Nhiệt liệt chào mừng
các thầy cô giáo và các em học sinh !
ĐỌC TIỂU THANH KÍ
(ĐỘC TIỂU THANH KÍ)
Nguyễn Du
Tiết 44: Đọc văn
I.Đọc- tìm hiểu chung:
1. Nguyễn Du (1765 - 1820):
Tiểu sử:
+ Tố Như, Thanh Hiên.
Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.
Sinh ra và lớn lên tại kinh thành Thăng Long.
Gia đình đại quí tộc, truyền thống khoa cử, văn chương.
Thời đại có những biến đổi “kinh thiên động địa”
+ Cuộc đời:
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
Tuổi thơ vàng son
(Sống tại
Thăng Long)
Mười năm gió bụi
(Thái Bình, Hà Tĩnh,…)
Làm quan dưới triều Nguyễn
(Kinh đô Huế,
đi sứ Trung Quốc)
I.Đọc- tìm hiểu chung:
1. Nguyễn Du (1765 - 1820):
Tiểu sử:
+ Tố Như, Thanh Hiên.
Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.
Sinh ra và lớn lên tại kinh thành Thăng Long.
Gia đình đại quí tộc, truyền thống khoa cử, văn chương.
Thời đại có những biến đổi “kinh thiên động địa”
+ Cuộc đời:
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
Tuổi thơ vàng son
(Sống tại
Thăng Long)
Mười năm gió bụi
(Thái Bình, Hà Tĩnh,…)
Làm quan dưới triều Nguyễn
(Kinh đô Huế,
đi sứ Trung Quốc)
 Cuộc đời bi kịch, bất đắc chí, chứng kiến bao cuộc ly loạn, tan vỡ, đổi thay.
 Trái tim yêu thương mênh mông đối với mọi kiếp người.
I.Đọc- tìm hiểu chung:
1. Nguyễn Du:
Tiểu sử:
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
Sự nghiệp văn học:
Chữ Nôm: Văn tế thập loại chúng sinh, Truyện Kiều…
Chữ Hán: Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm,
Bắc hành tạp lục.
- Tác phẩm:
Nội dung tư tưởng:
+ Đề cao TÌNH - là tiếng kêu đứt ruột cho vận mệnh đau khổ của con người.
+ Nêu lên vấn đề thân phận người phụ nữ có sắc đẹp và tài năng văn chương, nghệ thuật.
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
I.Tìm hiểu chung:
2. Tác phẩm
1. Nguyễn Du- đại thi hào dân tộc
Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.
Chi phấn hữu thần liên tử hậu,
Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.
Cổ kim hận sự thiên nan vấn ,
Phong vận kì oan ngã tự cư.
Bất tri tam bách dư niên hậu,
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như ? 
Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang,
Thổn thức bên song mảnh giấy tàn.
Son phấn có thần chôn vẫn hận,
Văn chương không mệnh đốt còn vương.
Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi,
Cái án phong lưu khách tự mang.
Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa,
Người đời ai khóc Tố Như chăng?
( Vũ Tam Tập dịch)
- Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác:
+ Về thời điểm sáng tác bài thơ con nhiều ý kiến chưa thống nhất .
Đọc phần dư cảo, Nguyễn Du trào lên nỗi xót thương, đồng cảm với thân phận bất hạnh của người phụ nữ nhan sắc vẹn toàn Tiểu Thanh nên viết bài thơ này.
+ In trong “Thanh Hiên thi tập” (1786 – 1804)
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
I.Tìm hiểu chung:
2. Tác phẩm
1. Nguyễn Du- đại thi hào dân tộc
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
I.Tìm hiểu chung:
2. Tác phẩm
- Nhan đề
Tiểu Thanh là một người con gái sống ở đầu thời Minh Trung Quốc. Thuở nhỏ thông tuệ khác thường, sớm tinh thông nhiều nghề kể cả âm luật.
16 tuổi làm lẽ một công tử họ Phùng quyền quý, ngốc nghếch ở Hàng Châu- Chiết Giang
Vợ cả ghen tuông đầy đọa, bắt nàng ở riêng trên ngọn núi Cô Sơn- Hàng Châu, không cho giao tiếp với ai, kể cả với chồng; còn vứt son phấn, đốt sách vở của Tiểu Thanh
Trong chuỗi ngày đó, Tiểu Thanh làm nhiều thơ, từ.
Tiểu Thanh lâm bệnh, chết khi mới 18 tuổi. Vợ cả chưa hả cơn ghen, tìm ảnh, thơ văn của Tiểu Thanh đem đốt. Những sáng tác của Tiểu Thanh còn lại được người đời sau tập hợp, khắc in, đặt tên là “phần dư”.
1. Nguyễn Du- đại thi hào dân tộc
- Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác
+“Kí”: ghi chép, truyện
+ “Độc”: đọc
→ Đọc những truyện viết về nàng Tiểu Thanh
+ Nàng Tiểu Thanh:
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
I.Tìm hiểu chung:
2. Tác phẩm
1. Nguyễn Du- đại thi hào dân tộc
Thể loại: Thất ngôn bát cú Đường luật
Bố cục: Đề - Thực- Luận- Kết
- Nhan đề:
- Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác:
Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.

ĐỀ
THỰC
LUẬN
KẾT
Chi phấn hữu thần liên tử hậu,
Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.
 

Cổ kim hận sự thiên nan vấn ,
Phong vận kì oan ngã tự cư.

Bất tri tam bách dư niên hậu,
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?
Cảm hứng chủ đạo: Cảm thương sâu sắc cho số phận mỏng manh của nhan sắc, tài hoa; nỗi thương mình, niềm khát khao tri âm
I.Tìm hiểu chung:
II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Hai câu đề
Hoa uyển
Khư
(quá khứ)
(hiện tại)
> <
Cảm hứng về cuộc đời dâu bể tang thương
Rực rỡ, lộng lẫy
Lạnh lẽo, hoang tàn
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
Tẫn
Độc điếu
Nhất chỉ thư
TA
NÀNG
Cõi dương
Cõi âm
Không gian
(Việt – Trung)
Thời gian
(300 năm )
(tài +tình + bi kịch)
(tài + sắc + bạc mệnh)
-Đồng thanh tương khí
- Đồng bệnh tương liên
CẢNH + SỰ → TÌNH
Thương cảm xót xa trước số phận mỏng manh của cái đẹp ở trên đời
Mối tương giao đồng cảm lạ kì : Tài – tình – phận.
I.Tìm hiểu chung:
II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Hai câu đề
2. Hai câu thực
Chi phấn (sắc đẹp)
Văn chương (tài hoa)
Hữu thần
Vô mệnh
Liên tử hậu
Lụy phần dư
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
HOA UYỂN CUỘC ĐỜI
Tiếng khóc cho Tiểu Thanh: tài sắc, mệnh bạc
Day dứt xót thương trước cái đẹp bị chà đạp phũ phàng
Lên án những thế lực bạo tàn
Khách phong lưu, khách tài tình
I.Tìm hiểu chung:
II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Hai câu đề
Trái tim lớn và câu hỏi không lời đáp.
Ý thức sâu sắc về “phong vận”.
2. Hai câu thực
3. Hai câu luận
Cổ kim hận sự
Thiên nan vấn
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
Phong vận kì oan
Ngã tự cư
Khuất Nguyên, Đỗ Phủ, Nguyễn Du,…
Cái Tôi tài hoa,cô đơn
Thân như điện ảnh hữu hoàn vô
(Vạn Hạnh thiền sư)
Phi ngã
Khