NĂM HỌC 2019 - 2020
TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỨC XUÂN – LỚP 4D
Tác giả: Vũ Đức Tứ
Trường Tiểu học Đức Xuân – TP Bắc Kạn
NĂM HỌC 2019 - 2020
LUYỆN TỪ VÀ CÂU- TUẦN 2 - TIẾT 1
Dấu hai chấm
Thứ năm ngày 5 tháng 9 năm 2019
Luyện từ và câu
Dấu hai chấm
I. Nhận xét
II. Ghi nhớ - Sách giáo khoa trang 23.
III. Luyện tập
Trong các câu văn , câu thơ sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì ?
Trong các câu văn , câu thơ sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì ?
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:
“Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người. (Theo Trường Chinh)

“ Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
Dấu hai chấm báo hiệu phần sau là lời nói của Bác Hồ (Ở trường hợp này dấu hai chấm dùng phối hợp với dấu ngoặc kép).
b) Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây .
(Tô Hoài)
b) Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây .
(Tô Hoài)
Dấu hai chấm báo hiệu phần sau là lời nói của Dế Mèn (Ở trường hợp này dấu hai chấm dùng phối hợp với dấu gạch ngang đầu dòng).
C) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum .
Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ:
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.
(Phan Thị Thanh Nhàn)

C) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum .
Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ:
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.
(Phan Thị Thanh Nhàn)

C) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum .
Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ:
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.
(Phan Thị Thanh Nhàn)

Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận đi sau là những lời giải thích những điều lạ mà bà già nhận thấy khi đi làm về (Nhà, sân sạch sẽ, cơm nước, tinh tươm, đàn lợn đã ăn no).
1. Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng .
GHI NHỚ :
Ô chữ bí mật
giải thích
nhân vật
ngoặc kép
dấu gạch đầu dòng .
Luyện tập
1.Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?
a) Tôi thở dài:
- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?
- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi: “Sao trò không chịu làm bài?”
Theo Nguyễn Quang Sáng
+ Dấu hai chấm thứ nhất (phối hợp với dấu gạch ngang đầu dòng) có tác dụng báo hiệu bộ phận đứng sau nó là lời của nhân vật “tôi” (người cha)
+ Dấu hai chấm thứ hai (phối hợp với dấu ngoặc kép) có tác dụng báo hiệu phần sau nó là câu hỏi của cô giáo.
2.Viết một đoạn văn theo truyện “ Nàng Tiên Ốc”, trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:
- Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.
- Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật.
Một hôm bà vẫn đi làm như mọi khi. Nhưng giữa đường bà quay về, nấp sau cánh cửa. Bà bỗng thấy một chuyện kì lạ: từ trong chum một nàng tiên bước ra. Bà rón rén lại gần chum nước và đập vỡ vỏ ốc ra. Thấy động nàng tiên giật mình quay lại định chui vào nhưng võ ốc đã vỡ tan. Bà ôm lấy nàng và nói:
- Con hãy ở lại đây với mẹ!
Từ đó hai mẹ con sống với nhau hạnh phúc suốt đời.
Một hôm bà vẫn đi làm như mọi khi. Nhưng giữa đường bà quay về, nấp sau cánh cửa. Bà bỗng thấy một chuyện kì lạ: từ trong chum một nàng tiên bước ra. Bà rón rén lại gần chum nước và đập vỡ vỏ ốc ra. Thấy động nàng tiên giật mình quay lại định chui vào nhưng võ ốc đã vỡ tan. Bà ôm lấy nàng và nói:
- Con hãy ở lại đây với mẹ!
Từ đó hai mẹ con sống với nhau hạnh phúc suốt đời.
+ Ví dụ:
Bà già rón rén lại gần chum nước, cầm vỏ Ốc lên và đập vỡ tan.
Nghe tiếng động, nàng tiên giật mình, quay lại. Nàng chạy vội đến chum nước nhưng không kịp nữa rồi: vỏ ốc đã vỡ tan. Bà lão ôm lấy nàng tiên dịu dàng nói:
- Con hãy ở đây với mẹ!
+ Ví dụ:
Bà già rón rén lại gần chum nước, cầm vỏ Ốc lên và đập vỡ tan.
Nghe tiếng động, nàng tiên giật mình, quay lại. Nàng chạy vội đến chum nước nhưng không kịp nữa rồi: vỏ ốc đã vỡ tan. Bà lão ôm lấy nàng tiên dịu dàng nói:
- Con hãy ở đây với mẹ!
Dặn dò :
Xem trước bài sau:
TỪ ĐƠN VÀ TỪ PHỨC
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC
KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ SỨC KHOẺ
CHÚC CÁC EM HỌC GIỎI !