức
đã học.

02

03

Làm bài tập trong

Đọc và tìm hiểu trước

Sách bài tập .

Bài 18: Quang hợp ở

Chuẩn bị bảng

thực vật.

18.1