CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
BÀI 7: GIA ĐÌNH YÊU THƯƠNG
TIẾT 90: ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI

CON LÀ,...
Giáo viên: Nguyễn Thị Bích
Viên
Tổ: Ngữ văn
Đơn vị: Trường THCS TT Tri
Tôn

Hđ1: Khởi động (Hs lắng nghe bài hát Cho
con, sáng tác của nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu
và trả lời câu hỏi)

Em có suy nghĩ gì về tình
cảm của cha mẹ dành cho
con cái qua bài hát vừa rồi.

Tiết 90: ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
CON LÀ,...
(Y Phương)

Mục tiêu:
1. Về kiến thức:
- Nhận biết và bước đầu nêu được một số nét độc đáo của bài
thơ.
- Nêu được tác dụng của yếu tố tự sự và miêu tả trong thơ.
2. Về năng lực:
Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua
ngôn ngữ thơ.
3. Về phẩm chất:
Nhân ái, quý trọng, yêu thương người thân.

2. Khái niệm về thơ:
- Thơ thuộc loại tác phẩm trữ tình, thiên về diễn tả tình cảm, cảm xúc của nhà thơ.

* Khái niệm về thơ:
- Thơ có hình thức cấu tạo đặc biệt.
- Thơ cách luật có quy tắc nhất định về số câu, số chữ, gieo vần,... Thơ tự do thì không như vậy. Bài thơ tự do có thể liên mạch hoặc chia thành các khổ thơ.
- Số đông trong một khổ thơ và số chữ trong một dòng cũng không theo quy tắc.

* Ngôn ngữ thơ:

- Ngôn ngữ thơ là hình ảnh, nhạc điệu được thể
hiện trong bài thơ.
- Qua ngôn ngữ, người viết thể hiện những rung
động, suy tư của chính mình.
- Tìm hiểu một bài thơ cũng là tìm hiểu những
tình cảm, cảm xúc mà người viết gửi gắm qua
ngôn ngữ thơ.

I. TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

1. Tác giả

Y Phương

- Tên thật: Hứa Vĩnh Sước, sinh
năm 1948. Mất ngày 9/2/2022.
- Là nhà thơ người dân tộc Tày.
- Thơ ông thể hiện tâm hồn chân
thật, mạnh mẽ, trong sáng và
cách tư duy giàu hình ảnh của
người miền núi.

* Xuất xứ: bài thơ “ Con là” trích trong tập
Đàn Then năm 1996.
Thể loại:

2. Tác phẩm

Thơ tự do

Phương thức biểu đạt chính:
Biểu cảm
Bố cục: 3 phần

- Bố cục: 3 phần
+ Khổ 1: Con là nỗi buồn luôn được lấp đầy của cha.
+ Khổ 2: Con là niềm vui vô tận của cha
+ Khổ 3: Con là sợi dây hạnh phúc kết nối cha mẹ.

Chú thích từ khó
Cột A

Cột B

1.

a. Hạt vừng(hạt mè) là một loại thực vật
được sao chế làm bánh, chè, xôi vì có
mùi thơm.

2. Bầu trời

b. Cười thể hiện niềm vui, buồn thể hiện
tâm trạng buồn phiền.

3. Hạt vừng

c. Là những sợi mảnh dài, bao phủ toàn
bộ da người.

4. Sợi tóc

d.Là khoảng không gian rộng lớn ta có
thể nhìn thấy được.

Hình ảnh hạt vừng (mè)

II. Suy ngẫm và phản hồi
Đọc, giọng điệu, cách ngắt nhịp

CON LÀ...
Con là nỗi buồn của cha
Dù to bằng trời
Cũng sẽ được lấp đầy
Con là niềm vui
Dù nhỏ bằng hạt vừng
Ăn mãi không bao giờ hết
Con là sợi dây hạnh phúc
Mảnh hơn sợi tóc
Buộc cuộc đời cha vào với mẹ.
( Y Phương, Đàn then, NXB Hội nhà văn, 1996)

Phiếu học tập số 1:

? Chỉ ra đặc điểm của thể
thơ qua văn bản
“Con là”,...Của Y Phương

.

1 Những đặc điểm của thơ qua văn bản “Con là”...
Bài thơ được chia thành 3 đoạn rõ ràng, mỗi đoạn 3 câu, một
câu có 4- 6,7 từ.

