I. CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐINAMÔ Ở XE ĐẠP
PHẦN:1 HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Trục quay
Núm
Bóng đèn
Lõi sắt non
Nam châm
Cuộn dây
Bóng đèn
Núm
Trục quay
Cuộn dây
Nam châm
Lõi sắt non
* Cấu tạo: Nam châm, Cuộn dây, lõi sắt non, núm, trục quay.
Khi quay núm của đi namô thì nam châm quay theo -> Đèn sáng.
CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐINAMÔ Ở XE ĐẠP
Cấu tạo: Nam châm, Cuộn dây, lõi sắt non, núm, trục quay.
* Hoạt động:
TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM 1 THEO CÁC BƯỚC
A. GIỮ NGUYÊN CUỘN DÂY DẪN KÍN:
1. Di chuyển nam châm vào trong lòng cuộn dây
2. Đặt nam châm đứng yên trước cuộn dây
3. Đặt nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển nam châm ra xa cuộn dây
B. GIỮ NGUYÊN NAM CHÂM:








1. Di chuyển cuộn dây để nam châm ở trong lòng cuộn dây












2. Đặt cuộn dây đứng yên trước nam châm









3. Đặt cuộn dây sao cho nam châm nằm yên trong cuộn dây











4. Di chuyển cuộn dây ra xa nam châm
II. DÙNG NAM CHÂM ĐỂ TẠO RA DÒNG ĐIỆN.

1. DÙNG NAM CHÂM VĨNH CỬU
Thí nghiệm 1.
A. GIỮ NGUYÊN CUỘN DÂY DẪN KÍN:
1. Di chuyển nam châm vào trong lòng cuộn dây
2. Đặt nam châm đứng yên trước cuộn dây
3. Đặt nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển nam châm ra xa cuộn dây
Cuộn dây chuyển động lại gần nam châm
B. GIỮ NGUYÊN NAM CHÂM:
1. Di chuyển cuộn dây để nam châm ở trong lòng cuộn dây
2. Đặt cuộn dây đứng yên trước nam châm
3. Đặt cuộn dây sao cho nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển cuộn dây ra xa nam châm
Cuộn dây chuyển động ra xa nam châm
B. GIỮ NGUYÊN NAM CHÂM:
1. Di chuyển cuộn dây để nam châm ở trong lòng cuộn dây
2. Đặt cuộn dây đứng yên trước nam châm
3. Đặt cuộn dây sao cho nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển cuộn dây ra xa nam châm
ĐIỀN VÀO CHỖ TRỐNG
Câu 1: + A. Giữ nguyên cuộn dây dẫn kín: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín ở NHỮNG trường hợp:.............................
+ B. Giữ nguyên nam châm: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín ở NHỮNG trường hợp:.............................
Câu 2: Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín khi nào?
.........................................................................................................................................................................................................................................................
A. GIỮ NGUYÊN CUỘN DÂY DẪN KÍN:
1. Di chuyển nam châm vào trong lòng cuộn dây
2. Đặt nam châm đứng yên trước cuộn dây
3. Đặt nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển nam châm ra xa cuộn dây
B. GIỮ NGUYÊN NAM CHÂM:

1. Di chuyển cuộn dây để nam châm ở trong lòng cuộn dây
2. Đặt cuộn dây đứng yên trước nam châm
3. Đặt cuộn dây sao cho nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển cuộn dây ra xa nam châm
A. GIỮ NGUYÊN CUỘN DÂY DẪN KÍN:
1. Di chuyển nam châm vào trong lòng cuộn dây
2. Đặt nam châm đứng yên trước cuộn dây
3. Đặt nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển nam châm ra xa cuộn dây
B. GIỮ NGUYÊN NAM CHÂM:








1. Di chuyển cuộn dây để nam châm ở trong lòng cuộn dây
2. Đặt cuộn dây đứng yên trước nam châm
3. Đặt cuộn dây sao cho nam châm nằm yên trong cuộn dây
4. Di chuyển cuộn dây ra xa nam châm








Câu 1: + A. Giữ nguyên cuộn dây dẫn kín: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín ở trường hợp: 1 ; 4
+ B. Giữ nguyên nam châm: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín ở trường hợp: 1; 4
Câu 2: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực của nam châm lại gần hoặc ra xa cuộn dây đó hoặc ngược lại
* Nhận xét 1
Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực của nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây đó hoặc ngược lại
Nêu thêm phương án làm thay đổi tác dụng của từ trường lên ống dây, từ đó đưa ra phương án thí nghiệm chứng minh khi từ trường trong ống dây thay đổi sẽ làm xuất hiện dòng điện cảm ứng??
1. Trong khi đóng mạch điện của nam châm điện
2. Khi dòng điện đã ổn định
3. Trong khi ngắt mạch điện của nam châm điện
4. Sau khi ngắt mạch điện
QUAN SÁT THÍ NGHIỆM 2 TRONG CÁC TRƯỜNG HỢP
? Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín trong thời gian nào?
Thí nghiệm 2
II. DÙNG NAM CHÂM ĐỂ TẠO RA DÒNG ĐIỆN.

