NGỮ VĂN 7
TUẦN 23/TIẾT 86

CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG



a. Mọi người yêu mến em.
CN
VN
Câu chủ động.
Là câu có chủ ngữ chỉ người, vật thực hiện một hoạt động hướng vào người, vật khác (chỉ chủ thể của hoạt động)
yêu mến
I. Câu chủ động và câu bị động
1.Câu chủ động



b. Em được mọi người yêu mến



VN
CN
Câu bị động.
Là câu có chủ ngữ chỉ người, vật được hoạt động của người, vật khác hướng vào (chỉ đối tượng của hoạt động)
2.Câu bị động
Bài tập làm nhanh
Câu 1: Trong các câu sau, câu nào là câu chủ động?
A. Nhà vua truyền ngôi cho cậu bé.
B. Lan được mẹ tặng chiếc cặp sách mới nhân ngày khai trường.
C. Thuyền bị gió làm lật.
D. Ngôi nhà đã bị ai đó phá.
Câu 2: Trong các câu sau, câu nào là câu bị động?
A. Mẹ đang nấu cơm.
B. Lan được thầy giáo khen
C. Trời mưa to.
D. Trăng tròn.
I. Câu chủ động và câu bị động:


* Ghi nhớ/sgk
- Câu chủ động : Là câu có CN chỉ người, vật thực hiên một hoạt động hướng vào người khác, vật khác.
- Câu bị động là câu có CN chỉ người, vật được hoạt động của người khác, vật khác hướng vào.
Các kí hiệu trong bài
Người ta đã hạ cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải

xuống từ hôm “hóa vàng”.
CTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
=> CÂU CHỦ ĐỘNG
II. Cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
1 . Ví dụ:

a) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được
hạ xuống từ hôm “hóa vàng”.
b) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ

hôm“hóa vàng”.(Vũ Bằng)
du?c
(ngu?i ta)
=> CÂU BỊ ĐỘNG
ĐTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
HĐ
=> CÂU BỊ ĐỘNG
CTHĐ
Nội dung: So sánh sự giống và khác nhau trong hai câu trên?

a) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được
hạ xuống từ hôm “hóa vàng”.
b) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ

hôm“hóa vàng”.(Vũ Bằng)
du?c
(ngu?i ta)
=> CÂU BỊ ĐỘNG
ĐTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
HĐ
=> CÂU BỊ ĐỘNG
CTHĐ

a) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được
hạ xuống từ hôm “hóa vàng”.
b) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ

hôm“hóa vàng”.(Vũ Bằng)
du?c
(ngu?i ta)
=> CÂU BỊ ĐỘNG
ĐTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
HĐ
=> CÂU BỊ ĐỘNG
CTHĐ

a) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được
hạ xuống từ hôm “hóa vàng”.
b) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ

hôm“hóa vàng”.(Vũ Bằng)
du?c
(ngu?i ta)
=> CÂU BỊ ĐỘNG
ĐTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
HĐ
=> CÂU BỊ ĐỘNG
CTHĐ
Người ta đã hạ cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải

xuống từ hôm “hóa vàng”.
CTHĐ
ĐTHĐ
HĐ
=> CÂU CHỦ ĐỘNG

Người ta đã hạ cánh màn điều
treo ở bàn thờ ông vải xuống từ
hôm “hóa vàng”.
CTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
=> CÂU CHỦ ĐỘNG
a) Cánh màn điều treo ở bàn thờ ông vải đã được (người ta) hạ xuống từ hôm “hóa vàng”.
ĐTHĐ
HĐ
=> CÂU BỊ ĐỘNG
b) Cánh màn điều treo ở bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ hôm“hóa vàng”.
HĐ
=> CÂU BỊ ĐỘNG
ĐTHĐ
du?c
CTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
ĐTHĐ
được / bị
(CTHĐ)
HĐ
CTHĐ
HĐ
ĐTHĐ
ĐTHĐ
HĐ
Câu chủ động:
Câu bị động:C1
Câu bị động:C2
CTHĐ
* Có hai cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động:
- CÁCH 1: Chuyển từ (hoặc cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu và thêm các từ bị / được vào sau từ, cụm từ ấy.
- CÁCH 2: Chuyển từ (cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu, đồng thời lược bỏ hoặc biến từ (cụm từ) chỉ chủ thể của hoạt động thành một bộ phận không bắt buộc trong câu.
GHI NHỚ
Những câu sau đây có phải là câu bị động không? Vì sao?

