Người con gái Nam
Xương – Một bi kịch
của con người
(Nguyễn Đăng Na)

GIÁO ÁN NÀY LÀ công sức và trách nhiệm của nhiều bạn chung
tay làm chia sẻ và lan toả đến các bạn. Sản phẩm có thể không hay,
không như ý của các bạn song các bạn ấy cũng đã hết sức trong khả
năng. Vì vậy các bạn không chia sẻ sản phẩm mang tính thương
mại hay mục đích cá nhân.
Nguyễn Văn Thọ - Nghệ An ĐT, zalo: 0833703100
Mong các bạn ủng hộ các sản phẩm của mình

I
Hoạt động
khởi động

Kể tên một vài tác
phẩm văn học Việt Nam
viết về số phận bi kịch
của con người?

Hoạt động mở đầu

Kể tên một vài tác phẩm văn học
Việt Nam viết về số phận bi kịch
của con người?

• Gợi ý:

- Các vở chèo Xuý Vân giả dại, Quan
Âm Thị Kính;
- Truyện Kiều của Nguyễn Du;
- Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương;
- Tắt đèn của Ngô Tất Tố;
- Lão Hạc, Chí Phèo của Nam Cao;...

*
Hoạt động tìm
hiểu giới thiệu
bài học và tri
thức Ngữ văn

I. Giới thiệu bài học
Đọc phần giới thiệu
bài học và cho biết
những vấn đề nào
được nhắc đến
trong phần này?

I. Giới thiệu bài học

Tên bài học:
“Khám phá vẻ đẹp
văn chương”

I. Giới thiệu bài học
Khám phá vẻ đẹp của
văn chương

Tác phẩm văn học
là thế giới của cái
đẹp

Để chạm tới những
Cái đẹp đó thường
vẻ đẹp của văn
được thể hiện kín đáo
chương, người đọc
trong ngôn từ, hình
có những cách tiếp
tượng, thủ pháp nghệ
cận khác nhau ...
thuật ...

I. Giới thiệu bài học

Giới thiệu
các VB sẽ
học trong
chủ điểm
và thể loại
VB

Vă
n
bản

Người con gái Nam Xương – một
bi kịch của con người; Từ “Thằng
quỷ nhỏ” của Nguyễn Nhật Ánh
nghĩ về những phẩm chất của
một tác phẩm viết cho thiếu nhi;
Ngày xưa

Th
ể
loạ
i

Văn bản nghị luận viết về tác
phẩm văn học

II

Khám phá tri
thức Ngữ văn

01
Văn bản nghị luận
viết về tác phẩm
văn học

1. Văn bản nghị luận viết về

tác phẩm văn học

Em hãy khát quát lại một
vài đặc điểm của thể loại
văn nghị luận viết về tác
phẩm văn học?

1. Văn bản nghị luận viết về

tác phẩm văn học
Đối tượng

Mục đích

Nhiều đối tượng

Làm sáng tỏ các
phương diện nội
dung và nghệ thuật
của tác phẩm

Trong đó có tác
phẩm văn học –
đối tượng trung
tâm của hoạt động
sáng tạo, kết nối
tác giả và người
đọc

Thể hiện quan điểm,
thái độ, cách đánh
giá và kiến giải của
người viết về tác
phẩm

Luận điểm
Hệ thống luận điểm
rõ ràng, mạch lạc

Lí lẽ, bằng
chứng
Lí lẽ, bằng chứng
thuyết phục

02
Vai trò của người đọc và bối
cảnh tiếp nhận đối với việc
đọc hiểu văn bản

Hs thảo luận
nhóm đôi theo
PHT số 1

*
Đọc văn bản 1:
Người con gái Nam
Xương – Một bi
kịch của con người
(Nguyễn Đăng Na)

I. Trước khi đọc

Hiểu biết và cảm nhận của
em về hình ảnh người phụ nữ
thời phong kiến (vẻ đẹp hình
thức và phẩm chất)?

I. Trước khi đọc

Người phụ nữ Việt Nam thời
phong kiến với những phẩm
chất cao quý: công, dung, ngôn,
hạnh. Tuy nhiên, họ phải chịu
số phận bất hạnh như nàng Vũ
Nương, Thúy Kiều ...

I. Trước khi đọc
Trong bài 1, em đã được học tác
phẩm Chuyện người con gái Nam
Xương. Hãy chia sẻ cảm nhận về
một chi tiết mà em ấn tượng nhất
trong tác phẩm.

I
Đọc văn bản

1. Đọc
Hs chú ý cách
ngắt nhịp, ngữ
điệu, tốc độ và
âm lượng đọc

2. Chú thích
Giải thích từ khó

3. Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

Hs báo cáo dự án
về tác giả, tác phẩm

a. Tác giả
Nguyễn Đăng
Na (1942 –
2014),
quê
Đồng Tháp
Là nhà nghiên
cứu, phê bình văn
học ...

