CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

ĐỌC

Bài 1. Tạo lập thế giới
Văn bản
1

THẦN
TRỤ TRỜI

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

1

MỤC TIÊU BÀI
HỌC

Học sinh vận dụng tri thức Ngữ văn để:

Chỉ ra các chi tiết về không gian, thời gian của câu chuyện
Tóm tắt quá trình tạo lập nên trời và đất của nhân vật thần Trụ Trời và nêu nội
dung bao quát câu chuyện
Nhận xét về cách giải thích quá trình tạo lập thế giới của tác giả dân gian

2

Học sinh liên hệ với truyền thuyết có cùng nội dung và so sánh
giữa truyền thuyết và thần thoại

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

Mở đầu

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

Xem video và trả lời câu hỏi 
Sau khi xem video em ghi nhớ được câu chuyện của vị
thần nào? Theo em vì sao con người thuở sơ khai lại
hình thành nên những câu chuyện về những vị thần
sáng tạo vũ trụ?  

VIDEO

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

HÌNH
THÀNH KIẾN
THỨC MỚI

NHIỆM VỤ

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

- Nhóm 1: Hình ảnh – Vẽ lại chân dung thần Trụ Trời và thuyết
trình.
- Nhóm 2: Tư duy – Sơ đồ hóa các đặc điểm của thần Trụ Trời,
xác định không gian, thời gian và cốt truyện.
- Nhóm 3: Ngôn ngữ - Viết đoạn văn/bài văn ngắn để chỉ ra các
dấu hiệu của thần thoại biểu hiện trong tác phẩm.
- Nhóm 4: Nghệ thuật – Viết bài thơ/bài hát/đoạn rap ngắn để
giới thiệu về thần Trụ Trời

RUBIC THẢO LUẬN
NHÓM
TIÊU CHÍ

Hình thức

CẦN CỐ GẮNG

ĐÃ LÀM TỐT

RẤT XUẤT SẮC

(0 – 4 điểm)

(5 – 7 điểm)

(8 – 10 điểm)

0 điểm

1 điểm

2 điểm

Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu thả

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Sai lỗi chính tả

Trình bày cẩn thận

Trình bày cẩn thận

Không có lỗi chính tả

Không có lỗi chính tả

(2 điểm)

Có sự sáng tạo

Nội dung
(6 điểm)

1 - 3 điểm

4 – 5 điểm

6 điểm

Chưa trả lơi đúng câu hỏi trọng tâm

Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi dẫn

Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi dẫn

Không trả lời đủ hết các câu hỏi gợi dẫn

Trả lời đúng trọng tâm

Trả lời đúng trọng tâm

Nội dung sơ sài mới dừng lại ở mức độ biết và nhận diện

Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao

Có nhiều hơn 2 ý mở rộng nâng cao
Có sự sáng tạo

Hiệu quả
nhóm

0 điểm

1 điểm

Các thành viên chưa gắn kết chặt chẽ

Hoạt động tương đối gắn kết, có tranh luận nhưng vẫn đi đến Hoạt động gắn kết

Vẫn còn trên 2 thành viên không tham gia hoạt động

(2 điểm)

thông nhát
Vẫn còn 1 thành viên không tham gia hoạt động

Điểm

 

TỔNG

 

 

2 điểm

Có sự đồng thuận và nhiều ý tưởng khác biệt, sáng tạo
Toàn bộ thành viên đều tham gia hoạt động
 

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

1. KHÔNG GIAN, THỜI GIAN, NHÂN VẬT
VÀ CỐT TRUYỆN CỦA TRUYỆN KỂ

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

Không
gian
• Trời đất chỉ là một vùng hỗn

• Trời đất phân đôi

độn, tối tăm, lạnh lẽo

• Đất phẳng như cái mâm vuông,

• Trời như một tấm màn rộng

trời trùm lên như cái bát úp

mênh mông

• Trời đã cao và khô

• Mây xanh mù mịt

• Mặt đất ngày nay không bằng
phẳng, mà có chỗ lồi, chỗ lõm

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

Thời gian
• Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như chưa có muôn vật và loài người.
• Từ đó, trời đất phân đôi
• Vì thế cho nên mặt đất ngày nay không bằng phẳng, mà chỗ lồi, chỗ lõm.
• Ngày nay thành biển rộng
• Cột trụ bây giờ không còn nữa
• Sau này người ta thường nói rằng vết tích cột đó ở núi Yên Phụ, vùng Hải Hưng
• Dân gian còn câu hát lan truyền tới ngày nay

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

Nhân vật

HÌNH
DẠN
G

Một vị thần khổng lồ, chân thần dài không tả xiết,
bước một bước là có thể qua từ vùng này đến vùng
nọ, hay từ đỉnh núi này sang đỉnh núi khác

Trong đám hỗn độn, thần đứng dậy, ngẩng đầu đội
trời lên, tự mình đào đất, đắp đá, đắp thành một
cái cột vừa cao, vừa to để chống trời.