2. DÙNG NAM CHÂM ĐIỆN
K
Khi dòng điện đã ổn định.
Trong khi đóng mạch điện của nam châm điện
Trong khi ngắt mạch điện của nam châm điện.
Sau khi ngắt mạch điện.
Qua thí nghiệm hãy rút ra nhận xét dòng điện xuất hiện trong cuộn dây khi nào?
Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín:
+ Trong khi đóng mạch điện của nam châm điện
+ Trong khi ngắt mạch điện của nam châm điện

* Nhận xét 2
Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín trong thời gian đóng và ngắt mạch của nam châm điện, nghĩa là trong thời gian dòng điện của nam châm điện biến thiên.
- Dòng điện xuất hiện như trong thí nghiệm trên gọi là dòng điện cảm ứng. Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ.
III. HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐINAMÔ Ở XE ĐẠP
* Cấu tạo: Nam châm, Cuộn dây, lõi sắt non, núm, trục quay.
* Hoạt động: Khi quay núm của đi namô thì nam châm quay theo -> Đèn sáng.
II. DÙNG NAM CHÂM ĐỂ TẠO RA DÒNG ĐIỆN
* Nhận xét 1: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực của nam châm lại gần hay ra xa một đầu cuộn dây đó hoặc ngược lại.
* Nhận xét 2: Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín trong thời gian đóng và ngắt mạch của nam châm điện, nghĩa là trong thời gian dòng điện của nam châm điện biến thiên.
III. HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
- Dòng điện xuất hiện như trong thí nghiệm trên gọi là dòng điện cảm ứng. Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ.
BÀI 31. HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Các ứng dụng của hiện tượng cảm ứng điện từ:
+ Các dụng cụ phát tín hiệu dùng từ trường: micrô, loa, còi điện
Các ứng dụng của hiện tượng cảm ứng điện từ:
+ Chế tạo các máy phát điện
+ Chế tạo các máy biến áp
+ Chế tạo các động cơ điện
20
PHẦN: 2
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN
DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
21
a) Đưa nam châm lại gần cuộn dây theo phương vuông góc với tiết diện S của cuộn dây
Khi đưa nam châm lại gần cuộn dây thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng lên .
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
C 1: H·y quan s¸t xem c¸c ®­êng søc tõ xuyªn qua tiÕt diÖn S cña cuén d©y biÕn thiªn nh­ thÕ nµo (t¨ng hoÆc gi¶m) trong c¸c tr­êng hîp sau ®©y:
H 32.1
Miếng gỗ
Tờ giấy
Nam châm
Đường sức từ
Vòng dây
22
TIẾT 34
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN
DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
23
a) Đưa nam châm lại gần cuộn dây theo phương vuông góc với tiết diện S của cuộn dây
Khi đưa nam châm lại gần cuộn dây thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng lên .
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
C 1: H·y quan s¸t xem c¸c ®­êng søc tõ xuyªn qua tiÕt diÖn S cña cuén d©y biÕn thiªn nh­ thÕ nµo (t¨ng hoÆc gi¶m) trong c¸c tr­êng hîp sau ®©y:
H 32.1
Miếng gỗ
Tờ giấy
Nam châm
Đường sức từ
Vòng dây
24
b) Đặt nam châm đứng yên trong cuộn dây
Khi đặt nam châm đứng yên trong cuộn dây thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây không thay đổi
C1
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
25
Khi đưa nam châm ra xa cuộn dây thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây giảm
c) Đưa nam châm ra xa cuộn dây theo phương vuông góc với tiết diện S của cuộn dây
C1
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
26
Khi để nam châm nằm yên, cho cuộn dây dẫn chuyển động lại gần nam châm thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng lên
d) Để nam châm nằm yên, cho cuộn dây chuyển động lại gần nam châm
C1
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
27

9
6
mA
0:6 mA
Khoa vật lí Trường Đhsp Tn
Vật lí kĩ thuật
= 1 ┴
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
28

9
6
mA
0:6 mA
Khoa vật lí Trường Đhsp Tn
Vật lí kĩ thuật
= 1 ┴
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
29

