BÀI 6. GIẢI MÃ NHỮNG BÍ MẬT

Trò chơi: Giải mật mã
“Ngaauf looi tawng keer mawnx cuoois khius choj”

“Ngầu lôi tăng kể mẵn cuối khíu chọ”

(Ngồi lâu tê cẳng muỗi cắn khó chịu)

BÀI 6. GIẢI MÃ NHỮNG BÍ MẬT
“Cuộc sống là một câu đố và giải mã những bí mật
của nó là cuộc phiêu lưu đầy thú vị”
( Đan Bơ-rao)

Đố bạn, chủ
đề bài học là
gì?

Đố bạn thể
loại văn bản
chính được
học trong
bài là gì?

Tri thức ngữ văn

Điền vào chỗ trống hoàn thành khái niệm truyện trinh thám.

Phiếu học tập số 1
Truyện trinh thám là loại tác phẩm truyện viết về
…………………………………………………..
thường có những sự việc …………………………
Quá trình ………………của người điều tra dựa
trên yếu tố quan trọng là ………………………….
Vụ án thường được làm sang tỏ ở phần kết thúc
truyện.

Ai nhanh hơn!
Truyện trinh thám
gồm các yếu tố nào?

MỘT SỐ YẾU TỐ CỦA TRUYỆN TRINH THÁM
Không gian

Hiện trường – Nơi xảy ra vụ án

Thời gian

Được giới thiệu cụ thể ở đầu vụ án

Cốt truyện

Gồm 1 chuỗi sự kiện, trung tâm là vụ án
và hành trình phá án của người điều tra

Nhân vật

Người điều tra, nạn nhân, nghi phạm, thủ
phạm

Tình tiết bí ẩn, Có yếu tố bất ngờ, hấp dẫn, tạo sự căng
li kì
thẳng, kịch tính
Ngôi kể

Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba

Định hướng cách đọc hiểu
truyện trinh thám
Khi đọc truyện trinh thám, cần tóm tắt cốt
truyện, xác định vụ án cần điều tra, tìm
hiểu nhân vật người điều tra, chỉ ra những
nét đặc sắc trong nghệ thuật của tác phẩm,
tìm chủ đề của truyện,…

Kể tên một số
thám tử mà
bạn biết? Bạn
thích thám tử
nào?

Đố bạn công
việc của một
thám tử thường
làm những gì?

ĐỌC VĂN BẢN 1
BA CHÀNG SINH VIÊN

Hoạt động 1. Khởi động
1/ Nêu hiểu biết về công việc của một thám tử.
2/ Nêu tên một nhân vật thám tử trong tác phẩm
văn học hoặc bộ phim mà em biết và chia sẻ ngắn
gọn cảm nhận của em về nhân vật đó

I. Tìm hiểu văn bản.
1. Tác giả: A-thơ Cô-nan Đoi-lơ

(1859 – 1930)
Nhà văn người Xcốt-len

Sở trường: Truyện trinh thám

Tác phẩm tiêu biểu: Sơ-lốc Hôm

2. Thông tin chung về văn bản

Thể loại: Truyện trinh thám

Xuất xứ: được in trong tập “Sự trở về
của Sơ-lốc Hôm”

Chú thích:

I. Khám phá văn bản.
1. Cốt truyện, vụ án, hệ thống nhân vật,
ngôi kể.
a. Cốt truyện.

Tìm hiểu cốt truyện,
vụ án cần điều tra,
hệ thống nhân vật,
ngôi kể

Phiếu học tập số 2
Nội dung

Gợi ý
– Vụ việc gây lo lắng, hoảng hốt:

– Hành trình phá án:
Cốt truyện
– Công bố sự thật:

Nhân vật
Ngôi kể

Nhận xét tác dụng

Chuỗi sự kiện của tác phẩm:

|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Công bố sự thật: Sơ-lốc Hôm đã
– Vụ việc gây lo lắng, hoảng hốt: Có kẻ tới gặp thầy Xôm và khuyên ông
đã vào văn phòng của thầy Xôm để chép vẫn tổ chức cuộc thi. Thám tử đã
lập ra một “toà án nho nhỏ” để chỉ
trộm đề thi trước ngày diễn ra cuộc thi
giành học bổng có giá trị cao
ra thủ phạm là Ghi-crít và người
đã che giấu
–
Hành trình phá án: Thám tử Sơlốc Hôm tới văn phòng của thầy Xôm tội lỗi của anh ta là người hầu
để xem xét, nghiên cứu hiện trường Ben-ni-xtơ
nhằm tìm ra thủ phạm. Cuộc điều tra
tuy nhanh nhưng đã xác định rõ được
nghi phạm là ba sinh viên ở cùng toà
nhà với thầy Xôm.