SỨC
MẠN
H

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

Cốt
truyện

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể
Xoay quanh việc thần Trụ Trời trong quá trình tạo lập nên Trời và Đất.

Thần Trụ Trời tự mình
đất, đập đá, đắp thành
cái vừa cao, vừa to đ
chống trời.

Thần Trụ Trời xuất hiện với
sức mạnh và hình dạng đặc
biệt

Cột được đắp cao lên bao
nhiêu thì trời được nâng lên
dần chừng ấy  vòm trời
được đẩy lên cao.
Khi trời cao và khô, thần
phá cột, lấy đất đá ném
tung đi khắp nơi  tạo ra

Chỗ thần đào đất, đào

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

Dấu hiệu để xác định đây là truyện thần thoại

Nhận xét

Không
gian

Trời và đất  không gian vũ trụ, không thể hiện một
địa điểm cụ thể.

Thời gian

“Thuở ấy”  thời gian mang tính chất cổ xưa, không
xác định.

Nhân vật

Thần Trụ Trời có vóc dáng khổng lồ và sức mạnh phi
thường để thực hiện nhiệm vụ của mình là sáng tạp ra
thế giới.

Cốt
truyện

Xoay quanh việc thần Trụ Trời trong quá trình tạo lập
nên Trời và Đất.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

NỘI DUNG
Truyện Thần Trụ Trời đã cho người đọc
thấy được quá trình tạo ra trời, đất, thế
gian của thần Trụ Trời và các vị thần khác.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

2. GIẢI THÍCH NHẬN THỨC TẠO LẬP
THẾ GIỚI VÀ Ý NGHĨA THẦN TRỤ TRỜI

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

GIẢI THÍCH

Truyện là cách giải thích về sự tạo lập thế giới
của những người xưa cổ bằng trực quan và
tưởng tượng, mang yếu tố hư cấu.

NgườI kể đã sử dụng yếu tố kỳ ảo trong văn
hóa dân gian để lý giải quá trình tạo ra thế giới
của các vị thần.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

Liên hệ:
Ngày nay, khoa học công nghệ phát triển, cách lý giải
theo hướng dân gian này có thể sẽ không còn phù hợp
nữa. Nhưng mặt khác, nó lại giúp gìn giữ được nét văn
hóa trong dân gian Việt Nam.
Xã hội ngày càng hiện đại và khoa học phát triển, có đủ
nguồn thông tin, các minh chứng khoa học nên khi giải
thích bất kì một hiện tượng nào cũng luôn yêu cầu, đòi
hỏi độ chính xác cao, có căn cứ rõ ràng, xác thực. Như
vậy, thông tin ấy mới có thể thuyết phục được mọi
người.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

Ý NGHĨA

Nhận thức: Ông Trời sáng tạo ra muôn loài, muôn vật.
Nhận thức của con người nguyên thủy là trời đất được
sinh ra bởi ông Trời – người có quyền lực toàn năng
trong vũ trụ. Đồng thời lí giải sự hình thành của đất
trời và tự nhiên.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

THÔNG
ĐIỆP

Truyện Thần Trụ Trời đã cho ta thấy người thời cổ nhận thức
và lí giải còn rất thô sơ về nguồn gốc và cách tạo lập của thế
giới. Qua đó cũng thể hiện khát vọng khai hoang, lập địa của
con người thuở sơ khai.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN
TẬP

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

1. Trắc nghiệm

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP
1. Trắc nghiệm

1. Không gian trong Thần Trụ Trời được miêu tả như thế nào?

A

• Trời đất chỉ là một vùng hỗn độn, tối tăm, lạnh lẽo

B

• Mây xanh mù mịt

C

• Trời như một tấm màn rộng mênh mông

• Trời đất phân đôi
Cả hai đáp án A và B

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP
1. Trắc nghiệm

2. Thời gian trong Thần Trụ Trời được miêu tả như thế nào?

A

Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như chưa có muôn vật và loài
người.