Bạn em được giải Nhất trong kì thi học sinh giỏi.
Tay em bị đau.

Hai câu (a) và (b) tuy có dùng được / bị nhưng không phải là câu bị động. Vì chủ ngữ trong hai câu trên không có đối tượng hoạt động tác động vào . Hai câu trên không có câu tương ứng.
Không phải câu nào có các từ bị, được cũng là câu bị động.
BÀI TẬP 1(SGK). Chuyển câu chủ động dưới đây thành hai câu bị động theo hai kiểu khác nhau.
a. Một nhà sư vô danh đã xây dựng ngôi chùa ấy từ thế kỉ XIII.

b. Người ta làm tất cả cánh cửa chùa bằng gỗ lim.

c. Chàng kị sĩ buộc con ngựa bạch bên gốc đào.
d. Người ta dựng một lá cờ đại ở giữa sân.
BÀI TẬP 1. Chuyển câu chủ động dưới đây thành hai câu bị động theo hai kiểu khác nhau.
a. Một nhà sư vô danh đã xây dựng ngôi chùa ấy từ thế kỉ XIII.
Ngôi chùa ấy được (một nhà sư vô danh) xây dựng từ thế kỉ XIII.
Ngôi chùa ấy xây từ thế kỉ XIII.
* Lưu ý: Dấu ngoặc đơn (...) đánh dấu những từ ngữ không bắt buộc phải có mặt trong câu.
Chuyển đổi câu chủ động cho dưới đây thành hai câu bị động- một câu dùng từ được, một câu dùng từ bị. Cho biết sắc thái ý nghĩa của câu dùng từ được với câu dùng từ bị có gì khác nhau?
Người ta đã phá ngôi nhà ấy đi.
Ngôi nhà ấy được người ta phá đi.
Ngôi nhà ấy bị người ta phá đi.
=> Tỏ ý hài lòng
=> Sự đánh giá tích cực
=> Tỏ ý tiếc nuối
=> Sự đánh giá tiêu cực
Lưu ý 1:
Câu bị động có dùng từ được là câu được chuyển đổi theo hướng tích cực, có lợi cho đối tượng, có hàm ý đánh giá tích cực về sự việc được nói đến trong câu.
Câu bị động có dùng từ bị là câu được chuyển đổi theo hướng tiêu cực, có hại cho đối tượng, có hàm ý đánh giá tiêu cực về sự việc được nói đến trong câu.
Lưu ý 2:
Khi dùng câu bị động có chứa từ bị hoặc được cần chú ý đến sắc thái ý nghĩa khi đặt chúng trong văn cảnh.
1. Ông lão thả cá vàng xuống biển.
2. Cá vàng được ông lão thả xuống biển.
Con chuột bị con mèovồ.CBĐ
Con mèo vồ con chuột.CCĐ
1
2
Bài 3: Viết đoạn văn ngắn t? 4-6 cõu núi v? lũng say mờ van h?c c?a em trong dú cú s? d?ng câu bị động.
- Gợi ý:
+ N?i dung đoạn văn
- S? say mờ van h?c c?a em
- Van h?c ?nh hu?ng t?i d?i s?ng c?a con ngu?i .
+ Hỡnh th?c:
- Do?n van d�i t? 4-6 cõu
- Trong đoạn văn phải có ít nhất một câu bị động
- Phuong th?c bi?u d?t : ngh? lu?n
HƯƠNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài, làm bài tập sách bài tập.
- Tập chuyển đổi câu chủ động sang câu bị động.
- Ôn luyện về cụm chủ - vị và soạn bài mới Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu.
Chúc các em học sinh chăm ngoan, học tốt !