a. Cốt truyện
b. Vụ việc cần điều tra

Phiếu học tập số 3

Không gian vụ án

Tác
dụng

Vụ án: Chép trộm đề thi

Thời gian vụ án

Thời gian điều tra

Thời gian công bố

–

Vụ
việc:
chép
trộm
đề
thi
Chỉ ra các chi tiết cho

áp lực về thời gian
– thấy
Không
gian xảy ra vụ
của cuộc điều tra. Việc tạo
việc:
văn
của điều
thầy
ra áp
lựcphòng
về thời gian
tra như
vậy có
tác việc
dụng có một
Xôm.
Phòng
làm
cửagì?
sổ gắn lưới sắt và nhìn ra
khoảng sân rêu phong của ngôi
trường cổ kính. Thầy Xôm ở
tầng một. Ở các tầng trên là ba
sinh viên, mỗi người ở một

|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Thời gian xảy ra vụ việc:
Buổi chiều trước ngày
diễn ra kì thi.
– Thời gian điều tra: chỉ giới
hạn trong một đêm
 Tác dụng: tạo độ căng,
kịch tính cho câu chuyện và
gây sự tò mò, căng thẳng, lôi
cuốn người đọc; cho thấy sự
tự tin và tài năng của thám tử
Sơ-lốc Hôm

a. Cốt truyện
b. Vụ việc cần điều tra
C . Hệ thống nhân vật và ngôi kể

Vụ án: Chép trộm đề thi

Nghi phạm 1
(Đao-lát Rát)

Câu chuyện được
kể theo ngôi thứ
nhất qua lời của
nhân vật Oát-xơn

Nghi phạm 2
(Ghi-crít)

Nạn nhân
(Thầy Xôm)

Người điều tra
(Sơ-lốc Hôm, Oát-xơn)

Nghi phạm 3
(Mai Mắc Le-rờn)

a. Cốt truyện
b. Vụ việc cần điều tra
C . Hệ thống nhân vật và ngôi kể.
2. Tìm hiểu nhân vật thám tử Sơ-lốc Hôm

Thám tử Sơ-lốc Hôm

Cách thức suy luận
Cách tìm hiểu hiện trường

Cách tìm kiếm bằng chứng
Nhận xét về Sơ-lốc Hôm

Mai Mắc Le-rờn

Sống ở tầng
ba. Cậu học
tốt
nhưng
môn tiếng Hy
Lạp yếu

Ghi-crít

Đao-lát Rát

Đặc điểm các nghi phạm

chăm chỉ, tử tế,
là vận động viên
giỏi– sống ở
tầng hai.

Sống ở tầng trên
cùng, sáng dạ
nhất trường, nhưng
lại lười học, ương
ngạnh, ăn chơi và vô
kỉ luật, suýt bị đuổi
học vì dính vào một
vụ bài bạc. Cả học kì
này, toàn rong chơi.

2. Tìm hiểu nhân vật thám tử Sơ-lốc Hôm
– Cách thức giúp Sơ-lốc Hôm đi đến kết luận về người có
hành động gian dối trước khi kì thi diễn ra:
+ Loại trừ giả thiết
+ Xem xét kỹ hiện trường
+ Tìm kiếm bằng chứng
lại một
phần
VB từ
“Thầy
từ lúc
thầy
nói nhanh
rằng
èHS đọc
Sơ-lốc
Hôm
thông
minh,
có Xôm,
khả năng
phán
đoán
không
ai” sát
đếntinh
“Tôitường,
nói đúng
chứ,
cậusắc
Ghi-crít?”
tr.
nhạy, có
quan
phân
tích
sảo, suy(SGK,
luận lô11
– 12).
gíc,...

Hãy tìm hiểu một số
đặc sắc nghệ thuật của
truyện ?

3. Tìm hiểu vài nét về
nghệ thuật của tác phẩm
Đặc sắc nghệ thuật
của truyện ?

Hãy chỉ ra các chi tiết thể hiện tính
bí ẩn, bất ngờ của truyện?
Hãy chỉ ra các chi tiết thể hiện tính
bí ẩn, bất ngờ của truyện?
(Mọi sự nghi ngờ đều hướng về ai?)
Tác dụng của không gian, thời gian?
Tác dụng của ngôi kể?

