HƯỚNG DẪN LÀM BÀI TẬP

QUY LUẬT
DI TRUYỀN
NGUYEN DUC ANH - TUMP

1. Quy luật phân li.
(1 gene quy định 1 tính trạng)
2. Quy luật phân li độc lập.
(mỗi gene quy định một tính trạng)

7 QUY LUẬT
DI TRUYỀN

Trội hoàn toàn
Trội không hoàn toàn
Đồng trội
Gene đa allele

3. Quy luật tương tác gene.
(nhiều gene quy định một tính trạng)

Gene gây chết

4. Quy luật liên kết gene.
(các gene cùng nằm trên 1 NST)

Tương tác bổ sung
Tương tác cộng gộp

5. Quy luật hoán vị gene.
(các gene cùng nằm trên 1 NST có TĐC)

Gene trên vùng tương đồng

6. Quy luật liên kết giới tính.
(các gene nằm trên NST giới tính)

Gene trên X vùng không
tương đồng

7. Quy luật di truyền ngoài nhân.
(gene nằm ngoài TBC( ti thể, lục lạp)

Gene trên Y vùng không
tương đồng

CÁC DẠNG BÀI TẬP DI TRUYỀN
DẠNG 1. BÀI TOÁN THUẬN
CHO THÔNG TIN CỦA BỐ MẸ,
CHO QUY LUẬT DI TRUYỀN,....

DẠNG 2. BÀI TOÁN NGHỊCH
CHO BIẾT KẾT QUẢ CỦA
PHÉP LAI (CHO ĐỜI CON)...

- SỐ LOẠI GIAO TỬ, TỈ LỆ GIAO TỬ....
- SỐ LOẠI KIỂU GEN, KIỂU HÌNH...
- TỈ LỆ PHÂN LI KIỂU GEN, KIỂU HÌNH...
- TỈ LỆ MỘT LOẠI KIỂU GEN, KIỂU HÌNH...

- TỈ LỆ PHÂN LI KIỂU GEN, KIỂU HÌNH...
- TỈ LỆ MỘT LOẠI KIỂU GEN, KIỂU HÌNH...
- KIỂU GEN, KIỂU HÌNH CỦA BỐ MẸ
- QUY LUẬT DI TRUYỀN CHI PHỐI
- TẦN SỐ HOÁN VỊ GEN...

Bước 1.
Xác định trội lặn
– quy ước gen

Bước 2.
Xác định QLDT
chi phối tính
trạng

Bước 3.
Xác định kiểu gen
của bố mẹ

Bước 4.
Xác định yêu cầu
của đề bài

1| Xác định trội lặn – QƯG.
2| Xác định QLDT chi phối.
3| Xác định kiểu gen bố mẹ.
4| Xác định yêu cầu đề bài.

1| Xác định trội lặn – QƯG.
2| Xác định QLDT chi phối.
3| Xác định kiểu gen bố mẹ.
4| Xác định yêu cầu đề bài.

GIAO PHẤN

P tương phản
=> F1: 100% giống một bên

TỰ THỤ PHẤN

 Tính trạng đó là tính trạng trội
 P thuần chủng

Nếu đề bài cho sẵn quy ước gen  Tóm tắt quy ước gen

Ví dụ 1. Ở cà chua, alen A quy định quả đỏ trội hoàn toàn so với
alen a quy định quả vàng .......
Đề bài cho sẵn quy ước gen.
Quy ước gen:
Alen A quy định quả đỏ. Alen a quy định quả vàng.
Hoặc đơn giản: A-đỏ >> a-vàng.
Ví dụ 2. Ở cà chua, xét một gen có hai alen trội lặn hoàn toàn.
Cho lai cây hoa đỏ với cây hoa vàng thu được F1 có 100% cây hoa
đ
Đỏề...bài chưa cho quy ước gen.

Biện luận:
Ta có: P tương phản hoa đỏ x hoa vàng  F1 100% hoa đỏ. Suy ra,
hoa đỏ là trội so với hoa vàng.
Quy ước gen: A-đỏ >> a-vàng.

1| Xác định trội lặn – QƯG.
2| Xác định QLDT chi phối.
3| Xác định kiểu gen bố mẹ.
4| Xác định yêu cầu đề bài.

