CHƯƠNG III: ADN VÀ GEN
TIẾT 18 CHỦ ĐỀ DNA VÀ GEN
Bài 15: AND (DNA)
(DEOXYRIBONUCLEIC ACID)

Vụ cướp thường xảy ra vào trời tối. Mục
Hình
ảnhlà
môcướp
phỏng nữ
một trang
tên trộm
huyện(vào
Bến Cát,
đích
vàở …..
nămTân
Uyên và thị xã Thủ Dầu Một - tỉnh Bình Dương
2003-2004)
2

Đã thành công được 12 vụ. Đến vụ
thứ 13, thì anh ta bị chị Bích cắn
đứt một mẫu tai và đã chạy thoát.
3

Cơ quan điều tra đã đưa 19 người vào diện
Nhưng đến tháng 4/2006, chỉ một mẫu tóc của
nghi vấn có đặc điểm hình dáng giống với
kẻ tình nghi mà công an tỉnh Binh Dương đã
kẻthành
mà các
nạn
nhân
đã
mô
tả.
công trong việc truy bắt tội Phạm
4

Đố các em: tại sao chỉ một mẫu tóc
của tội phạm mà công an tỉnh Bình
Dương đã truy bắt được tội Phạm?

B. Mẫu tóc của tội phạm
C. Mẫu mô tai của tội phạm

5

Trung tâm phân tích ADN và
công nghệ di truyền

Các cán bộ giám định
ADN trong phòng TN

6

Trước những bằng chứng ADN được phân
Mặc dù trên cơ thể có rất nhiều tế bào, nhưng mỗi
tích
trên
máy
hiện
đại
nhất
thế
giới,
Điền
đã
tế bào đều có cấu trúc di truyền giống nhau. Đó
cúi
đầu
nhậntửtội.
chính
là phân
ADN.

Cấu trúc gen trong ADN của mẫu
tóc

Cấu trúc gen trong ADN của mô tai
7

CHƯƠNG III: ADN VÀ GEN
TIẾT 18 CHỦ ĐỀ DNA VÀ GEN
Bài 15: AND (DNA)
(DEOXYRIBONUCLEIC ACID)

I. Cấu tạo hoá học của phân tử ADN

Cấu tạo chi tiết một đoạn phân tử ADN
? Qua hình cho biết những thành phần hóa học nào
cấu tạo nên phân tử AND (DNA)?
10

I. Cấu tạo hoá học của phân tử ADN

- Phân tử ADN được cấu tạo từ các
nguyên tố hoá học: C, H, O, N, P.

11

? ADN có kích thước, khối
lượng như thế nào?

Đại phân tử: kích thước
lớn, dài vài trăm µm.
Khối lượng hàng triệu,
hàng chục triệu đvC.

AA

T

G

X

T

A

X

G

TT

A

A

T

G

X

X

G

T

A

A

T

G

X

XX

G

T

A

A

T

G

X

Ađenin (A)

Timin (T)

? ADN có cấu
tạo như thế nào?

Guanin (G)

Xitozin (X)

Một đoạn phân tử ADN
(mạch thẳng)

- ADN là một đại phân tử cấu tạo theo
nguyên tắc đa phân mà đơn phân là các
Nuclêôtit, có 4 loại nuclêôtit : A(ađênin),
T(timin), G (guanin), X (xitôzin).

Tính đa dạng và đặc thù thể hiện:
1

T

G

T

T

G
T

2

3

T

T

X
G

AT

G

T

X

X

X

X

T
A

T
A

T
A

T
A

G

G

X
G

X

T
Số lượng

Thành phần

G

Trình tự
sắp xếp

A

T

G

X
T

A
G

Ađenin (A)

A

T

Timin (T)

G

X

X
TT

A

G

X
T

A

Guanin (G)

T

A
G

X

Xitozin (X)

G

XX
T

- Yếu tố nào qui định tính
đặc thù của ADN?
- Yếu tố nào qui định tính
đa dạng của ADN?

A

A

T

G

X

Một đoạn phân tử ADN
(mạch thẳng)

- Phân tử ADN có tính đặc thù và đa dạng
+ Đặc thù: do thành phần, số lượng và trình tự sắp
xếp của các Nuclêôtit quy định.
+ Đa dạng: do sự sắp xếp khác nhau của 4 loại
nuclêôtit.

Cho 3 đơn phân sau A, T và G. biết 1 mạch
ADN có 3 nucleotit  Tìm xem có bao nhiêu
cách xếp?
VD : A – T - G

G–A-G

T–T-A

A–A-T

G–T-G

T–A-T

A–T-A

A–A-A
A–A-G

A–T-T
T–A-A

G–T-A

A–G-A

T–T-G

G–G-G

G–A-A

T –G - T

G–G-A

G–A-A

G–G-T

T–T-T

G –T - T
G –T - T

A–G-T
T–G-A
T–A-G
G–A-T

A

T

G

X
T

A
G

Ađenin (A)

A

T

Timin (T)

G

X

X
TT

A

G

X
T

? Tính đa dạng và đặc thù
của ADN có ý nghĩa gì đối
với sinh vật?

A

Guanin (G)

T

A
G

X
XX
T

Xitozin (X)

G
A

A

T

G

X

Một đoạn phân tử ADN
(mạch thẳng)

- Tính đa dạng và đặc thù của ADN là cơ sở
phân tử cho sự đa dạng và đặc thù của các
loài sinh vật.