Phiếu học tập số 2:
Nêu ít nhất một nét độc
đáo của bài thơ qua cách
sử dụng từ ngữ, hình ảnh
hoặc biện pháp tu từ.
-

2. Nét độc đáo của bài thơ qua việc sử dụng từ ngữ, hình ảnh, biện
pháp tu từ:
Con là nỗi buồn của cha
Dù to bằng trời
Cũng sẽ được lấp đầy
Con là niềm vui
Dù nhỏ bằng hạt vừng
Ăn mãi không bao giờ hết
Con là sợi dây hạnh phúc
Mảnh hơn sợi tóc
Buộc cuộc đời cha vào với mẹ.

2. Nét độc đáo về nghệ thuật:

- Điệp cấu trúc (Con là… lặp lại ở câu thơ mở đầu mỗi khổ thơ)
- So sánh
+ Con – nỗi buồn cha luôn được lấp đầy
+ Con – niềm vui vô tận của cha
+ Con – sợi dây hạnh phúc
=>Người cha so sánh con với những gì là tự nhiên và gẫn gũi
nhất, từ to lớn bằng “trời” đến nhỏ bé, mong manh như “hạt
vừng”, “sợi tóc” cho thấy tình cảm của người cha vô cùng chân
thành, ấm áp.

- Đối lập
+ Nỗi buồn: to bằng trời > < lấp đầy
+ Niềm vui: nhỏ như hạt vừng > < ăn mãi không hết
- Ẩn dụ (“Buộc cuộc đời cha vào với mẹ” : con chính là
sợi dây gắn kết cha mẹ, tình cảm gia đình luôn bền chặt)
- Hình ảnh độc đáo: trời, hạt vừng, sợi tóc.
- Tính hàm súc: bài thơ ngắn gọn nhưng ẩn chứa nhiều cảm
xúc, suy ngẫm về tình phụ tử.
- Hình ảnh: trời, hạt vừng, sợi tóc,…
- Các biện pháp tu từ: so sánh, điệp cấu trúc câu; đối lập.
- Lời thơ giản dị.

Tác dụng của các biện pháp tu từ:
- Giúp nhấn mạnh cho thấy con rất quan trọng đối với cha, là
những điều quý giá nhất của cha.
- Cho thấy tình yêu thương của người cha dành cho con là vô
bờ bến.
- Làm cho cách diễn đạt sinh động, gợi hình, gợi cảm, gây ấn
tượng với người đọc.

Phiếu học tập số 3:
Nêu cảm nhận của em về
tình cảm cha dành cho
con được thể hiện trong
văn bản.
-

.

3 Cảm nhận về tình cảm của cha dành cho con trong văn
bản thơ:
Tình cảm người cha dành cho con trong văn bản trên được thể
hiện một cách rõ ràng và sinh động. Đó là tình yêu thương vô
cùng lớn, con là vừa là nỗi buồn vừa là niềm vui vừa là hạnh
phúc, đủ thấy cha yêu con biết nhường nào.

4. Bài học
Niềm vui
Nhỏ như hạt
vừng
Sợi dây hạnh
phúc
Buộc cuộc đời
cha vào với
mẹ

Nỗi buồn

CON LÀ

Thể thơ tự do,
ngôn ngữ giàu
hình ảnh tuy
đơn giản nhưng
gợi nhiều liên
tưởng, so sánh
độc đáo

Dù to bằng trời

Ăn mãi không
hết

Mảnh hơn sợi tóc

Hđ3
III.LUYỆN TẬP

III. Luyện tập
Tự
sáng
tác
một
bài
thơ
về
tình
.
cảm gia đình và chỉ ra đặc điểm
thể loại của văn bản đó.

Viết đoạn văn
ngắn trình bày
cảm xúc của em về
tình cảm ba mẹ
dành cho mình.

VẬN DỤNG

Hđ4
Củng cố, mở
rộng

1. Sưu tầm những bài thơ, bài hát về gia
đình (cha,mẹ)
2. Em có cảm nhận gì về những việc mà ba
(mẹ) đã làm cho em? Em phải làm gì để xứng
đáng là một học sinh chăm ngoan, một người
con hiếu thảo trong gia đình?

Hs trả lời theo suy nghĩ của mình
vào ô trống
(điền khuyết)

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- HS đọc lại bài thơ, xem lại nội
dung bài học.
- Thực hành tiếng Việt: Từ đồng âm
và đa nghĩa. Viết ngắn.
- Xem trước bài “Viết một đoạn văn
ghi lại cảm xúc của một bài
thơ”(Ngữ văn 6, tập 2, Tr.35)
- Chuẩn bị bài dựa vào câu hỏi
trong Phiếu học tập.