BÀI 44:
ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
GV: Nguyễn Diểm My
1. Hoàn thành các nội dung trong bảng sau đây:
2. Trong 2 nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường? Tại sao?
Nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường.
VSV, Nấm, Thực vật, Lưỡng cư, Cá, Bò sát
Chim, Thú và Con người
Nhiệt độ cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường
KIỂM TRA BÀI CŨ
Sinh vật hằng nhiệt  có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ nhiệt độ của mói trường vì:
Sinh vật hằng nhiệt có khả nãng duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định, không thay đổi theo nhiệt độ môi trường ngoài.
Cơ thế sinh vật hằng nhiệt đã phát triển cơ chế điều hòa nhiệt và xuất hiện trung tâm điều hòa nhiệt ở bộ não.
Quan sát tranh và lựa chọn.
Sinh vật biến nhiệt gồm
2,3,7,8,9

Sinh vật hằng nhiệt gồm
1,4,5,6

6
9
I. QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
Khi nào các sinh vật hình thành nên nhóm cá thể? Cho vài ví dụ.
Khi các sinh vật cùng loài sống gần nhau và liên hệ với nhau hình thành nhóm cá thể
- Ví d?:
Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
* Các sinh vật trong cùng một nhóm cá thể có quan hệ gì với nhau ?
H.44.1a
Khi có gió bão, thực vật sống thành nhóm có lợi gì so với sống riêng rẽ?
* Thực vật sống thành nhóm cản bớt sức thổi của gió, làm cây không bị đổ.
H.44. 1b
Trong tự nhiên, động vật sống thành bầy đàn có lợi trong việc tìm kiếm được nhiều thức ăn hơn, phát hiện kẻ thù nhanh hơn và tự vệ tốt hơn.
Đàn trâu rừng khi ngủ, các con non nằm trong, các con trưởng thành nằm ngoài. Khi gặp kẻ thù tấn công, đàn trâu rừng có khả năng tự vệ rất tốt.
? Các sinh vật sống thành nhóm cá thể, thể hiện mối quan hệ gì?
 Các sinh vật sống thành nhóm cá thể, thể hiện mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau.
I. QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
Khi gặp điều kiện bất lợi (số lượng cá thể tăng cao, thiếu thức ăn, nơi ở chật chội…..các cá thể trong nhóm đã xảy ra hiện tượng gì?
 Các cá thể cạnh tranh khi gặp điều kiện bất lợi như số lượng cá thể quá cao, thiếu thức ăn, nơi ở,... dẫn tới một số cá thể phải tách ra khỏi nhóm
I. QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
I/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
Vậy trong một nhóm cá thể có những mối quan hệ nào?
Các sinh vật cùng loài sống gần nhau và liên hệ với nhau thành nhóm cá thể.
Trong một nhóm có những mối quan hệ:
+ Hỗ trợ: Sinh vật được bảo vệ tốt hơn, kiếm được nhiều thức ăn hơn.
+ Cạnh tranh: Ngăn ngừa gia tăng số lượng cá thể và sự cạn kiệt nguồn thức ăn.
I. QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI
II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI

