TRÁI
TÁO
ĐỘC
Em hãy ngăn nàng Bạch Tuyết ăn
trái táo độc của mụ phù thủy độc ác
bằng cách trả lời các câu hỏi nhé.

ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC
NÀO GIÚP EM NHẬN BIẾT
ĐÓ LÀ THƠ BỐN CHỮ
A: mỗi dòng có 4
tiếng

B: mỗi dòng có 5
tiếng

C: mỗi dòng có 4,5
tiếng

D: mỗi dòng có
5,6 tiếng

EM HÃY KỂ TÊN MỘT SỐ
CÁCH GIEO VẦN Ở THỂ THƠ
BỐN CHỮ, NĂM CHỮ
A: Không cần thiết
phải gieo vần
C: vần chân, vần
lưng, vần liền, vần
cách, vần hỗn hợp

B: có thể gieo
nhiều vần
D: vần cuối dòng
và vần đầu dòng

THƠ NĂM CHỮ THƯỜNG
NGẮT NHỊP NHƯ THẾ
NÀO?
B: 2/2; 1/4; 4/1

C: 1/3; 3/1; 2/2

B: 2/3;3/2;1/4;
4/1
D: 3/1; 3/2; 2/3

BÀI THƠ “MẸ”- ĐỖ TRUNG
LAI, ĐƯỢC SÁNG TÁC
THEO THỂ THƠ GÌ?
A: Năm chữ

B: Bảy chữ

C: Tự do

D: Bốn chữ

TÁC GIẢ ĐÃ SỬ DỤNG CÁCH GIEO VẦN
GÌ Ở TRONG KHỔ THƠ?
Cháu đi đường cháu
Chú lên đường ra
Đến nay tháng sáu
Chợt nghe tin nhà

B: vần chân
C: vần lưng

B: vần cách

D: vần hỗn hợp

2. thực hành

a, Điền từ thích hợp trong ngoặc đơn vào những chỗ trống ... tương
ứng với các khổ thơ sau. Từ đó xác định cách gieo vần ở mỗi khổ thơ.

(ngay, trong, đây)

(băm, cày, lao)
(mịt, sương, mờ)

Bóng bàng tròn lắm
Tròn như cái nong
Em ngồi vào...trong
Mát ơi là mát!

Vần chân

Ngựa phăm phăm bốn vó
Như băm
... xuống mặt đường Vần lưng
Mặc sớm rừng mù...sương
Vần chân
Mặc đêm đông giá buốt.

2. thực hành

b. Viết bài thơ bốn chữ (về người thân trong gia đình hay một kỉ
niệm của em với người thân, bạn bè) hoặc bài thơ năm chữ (về một
loài vật, cây cối mà em yêu thích).
01

Chuẩn bị

02

Viết bài thơ

03

Kiểm tra và chỉnh sửa

- Chuẩn bị
+ Em muốn viết về ai hay kỉ niệm nào, loài vật, loài cây nào?

+ Tình cảm, cảm xúc của em với đối tượng ấy như thế nào?
Yêu thích, trân trọng, trân quý, quý mến

Viết bài thơ
+ Kể hoặc miêu tả hình ảnh của đối tượng; qua đó, thể hiện cảm xúc,
tình cảm của em dành cho đối tượng.
+ Lựa chọn từ ngữ thích hợp để thể hiện đặc điểm của đối tượng. Hãy
vận dụng các biện pháp tu từ như tương phản, so sánh, điệp cấu trúc...
để làm bài thơ.
+ Sắp xếp các từ ngữ trong dòng thơ và trong khổ thơ theo quy định về
số tiếng, vần, nhịp của thơ bốn chữ, năm chữ.

Kiểm tra và chỉnh sửa
+ Đọc lại bài thơ đã viết.
+ Bài thơ đã đảm bảo số tiếng, vần, nhịp của thơ bốn chữ, năm chữ chưa?
+ Bài thơ có tập trung thể hiện đối tượng mà em chọn viết và tình cảm
của em với đối tượng đó không?
+ Có cần thay thế từ ngữ nào để bài thơ hay hơn không?

Định hướng
a. Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ, năm
chữ thực chất là trả lời câu hỏi: “Bài thơ gợi cho em những tình cảm,
cảm xúc gì? Vì sao?”
- Đoạn văn có thể nêu cảm xúc của em về:
+ Nội dung một dòng thơ, khổ thơ, đoạn thơ, bài thơ
+ Yếu tố nghệ thuật đặc sắc mà em yêu thích.

Định hướng

b. Chú ý:
- Đọc kĩ để hiểu nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Xác định các yếu tố
nội dung hay nghệ thuật đặc sắc trong bài thơ gây ấn tượng và gợi cảm
xúc cho em.
- Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ:
+ Em có cảm xúc về vấn đề gì (nội dung hay hình thức nghệ thuật; một
dòng, khổ, đoạn hay cả bài thơ)?
+ Cảm xúc của em như thế nào (xúc động, vui, thích, buồn, hân hoan,...)
+ Điều gì đã mang lại cho em cảm xúc đó? Vì sao?
...

Bài tập: Hãy viết đoạn văn bộc lộ cảm xúc của em sau khi đọc một trong
các bài thơ: “Mẹ” (Đỗ Trung Lai), “Ông đồ” (Vũ Đình Liên), “Tiếng gà
trưa” (Xuân Quỳnh).