Các quy luật di truyền chi phối
1| Quy luật phân li – xét 1 tính trạng.
2| Quy luật phân li độc lập – xét từ 2 tính trạng trở
lên.
3| Quy luật tương tác gen – xét 1 tính trạng.
4| Liên kết gen – xét 2 tính trạng.
5| Hoán vị gen – xét 2 tính trạng.
6| Di truyền liên kết giới tính.

MỘT SỐ CƠ SỞ TRONG BIỆN LUẬN QUY LUẬT DI
TRUYỀN:
- Số tổ hợp = số loại giao tử đực x số loại giao tử cái.
- Số loại kiểu hình ở đời con.
- Tỉ lệ các loại kiểu hình.
- Biến dị tổ hợp.
- Kiểu hình có ít kiểu gen nhất (thường là kiểu hình lặn).

CÁC BƯỚC BIỆN LUẬN QUY LUẬT DI TRUYỀN:
(1) - TÁCH CẶP – XÉT RIÊNG TỪNG CẶP TÍNH TRẠNG.
? tính trạng phân bố đều ở hai giới không.
PHÂN BỐ ĐỀU

- QL phân li
- QL phân li độc lập
- QL liên kết gen
- QL hoán vị gen
- QL di truyền ngoài nhân

PHÂN BỐ KHÔNG ĐỀU

- QL di truyền liên kết giới tính.

CÁC BƯỚC BIỆN LUẬN QUY LUẬT DI TRUYỀN:
(1) - TÁCH CẶP – XÉT RIÊNG TỪNG CẶP TÍNH TRẠNG.
? tính trạng phân bố đều ở hai giới không.
(2) - XÉT CHUNG TẤT CẢ CÁC TÍNH TRẠNG:
? Tỉ lệ kiểu hình chung giống/khác tích tỉ lệ các tính trạng hợp thành nó.
? Số tổ hợp tăng hay giảm.
? Số loại kiểu hình có xuất hiện đủ không, tỉ lệ như thế nào?
? Có xuất hiện biến dị tổ hợp không

CÁC BƯỚC BIỆN LUẬN QUY LUẬT DI TRUYỀN:
(1) - TÁCH CẶP – XÉT RIÊNG TỪNG CẶP TÍNH TRẠNG.
? tính trạng phân bố đều ở hai giới không.
(2) - XÉT CHUNG TẤT CẢ CÁC TÍNH TRẠNG:
? Tỉ lệ kiểu hình chung giống/khác tích tỉ lệ các tính trạng hợp thành nó.
? Số tổ hợp tăng hay giảm.
? Số loại kiểu hình có xuất hiện đủ không, tỉ lệ như thế nào?
? Có xuất hiện biến dị tổ hợp không

1| Xác định trội lặn – QƯG.
2| Xác định QLDT chi phối.
3| Xác định kiểu gen bố mẹ.
4| Xác định yêu cầu đề bài.

(1) – GỘP TẤT CẢ CÁC CẶP GEN LẠI SẼ THÀNH KGEN CỦA BỐ MẸ.
VD: (Aaxaa)(BbxBB)(DdxDd) = AaBbDd x aaBBDd
Chú ý: bám sát vào kiểu hình đề bài cho
(2) – ĐỐI VỚI LKG VÀ HVG
? Xác định bố mẹ dị hợp 2 cặp là dị đều hay dị chéo
Dựa vào kiểu hình có ít kiểu gen nhất (thường là kiểu hình lặn)
 xác định tỉ lệ giao tử ab tạo ra  so sánh với 25%.
> 25% = giao tử liên kết  dị đều.
< 25% giao tử hoán vị  dị chéo.

1| Xác định trội lặn – QƯG.
2| Xác định QLDT chi phối.
3| Xác định kiểu gen bố mẹ.
4| Xác định yêu cầu đề bài.

CHÚ Ý: CÁCH HỎI CỦA ĐỀ BÀI
? Đề hỏi 1 tính trạng trong số các tính trạng hay hỏi tất
Vd: bài đang xét cao, tròn, trắng mà ý I. Tỉ lệ cây thân cao bằng..?
? Trong số các cây....., tỉ lệ abc bằng bao nhiêu?
Vd: trong số các cây hóa đỏ, tỉ lệ dị hợp bằng 1/3
? Áp dụng công thức để đẩy nhanh tiến độ làm bài.
Với P dị hợp 2 cặp gen (phân li độc lập, liên kết gen, hoán vị gen) ta luôn
có:
A_B_ - aabb = 50% hay A_B_ = 0,5 + aabb

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT !

GIA SƯ
HỌC SINH