+ ADN trong nhân có khối lượng ổn định
đặc trưng cho mỗi loài.
+ Phân tử ADN có tính đặc thù và đa
dạng . Là cơ sở cho tính đặc thù và đa
dạng của sinh vật.
+ Trong giao tử hàm lương ADN giảm 1
nửa và được phục hồi sau thụ tinh. Điều
này liên quan với cơ chế tự nhân đôi,
phân ly và tổ hợp của các NST trong qúa
trình phân bào và thụ tinh.
Hàm lượng ADN trong nhân tế bào
lưỡng bội ở người là 6,6.10-12g
Hàm lượng ADN trong trứng hay
tinh trùng là 3,3.10-12g

II. Cấu trúc không gian của phân tử ADN

25 tuæi

37 tuæi

J.Oatxơn (người Mỹ) và F.Crick
(người Anh)
(công bố 1953 – giải thưởng Nôben
1962)

? Mô tả cấu trúc không
gian phân tử ADN?
- Phân tử ADN là một chuỗi
xoắn kép gồm hai mạch
song song xoắn đều quanh
một trục theo chiều từ trái
sang phải (xoắn phải)
- Mỗi vòng xoắn có đường
kính 20 A0, chiều cao 34 A0,
gồm 10 cặp nucleotit.

T

T
A
X
A
A

T
A

G

X

G

T
A

T

T

A

X

A

T

A

G

G

X

- Các Nuclêôtit giữa 2 mạch
đơn liên kết với nhau theo
nguyên tắc bổ sung: A –
T ; G – X và ngược lại.

T

G

T

Các Nucleotit giữa hai mạch đơn liên kết
với nhau thành từng cặp : A – T ; G – X
Những liên kết này được gọi là nguyên
tắc bổ sung (NTBS)

X

A

? Các loại nucleotit nào liên kết với nhau
thành từng cặp?

BÀI TẬP VẬN DỤNG

+ Giả sử trình tự đơn phân trên một đoạn mạch
ADN như sau:
Mạch ban đầu

–A–T–G–G–X–T–A–G–T–X –

I

I

I

I

I

I

I

I

I

I

Mạch tương ứng – T – A – X – X – G – A – T – X – A – G –
………………………………………………..
(mạch bổ sung)

? Trình tự các đơn phân trên đoạn mạch tương ứng sẽ
-như
Hệthế
quảnào?
của nguyên tắc bổ sung:

+ Do tính chất bổ sung của 2 mạch, nên khi biết
trình tự đơn phân của một mạch sẽ suy ra được
trình tự đơn phân của mạch còn lại.
+ Về tỉ lệ các loại đơn phân trong ADN:
A=T:G=X
 A+G=T+X

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
1. ADN được cấu tạo từ các nguyên tố hóa học:
a.Ca, P,N,O,H.
b.C,O,H,N,P
c.Ba, N,P,O,H
c.C,Na, O, H, P
2.Phát biểu nào sau đây không đúng khi nói về cấu trúc của ADN:
a.Là đại phân tử có kích thước và khối lượng lớn.
b.Được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân gồm nhiều đơn phân,với 4
loại là A, T, G, X.
c. Được cấu tạo từ các nguyên tố C,H,O,N,P.
d.Có một mạch xoắn đơn.
3.Loại nucleotit nào sau đây không phải là đơn phân của ADN?
a.Uraxin
b.Adenin
c.Timin
d.Xitoxin

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
4.Trên phân tử ADN, mỗi chu kì xoắn có chiều dài ( đơn vị là A0) là:
a.3,4
b.34
c.340
d.20
5. Trong cấu trúc mạch kép của phân tử ADN, liên kết hidro được hình
thành giữa những loại nucleotit nào sau đây?
a.A-G,T-X và ngược lại.
b.A-A,T-T,G-G,X-X
c.A-X,T-G và ngược lại
d.A-T,G-X và ngược lại
6.ADN có cấu trúc mạch kép và xoắn theo chu kì, mỗi vòng xoắn có
đường kính(A0) là:
a.20
b.10
c.50
d.34

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
? Nêu đặc điểm cấu tạo hóa học của ADN?
? Vì sao AND có tính đa dạng và đặc thù?
? Mô tả cấu trúc không gian của ADN, (Trên
mô hình). Hệ quả của NTBS được thể hiện ở
những điển nào?

CHO ĐOẠN MẠCH ĐƠN MẪU
? Hãy tìm đoạn tương ứng: 1, 2 hay 3?

T
X
G
G

A
G
T
X
T

A
T

A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

MẪU

X
G
A
A
X
T
A
T
X

1

T

T

X
A
G
A
T

X

X
G
A
T
X
G
A
T
X

2

A

G
A
G
X
T
A
T
X
G
A
T
X

3

CHO MỘT MẠCH ADN MẪU
? Hãy tìm mạch đơn tương ứng: 1, 2 hay 3?
MẪU
A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

SAI RỒI !

1

2

3

T

T

T

X
G
G
A
T

X
A
G
A
T

X
A
G
A
G

X
G
A
A

X
G
A
T

X
T
A
T

X
T
A
T

X
G
A
T

X
G
A
T

X

X

X

LỰA CHỌN CHÍNH XÁC
MẪU
A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

1

2

3

T

T

T

X
G
G
A
T

X
A
G
A
T

X
A
G
A
G

X
G
A
A

X
G
A
T

X
T
A
T

X
T
A
T

X
G
A
T

X
G
A
T

X

X

X

MẪU
A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

SAI RỒI !

1

2

3

T

T

T

X
G
G
A
T

X
A
G
A
T

X
A
G
A
G

X
G
A
A

X
G
A
T

X
T
A
T

X
T
A
T

X
G
A
T

X
G
A
T

X

X

X

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Học bài + ghi nhớ
- Trả lời câu hỏi + làm bài tập 3,4 trong
SGK/ 47
- Đọc mục “Em có biết”
Đọc và tìm hiểu trước nội dung bài mới
“ADN và bản chất của gen”
-Bỏ câu 5,6/ 47)