Nêu các bước thực hành
viết đoạn văn ghi lại cảm
xúc sau khi đọc một bài
thơ bốn chữ, năm chữ

Chuẩn bị
Tìm ý và lập
dàn ý
Viết
Kiểm tra và
chỉnh sửa

a

Chuẩn bị

a. Chuẩn bị (về bài thơ Mẹ của Đỗ Trung Lai)
- Xem lại nội dung đọc hiểu bài thơ Mẹ.
- Xác định những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
+ Nội dung: tình cảm của người con dành cho người mẹ tần tảo, yêu
thương.
+ Nghệ thuật: So sánh, hình ảnh tương phản“mẹ” – “cau”...

b Tìm ý và lập dàn ý
- Tìm ý cho đoạn văn bằng cách đặt và trả lời các câu hỏi sau:

Em thích nhất
dòng, khổ, đoạn
thơ nào hay cả
bài thơ?

Ở dòng, khổ,
đoạn hay cả bài
thơ có gì đặc
sắc về nội dung
hoặc nghệ
thuật?

Yếu tố nội dung
hoặc nghệ thuật
ấy mang lại cho
em những cảm
xúc gì?

b Tìm ý và lập dàn ý
- Lập dàn ý cho đoạn văn bằng cách lựa chọn, sắp xếp các ý theo bố
cục ba phần:

Mở đoạn

Dẫn ra yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc ở
dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.
Ví dụ: Ở khổ thơ đầu của bài Mẹ, nhà thơ Đỗ Trung
Lai đã sử dụng thành công biện pháp tu từ so sánh.

b Tìm ý và lập dàn ý

Thân
đoạn

Nêu cụ thể cảm xúc của em về yếu tố nội dung hay
nghệ thuật đặc sắc đã xác định ở mở đoạn.
Ví dụ: Biện pháp tu từ so sánh đã được sử dụng để chỉ
ra sự đối lập giữa hình ảnh “mẹ” và “cau”: “Lưng mẹ
còng rồi/Cau thì vẫn thẳng”, “Cau -ngọn xanh rờn/ Mẹ
- đầu bạc trắng”. Hai hình ảnh, hai màu sắc trái ngược
đã nhấn mạnh và làm nổi bật tâm trạng thảng thốt cũng
như nỗi đau thầm lặng, quặn thắt trong lòng tác giả khi
nhận ra mẹ đã già.

b Tìm ý và lập dàn ý

Kết đoạn

Khái quát lại suy nghĩ của bản thân về yếu tố đã
mang lại cảm xúc ấy.
Ví dụ: Có thể nói, biện pháp tu từ so sánh đã góp
phần thể hiện cái nhìn tinh tế, nỗi xúc động và tình
thương mẹ sâu sắc của nhà thơ.

c

Viết

Viết đoạn văn theo dàn ý đã lập. Khi viết,
cần sử dụng được các từ ngữ ghi lại một
cách sinh động và chính xác cảm xúc của
em.

d

Kiểm tra và chỉnh sửa

- Đọc lại bài viết, kiểm tra các ý đã đầy đủ và đúng trình tự đã nêu ở
dàn ý chưa.
- Tự phát hiện và biết cách sửa các lỗi về viết như:
+ Lỗi về ý (Thiếu ý, ý lộn xộn, lạc ý, ý tản mạn...)
+ Lỗi diễn đạt (Dùng từ, viết câu, lỗi chính tả)

Bài mẫu
Bài thơ Mẹ là lời của người con, bộc lộ cảm xúc xót xa thương cảm khi
thấy mẹ ngày một già đi, tuổi cao sức yếu, không còn khỏe mạnh minh mẫn
như ngày xưa. Bao nỗi đắng cay, buồn vui cuộc đời của mẹ đều được miếng
trầu cau chứng kiến. Nhà thơ Đỗ Trung Lai đã chọn hình ảnh cây cau để ví von
so sánh với mẹ là một phát hiện khá tinh tế, nhiều biểu cảm, không chỉ về hình
thể bên ngoài mà cả sự sâu lắng bấm đốt thời gian thân phận của một đời
người. Mẹ thì bao mong mỏi nhưng rồi thời gian khắc nghiệt như một quy luật
luân hồi muôn đời: “Lưng mẹ còng rồi - Cau thì vẫn thẳng” và “Cau - ngọn
xanh rờn, Mẹ - đầu bạc trắng”. Hai sắc màu trái ngược nhau, hai hình dáng
tương phản nhau tạo ra một ám ảnh cho tiếng thơ tiếng lòng quặn bao nỗi thắt
khi “Cau gần với trời - Mẹ thì gần đất”. Chỉ qua hình ảnh miếng cau: “Một
miếng cau khô - Khô gầy như mẹ” cũng đủ bao cảm thông héo hắt khi “Con
nâng trên tay - Không cầm được lệ”.

Bài mẫu
Hai chữ “nâng” và “cầm” đều chỉ động thái của tình cảm. Nếu
“nâng” trang trọng kính trọng biết bao thì “cầm” lại nén bao
đắng cay bấy nhiêu. Từng cặp biểu cảm được song hành tạo ra
bao chất chứa, lời ít mà vọng xa. Chính đây cũng là sự vận
động cảm xúc của bài thơ “Mẹ” dồn nén để buột ra câu cảm
thán mang âm hưởng điệu hành trong thơ văn cổ: “Ngẩng trời
hỏi vậy - Sao mẹ ta già”. Câu hỏi tự vấn đất trời cũng chính là
tự vấn lòng mình. Thơ đã chạm được đến nỗi người, cõi người
vừa đăm đăm vừa trống trải. Một sự cô đơn ngỡ như vô vọng:
“Không một lời đáo - Mây bay về xa”. Như vậy, bài thơ là nỗi
xót xa thưởng cảm của người con trước hình ảnh gầy guộc già
nua của mẹ theo năm tháng