Tác phẩm tiêu biểu:
Văn xuôi tự sự Việt
Nam thời trung đại
(tập I, 1997; Con
đường giải mã văn
học trung đại Việt
Nam ...

b. Tác phẩm

Thể loại: Văn
Tên tác phẩm Nam Xương nữ tử
bản nghị luận truyện của Nguyễn Dữ đã được tác
viết về một tác giả bài viết dịch là Người con gái
phẩm văn học Nam Xương, khác với cách dịch ở
bài 1 (Chuyện người con gái Nam
Xương).

Bố cục: 5 phần
Phần (3) phân tích
nguyên nhân gây
nên bi kịch của Vũ
Nương.

Phần (1) giới
thiệu khái quát về
truyện Người con
gái Nam Xương
và nàng Vũ Thị
Thiết.
Phần (2) khái quát
về cuộc đời bi kịch
của nhân vật Vũ
Nương.

Phần (5) khẳng định sức
hấp dẫn của tác phẩm đối
với bạn đọc.

Phần (4) phân tích
sự kết hợp giữa
yếu tố hiện thực và
kì ảo trong tác
phẩm.

Nhận xét cách triển
khai luận điểm?
* Các luận điểm được trình bày theo
trình tự:
+ Mở đầu (1)
+ Nhận diện bi kịch - phần (2)
+ Lí giải bi kịch - phần (3)
+ Hoá giải bi kịch - phần (4).
+ Kết thúc (5)

II
Đọc văn
bản và tìm
hiểu chung

01
Tìm hiểu cách nêu vấn đề của
tác giả trong phần mở đầu

1. Tìm hiểu cách nêu vấn đề của tác giả trong
phần mở đầu

GV hướng dẫn HS đọc phần (1)
và nhận xét cách nêu vấn đề bàn
luận của tác giả, từ đó xác định
vấn đề được bàn luận.

Luận đề của VB: Vấn
đề bi kịch của con người
trong tác phẩm Người con
gái Nam Xương.

-

Tác giả giới thiệu truyện “Người
con gái Nam Xương”, nhân vật
Vũ Thị Thiết sau đó nêu vấn đề
cần bàn luận.
-> Nêu vấn đề trực tiếp.

02
Tìm hiểu quan điểm của
người viết về nội dung tác
phẩm

a. Quan điểm về bi kịch của Vũ Nương

HS trao đổi cặp đôi: Dựa
vào nhiệm vụ 2 trong phiếu
học tập số 2 (đã chuẩn bị ở
nhà), chỉ ra bi kịch của Vũ
Nương, các lí lẽ và bằng
chứng tác giả sử dụng trong
phần (2).

a. Quan điểm về bi kịch của Vũ Nương
Bi kịch
Bị hiểu nhầm, bị
nghi ngờ lòng
chung thuỷ khiến
nàng phải tìm đến
cái chết; đau đớn
hơn, người gây nên
bi kịch ấy lại là
chồng và con - hai
người thân yêu nhất
của nàng.

Lí lẽ
Vũ Nương xinh đẹp,
chu toàn, có nhiều
phẩm chất tốt đẹp
của người phụ nữ
yên bề nghi gia nghi
thất, lẽ ra nàng phải
được hạnh phúc (ý
của đoạn “Cuộc đời
Vũ Nương tuy ngắn
ngủi... làm vợ, làm
mẹ!”).

Cuộc đời oái oăm đã khiến nàng rơi
vào bi kịch: “Ngày sum họp cùng
chồng, cũng là ngày nàng phải vĩnh
viễn lìa xa tổ ấm. Và đau đớn hơn, kẻ
đẩy nàng vào cái chết bi thảm không
phải ai xa lạ, mà chính là người chồng
nàng hằng “ba năm giữ gìn một tiết”
đợi chờ và đứa con trai duy nhất mà
nàng suốt ba năm nâng niu bú mớm”.

a. Quan điểm về bi kịch của Vũ Nương
Bằng chứng
+ Những trích dẫn
trực tiếp từ tác
phẩm được đặt
trong dấu ngoặc
kép.

+ Trích ý gián tiếp từ tác
phẩm không được đặt trong
dấu ngoặc kép (Đoạn bằng
chứng: “Đứa trẻ thì ngây thơ,
chỉ kể lại những điều mà đêm
đêm mẹ thường dạy khi cha
vắng nhà... hàm hồ và mù
quáng”).

b. Quan điểm của tác giả bài nghị luận về
nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ
Nương
HS trao đổi cặp đôi: thực
hiện nhiệm vụ 3 trong phiếu
học tập số 2 (đã chuẩn bị ở
nhà) để chỉ ra nguyên nhân
Vũ Nương tự tử, cách lí giải
của tác giả và đánh giá về
cách lí giải đó.

b. Quan điểm của tác giả bài nghị luận về
nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ Nương

Nguyên nhân khiến Vũ Nương gieo mình
xuống sông tự tử:
+ Do Trương Sinh ghen
tuông mù quáng, nàng
không có cách nào chứng
minh sự trong sạch của bản
thân, do đó đành gieo mình
xuống sông để bày tỏ tấm
lòng trong trắng.