B

Sau này người ta thường nói rằng vết tích cột đá ở núi Yên Phụ, vùng

C

Cả hai đáp án A và B

Hải Hưng

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP
1. Trắc nghiệm

3. Thần Trụ Trời có sức mạnh gì đặc biệt?

A

Một vị thần khổng lồ, chân thần dài không tả xiết. Bước

B

Thần có khả năng tự mình đào đất, đắp đá, đắp thành một cái cột cao,

C

Cả hai đáp án A và B

một bước có thể đi từ núi nọ sang núi kia

vừa to để chống trời

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP
1. Trắc nghiệm

4. Thần Trụ Trời thuộc nhóm thần thoại nào?

A

Nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên

B

Các hiện tượng tự nhiên

C

Năng lực sáng tạo văn hóa

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP
1. Trắc nghiệm

5. Thần Trụ Trời thể hiện nhận thức gì của người Việt cổ?

A

Ông Trời là người đầu tiên sáng lập ra thế giới

B

Mọi vật trên đời đều tự nhiên mà có

C

Con người có sức mạnh phi thường

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

2. Tự luận

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Câu
hỏi
Cách hình dung và miêu tả đất, trời trong câu “Đất phẳng như cái mâm
vuông, trời trùm lên như cái bát úp…” trong truyện Thần Trụ Trời gợi
cho bạn nhớ đến truyền thuyết nào của người Việt Nam? Hãy tóm tắt
truyền thuyết ấy và chỉ ra điểm tương đồng, khác biệt giữa hai tác
phẩm.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Gợi ý
Cách hình dung và miêu tả đất, trời trong câu “đất phẳng như cái
mâm vuông, trời trùm lên như cái bát úp, ...” trong truyện Thần Trụ
Trời gợi cho chúng ta nhớ đến truyền thuyết Sự tích bánh chưng, bánh
giầy.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Tóm tắt truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy:
Sau khi đánh dẹp xong giặc Ân, vua Hùng Vương thứ 6 có ý định truyền
ngôi cho con với điều kiện nếu ai tìm được món ăn ngon, để bày cỗ có ý
nghĩa thì sẽ được nối ngôi. Trong khi các hoàng tử khác đua nhau tìm kiếm
thứ của ngon vật lạ thì Lang Liêu – con trai thứ 18 lại lo lắng không biết cần
chuẩn bị gì. Một hôm, chàng nằm mơ thấy có vị Thần đến bảo “Này con,
vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống
con người. Con hãy nên lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để
tượng hình Trời và Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để
tượng hình Cha Mẹ sinh thành”.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP
TẬP
LUYỆN

2. Tự
Tự luận
luận
2.

Tóm tắt truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy
Nghe xong, chàng lập tức chọn loại gạo nếp tốt nhất để
làm bánh chưng, bánh giầy. Cuối cùng, món ăn của Lang
Liêu được nhà vua khen ngon, có ý nghĩa và quyết định
truyền ngôi cho chàng. Từ đó, mỗi dịp Tết Nguyên Đán,
bánh chưng và bánh dầy là hai loại bánh không thể thiếu
khi cúng Tổ Tiên và Trời Đất.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Gợi ý
- Những điểm tương đồng giữa hai tác phẩm.
• Đều có tính hư cấu.
• Đều xuất hiện hình ảnh của các vị thần.
• Đều nói về hình dạng của Trời và Đất: trời có hình tròn,
đất có hình vuông.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LUYỆN TẬP
2. Tự luận

Gợi ý
- Những điểm khác biệt giữa hai tác phẩm
Thần Trụ Trời

Đất

Trời

Bánh chưng, bánh giầy

Đất phẳng như cái mâm vuông

Bánh chưng vuông vức tượng trưng
cho đất

Trời trùm lên như cái bát úp

Bánh giầy cũng màu trắng tròn đầy
như cái bát tượng trưng cho Trời
=> Do con người tạo ra.

=> Do thần tạo ra

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LIÊN HỆ
VẬN
DỤNG

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LIÊN HỆ - VẬN DỤNG
NHIỆM VỤ

Yêu
cầu
- So sánh Thần Trụ Trời của Việt Nam và Ông Bàn Cổ trong
thần thoại Trung Quốc.
- Nhận xét về nội dung của các truyện thần thoại trên.

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

So
sánh

LIÊN HỆ - VẬN DỤNG
NHIỆM VỤ

- Giống: Thần Trụ Trời xuất hiện “vươn vai đứng dậy, ngẩng cao đầu đội trời lên,

giang chân đạp đất xuống,…”, ông Bàn Cổ trong thần thoại Trung Quốc cũng đã làm
tương tự như vậy.
- Khác: Sau khi đã xuất hiện trong cõi hỗn độn của vũ trụ, ông Bàn Cổ dùng búa và
dùi tiếp tục đẩy trời lên cao, đạp đất xuống thấp và kiến tạo vạn vật bằng sự biến
hóa của bản thân ông chứ không phải như Thần Trụ Trời đã xây cột chống trời, và
dùng cột đó để tạo hình cho mặt đất. 

CHÂN TRỜI SÁNG
TẠO

LIÊN HỆ - VẬN DỤNG
NHIỆM VỤ

Nhận
xét

Trong nhận thức của người thời
cổ, thế giới bao la được hình
thành, được sắp đặt trật tự là
nhờ vào công lao to lớn của các
vị thần.