Dựa vào bảng 44 SGK phần II,
trang 132. Cho biết sinh vật khác loài
có những mối quan hệ nào?
Quan hệ hỗ trợ và đối địch
Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài
Hỗ trợ
Đối địch
Cộng sinh
Cạnh tranh
Hội sinh
Kí sinh nửa kí sinh
Sinh vật ăn sinh vật khác
Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật
Các sinh vật khác nhau tranh giành thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống khác của môi trường. Các loài kìm hãm sự phát triển của nhau.
Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó một bên có lợi còn bên kia không có lợi và cũng không có hại.
Sinh vật sống nhờ trên cơ thể sinh vật khác, lấy các chất dinh dưỡng, máu….. từ sinh vật đó.
Gồm các trường hợp: động vật ăn thịt con mồi, động vật ăn thực vật, thực vật bắt sâu bọ.
Trả lời câu hỏi:
Trong 10 ví dụ ở SGK phần II – trang 132, 133.
Cho biết ví dụ nào là quan hệ hỗ trợ( cộng sinh, hội sinh), ví dụ nào là quan hệ đối địch(cạnh tranh, kí sinh và nửa kí sinh, sinh vật ăn sinh vật khác)?
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI
II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI
VD 1/ Ở địa y, các sợi nấm hút nước và muối khoáng từ môi trường cung cấp cho tảo, tảo hấp thụ nước và muối khoáng và năng lượng ánh sáng mặt trời tổng hợp nên các chất hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp (H 42.2).
HỖ TRỢ (Cộng sinh)
Tảo đơn bào
Sợi nấm
Lúa
Cỏ dại
ĐỐI ĐỊCH (Cạnh tranh)
VD 2/ Trên một cánh đồng lúa, khi cỏ dại phát triển năng suất lúa giảm.
VD 3/ Hươu, nai và hổ cùng sống trong một cánh rừng. Số lượng hươu, nai bị khống chế bởi số lượng hổ.
ĐỐI ĐỊCH (Sinh vật ăn sinh vật khác)
VD 4/ Ve bét sống bám trên da chó. Chúng sống được nhờ hút máu của chó.
ĐỐI ĐỊCH (Kí sinh)
VD 5/ Địa y sống bám trên cành cây.
HỖ TRỢ (Hội sinh)
VD 6/ Cá ép bám vào rùa biển, nhờ đó cá được đưa đi xa.
CÁ ÉP
RÙA BIỂN
HỖ TRỢ (Hội sinh)
VD 7/ Dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh đồng.
ĐỐI ĐỊCH (Cạnh tranh)
VD 8/ Giun đũa sống trong ruột người.
ĐỐI ĐỊCH (Kí sinh)
VD 9/ Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ đậu (H43.3)
HỖ TRỢ (Cộng sinh)
VD 10/ Cây nắp ấm bắt côn trùng.
ĐỐI ĐỊCH (sinh vật ăn sinh vật khác)
Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài
Hỗ trợ
Đối địch
Cộng sinh (1)
Cạnh tranh (3)
Hội sinh (2)
Sinh vật ăn sinh vật khác (5)
Kí sinh, nửa kí sinh (4)
+ : CÓ LỢI
0 : KHÔNG HẠI, KHÔNG LỢI
- : CÓ HẠI
+ +
+ 0
- -
+ -
+ -
- Sự khác nhau chủ yếu giữa quan hệ hỗ trợ và quan hệ đối địch của các sinh vật khác loài là gì?
Quan hệ hỗ trợ là mối quan hệ có lợi (hoặc ít nhất không hại) cho tất cả các sinh vật.
Quan hệ đối địch, một bên sinh vật được lợi còn bên kia bị hại hoặc hai bên cùng bị hại.
a. Hỗ trợ: là mối quan hệ có lợi (hoặc ít nhất không hại) cho tất cả các sinh vật.
- Cộng sinh: sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật

- Hội sinh: Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó 1 bên có lợi còn bên kia không có lợi cũng không có hại
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI
II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI
b. Đối địch: một bên sinh vật được lợi còn bên kia bị hại họăc hai bên cùng bị hại.
- Cạnh tranh: các sinh vật khác loài tranh giành nhau thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống khác của môi trường. Các loài kìm hãm sự phát triển của nhau
- Kí sinh, nữa kí sinh: sinh vật sống nhờ trên cơ thể của sinh vật khác, lấy các chất dinh dưỡng, máu…từ sinh vật đó
- Sinh vật ăn sinh vật khác: gồm các trường hợp:
- Động vật ăn thịt con mồi
- Động vật ăn thực vật
- Thực vật bắt sâu bọ…
I/QUAN HỆ CÙNG LOÀI
II/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI
Hãy lấy thêm một vài ví dụ khác về quan hệ khác loài?
Quan hệ cộng sinh
Cua ẩn sĩ
Quan hệ kí sinh, nửa kí sinh
Quan hệ sinh vật ăn sinh vật khác
Những con chim nhỏ thường bám trên lưng các loài động vật cỡ lớn như cá sâu, trâu, ngựa và hươu…để ăn những con vật ký sinh trên da
Trong nông nghiệp con người đã lợi dụng mối quan hệ giữa các sinh vật khác loài để làm gì ? Điều đó có ý nghĩa gì ? Cho ví dụ ?
Ví dụ:
Ong mắt đỏ diệt sâu đục thân lúa…
- Dùng sinh vật có ích tiêu diệt sinh vật gây hại.

1. Chọn câu trả lời đúng:
Dạng quan hệ nào dưới đây là quan hệ nữa kí sinh?
A. Địa y.
B. Tầm gữi trên cây sung.
C. Dây tơ hồng trên cây cúc tần.
D. Giun sán trong ruột người.
2. Hãy ghép các nội dung ở cột B với cột A sao cho phù hợp và ghi kết quả vào cột C trong bảng sau:
b, e
d
a, c
g
Về nhà:
- Học bài
Trả lời câu hỏi SGK trang 134.
CH�C C�C EM CĨ BU?I H?C VUI V?!