3. Tìm hiểu vài nét về nghệ thuật của tác phẩm
Để
tạo chuyện
nên sự hấp
dẫn bí
của
trinhNhà
thám,
văn thường
– Câu
có tính
ẩn,truyện
bất ngờ.
vănnhà
đã sáng
tạo một số
đánh
lạccóhướng
luậnlạccủa
ngườisuy
đọcluận
để cuối
cùng, đọc:
chân tướng
chi tiết
vai tròsuy
đánh
hướng
của người
sự
việc
lộ
diện
bất
ngờ.
Đặc
điểm
này
được
thể
hiện
như
thế
nào
+ Khiến người đọc hướng sự nghi ngờ đến Mai Mắc Le-rờn.
trong truyện Ba chàng sinh viên?
+ Đến khi sự thật được công bố ai cũng ngạc nhiên, bất ngờ
Điều này đem đến sự bất ngờ, hấp dẫn cho tác phẩm.
Nhận
về không
gian,cửthời
miêucủa
tả trong
tác
Khôngxét
gian,
thời gian;
chỉ,gian
hànhđược
động,…
nhân vật
phẩm.
được khắc hoạ chi tiết, cụ thể, lô-gíc, đầy ẩn ý.

3. Tìm hiểu vài nét về nghệ thuật của tác phẩm
Câu
Việcchuyện
nhà vănđược
để cho
kể Oát-xơn
qua lời của
– bạn
nhân
thânvậtcủa
Oát-xơn
Sơ-lốc khiến
Hôm –câu
vào
chuyện
vai đáng
ngườitin
kểhơn.
chuyện ngôi thứ nhất có
(Thám
tác dụng
tửgì?
trong các truyện trinh thám thường không đơn độc,
anh ta luôn có một người bạn đồng hành.)

Nêu chủ đề,
bài học em rút ra qua câu chuyện?

4. Chủ đề, bài học:
–
Chủ đề:
+ Ca ngợi tài năng phá án của thám tử Sơ-lốc Hôm.
+ Thể hiện niềm tin vào sự thật và phẩm chất tốt đẹp của con
người (lòng tự trọng, sự ân hận,...).
–

Bài học

+ Phải giữ gìn sự trung thực và lòng tự trọng trong cuộc sống;
+ Sống phải tôn trọng sự thật, thượng tôn pháp luật.

III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
Cốt truyện hấp dẫn: Câu chuyện được xây dựng
với cốt truyện gay cấn, tình tiết bất ngờ, tạo sự tò
mò và cuốn hút cho người đọc.
Nhân vật sinh động: Các nhân vật trong truyện
được khắc họa rõ nét, có tính cách đặc trưng, giúp
người đọc dễ dàng hình dung và đồng cảm.
Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu: Ngôn ngữ của tác
phẩm trong sáng, dễ hiểu, phù hợp với nhiều đối
tượng độc giả.

III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
Kết cấu chặt chẽ: Câu chuyện được sắp xếp một
cách hợp lý, các sự kiện liên kết chặt chẽ với
nhau, tạo nên một bức tranh hoàn chỉnh.
Kết thúc bất ngờ: Kết thúc câu chuyện mang
đến cho người đọc nhiều suy ngẫm và dư vị.

III. Tổng kết:
2. Nội dung:
Ca ngợi sự trung thực và lòng tự trọng: Câu
chuyện tôn vinh phẩm chất cao quý của nhân vật
khi từ chối gian lận, dù biết trước đáp án. Điều này
gửi gắm thông điệp về tầm quan trọng của việc
sống thật với chính mình và tôn trọng những quy
tắc.
Phê phán hành vi gian lận: Tác phẩm lên án
hành vi gian lận trong thi cử, một vấn đề xã hội
nhức nhối. Qua đó, tác giả muốn nhắn nhủ đến

III. Tổng kết:
2. Nội dung:
Khẳng định giá trị của sự nỗ lực: Thành công
đích thực đến từ sự nỗ lực không ngừng nghỉ và tài
năng thật sự, chứ không phải từ những thủ đoạn
gian lận. Câu chuyện khích lệ người đọc luôn cố
gắng hết mình để đạt được mục tiêu.

IV. Luyện tập
1. Nêu cách đọc truyện trinh thám.
2. Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về nhân
vật Ben-ni-xtơ hoặc Ghi-crít trong truyện Ba
chàng sinh viên.
+ Dung lượng: đoạn văn 7 – 9 câu.

Giao bài tập về nhà:
- Vẽ tranh thể hiện một chi tiết nghệ
thuật trong VB Ba chàng sinh viên mà
em ấn tượng.
- Đóng kịch thể hiện lại “phiên toà” mà Sơ-lốc
Hôm dựng lên để kẻ phạm tội phải cúi đầu thú
nhận.

H
T

N
A

S
K