9
6
mA
0:6 mA
Khoa vật lí Trường Đhsp Tn
Vật lí kĩ thuật
= 1 ┴
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
30
NHẬN XÉT 1
 Khi đưa một cực của nam châm lại gần hay xa đầu một cuộn dây dẫn thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng hoặc giảm (biến thiên)
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
31
C2 :Chọn từ thích hợp cho các ô trống ở bảng sau:
Cóù
Có
Có
Có
Không
Không
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
C 3: Từ bảng trên, hãy cho biết trong ®iÒu kiÖn nào thì xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín ?
Hãy hoạt động nhóm tiến hành thí nghiệm 1,2 bài 31để trả lời câu hỏi C2 :
* Thí nghiệm 1
-Đưa nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây dẫn .
Đặt nam châm đứng yên, đưa cuộn dây dẫn lại gần hay ra xa nam châm.
*Thí nghiệm 2
Đặt một nam châm điện nằm yên trước một cuộn dây dẫn, sau đó đóng và ngắt mạch điện của nam châm điện .
32
C3
Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiến( tăng, giảm) thì trong cuộn dây có dòng điện cảm ứng.
 Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín đặt trong từ trường của một nam châm khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên
Nhận xét 2
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
33
K
C4: Vận dụng nhận xét trên hãy giải thích vì sao trong thí nghiệm hình 31.3, khi đóng hay ngắt mạch điện của nam châm điện thì trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng ?
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
NHẬN XÉT 1
NHẬN XÉT 2:Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín đặt trong từ trường của một nam châm khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên.
H 31.3
34
K
C4
 Khi đóng hay ngắt mạch điện, từ trường của nam châm đột ngột xuất hiện hay biến mất, số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn (tăng,giảm) do đó trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
NHẬN XÉT 1
H 31.3
NHẬN XÉT 2:Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín đặt trong từ trường của một nam châm khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên.
35
KẾT LUẬN :Trong mọi trường hợp, khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn biến thiên thì trong cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
NHẬN XÉT 1: Khi đưa một cực của nam châm lại gần hay xa đầu một cuộn dây dần thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng hoặc giảm (biến thiên)
NHẬN XÉT 2: Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín đặt trong từ trường của một nam châm khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên
36
KẾT LUẬN :Trong mọi trường hợp, khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn biến thiên thì trong cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
NHẬN XÉT 1: Khi đưa một cực của nam châm lại gần hay xa đầu một cuộn dây dần thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng hoặc giảm (biến thiên).
NHẬN XÉT 2: Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín đặt trong từ trường của một nam châm khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên.
III/ VẬN DỤNG:
Sự xuất hiện dòng điện cảm ứng trong những cách dưới đây không phụ thuộc vào loại nam châm hoặc trạng thái chuyển động của nó .Vậy điều kiện chung nào là điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng?
Di chuyển nam châm lại gần hay di chuyển nam châm ra xa cuộn dây.
Để nam châm đứng yên cho cuộn dây lại gần hay ra xa nam châm.
Đặt một nam châm điện nằm yên trước cuộn dây dẫn sau đó đóng và ngắt mạch điện của nam châm điện.
Cho nam châm quay quanh một trục trước cuộn dây dẫn.
Điều kiện chung làm xuất hiện dòng điện cảm ứng trong các cách trên là khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến thiên
37
Vì sao khi quay núm của đinamô thì đèn xe đạp lại sáng?
Đinamô xe đạp
N
S

C5
III/ VẬN DỤNG:
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
KẾT LUẬN :Trong mọi trường hợp, khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn biến thiên thì trong cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.
38
Vì sao khi quay núm của đinamô thì đèn xe đạp lại sáng?
Đinamô xe đạp
N
S
III/ VẬN DỤNG:

C5
 TLC5: Quay nóm cña ®inam« nam ch©m quay theo. Khi mét cùc nam ch©m l¹i gÇn cuén d©y, sè ®­êng søc tõ qua tiÕt diÖn S cña cuén d©y t¨ng, lóc ®ã xuÊt hiÖn dßng ®iÖn c¶m øng. Khi cùc ®ã cña nam ch©m ra xa cuén d©y th× sè ®­êng søc tõ qua tiÕt diÖn S cña cuén d©y gi¶m, lóc ®ã còng xuÊt hiÖn dßng ®iÖn c¶m øng.
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
39
C 6 :Vì sao nam châm quay thì trong dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng?
 TLC6: Khi nam châm quay, số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây thay đổi( biến thiên ,tăng, giảm), nên trong cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.
III/ VẬN DỤNG:
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
40
III/ VẬN DỤNG:
ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
I) SỰ BIẾN ĐỔI sè ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT DIỆN CỦA CUỘN DÂY
II/ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
Máy phát điện
xoay chiều
Nhà máy thuỷ điện
hoà bình
Máy phát điện gió
Máy biến áp
Đinamô