TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN THỚI BÌNH A
Luyện từ và câu
LỚP 4A
NGUYỄN THỊ MỸ LINH
Trang 82
Thứ năm ngày 6 tháng 1 năm 2022
Luyện từ và câu
Dấu ngoặc kép
I. Nhận xét :
Bài 1. Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép dưới đây là lời của ai ? Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép :
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là “đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến nhân dân đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ‘‘Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Theo TRƯỜNG CHINH
Thứ năm ngày 6 tháng 1 năm 2022
Luyện từ và câu
Dấu ngoặc kép
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là “đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến nhân dân đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
a) Những từ ngữ và câu đặt trong dấu ngoặc kép là lời của ai?
a) Lời của Bác Hồ.
b) Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép?
b) Dấu ngoặc kép dùng để dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc của người nào đó.
* Từ ngữ: “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, “đầy tớ trung thành của nhân dân.”
* Câu: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
Một từ hay một cụm từ.
Một câu trọn vẹn hay một đoạn văn.
Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu chỗ trích dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật. Lời nói đó có thể là:
Bài 2. Trong đoạn văn trên, khi nào dấu ngoặc kép được dùng độc lập ? Khi nào dấu ngoặc kép được dùng phối hợp với dấu hai chấm ?
I. Nhận xét :
Bác tự cho mình là “người lính vâng lệnh quốc dân ra mặt trận”, là
“đầy tớ trung thành của nhân dân”. Ở Bác, lòng yêu mến nhân dân
đã trở thành một sự say mê mãnh liệt. Bác nói: ‘‘Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc
lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo
mặc, ai cũng được học hành.”
Theo Trường Chinh
1
2
3
Đều là cụm từ
Dùng phối hợp với dấu hai chấm.
Dùng độc lập
Là câu trọn vẹn
2. Viết câu trả lời vào ô trống:
3. Đọc khổ thơ sau, trả lời câu hỏi:
Có bạn tắc kè hoa
Xây “lầu” trên cây đa
Rét, chơi trò đi trốn
Đợi ấm trời mới ra.
Phạm Đình Ân
- Trong khổ thơ sau, từ lầu được dùng với ý nghĩa gì ?
- Dấu ngoặc kép trong trường hợp này được dùng làm gì ?
- lầu có nghĩa là tổ của tắc kè.
- Chỉ từ trong ngoặc kép phải
hiểu với nghĩa đặc biệt.


II. Ghi nhớ:
Dấu ngoặc kép thường dùng để làm gì và dùng như thế nào?
1. Dấu ngoặc kép thường dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc của người nào đó.
Nếu lời nói trực tiếp là một câu trọn vẹn hay một đoạn văn thì trước dấu ngoặc kép ta thường phải thêm dấu hai chấm.
2. Dấu ngoặc kép còn được dùng để đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

Câu 1. Tìm lời nói trực tiếp trong đoạn văn sau:
Có lần, cô giáo ra cho chúng tôi một đề văn ở lớp: “Em đã làm gì để giúp đỡ mẹ?”
Tôi loay hoay mất một lúc, rồi cầm bút và bắt đầu viết: “Em đã nhiều lần giúp đỡ mẹ. Em quét nhà và rửa bát đĩa. Đôi khi, em giặt khăn mùi soa.”
III. Luyện tập:
Câu 2. Có thể đặt những lời nói trực tiếp trong đoạn văn ở bài tập 1 xuống dòng, sau dấu gạch ngang đầu dòng không? Vì sao?
Không thể viết xuống dòng, sau dấu gạch ngang đầu dòng. Vì đây không phải là lời nói trực tiếp giữa hai nhân vật đang nói chuyện với nhau.
3. Tìm từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt trong những câu văn in nghiêng dưới đây rồi đặt từ đó trong dấu ngoặc kép:

a) Cả bầy ong cùng nhau xây tổ. Con nào con nấy hết sức tiết kiệm vôi vữa
b) Trạng Quỳnh thấy có người dâng vua một mâm đào gọi là đào trường thọ thì thản nhiên lấy một quả mà ăn. Vua giận, ra lệnh chém đầu Quỳnh. Quỳnh bèn tâu :
- Tâu bệ hạ, thần thấy quả đào gọi là trường thọ mới lấy ăn, tưởng ăn vào thì được sống lâu thờ vua. Không ngờ, nuốt chưa khỏi miệng mà chết đã đến cổ. Vậy nên, xin đức vua đổi tên quả ấy là đoản thọ và trị tội kẻ xu nịnh dâng đào.
Vua nghe vậy bật cười, tha tội cho Trạng Quỳnh.
Truyện DÂN GIAN VIỆT NAM
“vôi vữa”
“trường thọ”
“trường thọ”
“đoản thọ”

Dấu
ngoặc
kép
Dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật
đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt
Câu trọn vẹn/
Đoạn văn
Từ/Cụm từ
Dùng độc lập
Phối hợp
dấu hai chấm
DẶN DÒ
Ở nhà xem lại bài: Dấu ngoặc kép
Hoàn thiện các bài tập chưa làm xong
Xem trước bài mới: Động từ