+ Do Vũ Nương không thực
sự hiểu tâm lí chồng để tránh
đi những ngờ vực, ghen tuông
không đáng có.

b. Quan điểm của tác giả bài nghị luận về
nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ Nương

-

Cách lí giải của tác giả:

+ Tác giả đã căn cứ trên các
tình tiết trong VB để suy
luận, lí giải. Tác giả đã suy
luận một cách hết sức lô-gíc
diễn biến tâm lí của nhân vật
Trương Sinh, từ đó cắt nghĩa
cách hành xử của chàng.

+ Tác giả cũng nhìn nhận
nguyên nhân gây nên kết cục
bi kịch của Vũ Nương từ hai
phía: cả phía người chồng và
người vợ, khách quan và chủ
quan, do đó cách lí giải toàn
diện chứ không phiến diện,
một chiều.

b. Quan điểm của tác giả bài nghị luận về
nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ
Nương
HS nêu ý kiến cá nhân về nghệ
thuật lập luận trong phần (3):
+ Chỉ ra cách tác giả làm nổi
bật nét độc đáo trong truyện
truyền kì của Nguyễn Dữ.
+ Tìm câu văn trực tiếp bàn
luận, làm nổi bật nét độc đáo
đó.

b. Quan điểm của tác giả bài nghị luận về
nguyên nhân dẫn đến bi kịch của Vũ Nương

-Tìm hiểu nghệ thuật lập luận trong phần (3):
+ Nghệ thuật sáng tạo chi
tiết để đẩy câu chuyện đến
đỉnh điểm trong tương quan
so sánh với truyện truyền kì
trong nước và của các nước
Trung Hoa, Nhật Bản, Hàn
Quốc,...

+ Câu văn: “Lấy hình tượng
cái bóng người và lời nói ngây
thơ của đứa con để đẩy câu
chuyện lên tới đỉnh điểm là
nét độc đáo riêng của Nguyễn
Dữ, không thể tìm thấy trong
bất cứ truyện truyền kì nào
của Việt Nam cũng như của
các nước Trung Hoa, Nhật

03
Tìm hiểu cách đánh giá của tác giả
VB về những đặc sắc nghệ thuật
của tác phẩm “Người con gái Nam
Xương”

3. Tìm hiểu cách đánh giá của tác giả VB về những đặc
sắc nghệ thuật của tác phẩm “Người con gái Nam
Xương”

HS đọc phần (4), chú ý
các câu văn khái quát
nét đặc sắc trong truyện
truyền kì của Nguyễn
Dữ.

3. Tìm hiểu cách đánh giá của tác giả VB về những đặc
sắc nghệ thuật của tác phẩm “Người con gái Nam
Xương”
Sự dung
hoà giữa yếu tố
hiện thực và
yếu tố kì ảo,
giữa đời thực
và ước mơ.

-Yếu tố kì ảo giúp
Vũ Nương được
minh oan, hội ngộ
với Trương Sinh dù
chỉ trong chốc lát,
nhưng yếu tố hiện
thực lại khiến cho
sự đoàn tụ chỉ diễn
ra trong khoảnh
khắc, còn chia li
mới là vĩnh viễn.

-Từ đây, tác giả bài nghị luận nâng
cao vấn đề: bi kịch của Vũ Nương
không chỉ là bi kịch của cá nhân
nàng, mà còn là bi kịch của con
người, bi kịch của gia đình: “đứa trẻ
mồ côi, người chồng cô đơn, người
vợ bị chết”. Cũng từ đây, người đọc
hiểu hơn về nhan đề bài nghị luận:
Người con gái Nam Xương là bi kịch
của con người nói chung chứ không
giới hạn ở một số phận cụ thể.

04
Tìm hiểu cách kết thúc
VB

4. Tìm hiểu cách kết thúc văn bản
HS đọc phần (5), HS nêu ý kiến
cá nhân về các nội dung sau:
+ Vị trí của phần (5) trong chỉnh
thể VB.
+ Vai trò của phần (5) trong bài
nghị luận.
+ Câu văn thể hiện vai trò của
phần (5).

4. Tìm hiểu cách kết thúc văn bản
- Phần (5) đóng vai
trò kết thúc vấn đề
trong bài nghị luận.
-Vai trò: Khái quát và
nâng cao các ý đã
phân tích trong bài,
khẳng định sức sống
của tác phẩm Người
con gái Nam Xương.

- Câu văn: “Có lẽ
vì vậy mà “Người
con gái Nam
Xương” vẫn còn
sức hấp dẫn đối
với bạn đọc ngày
nay”.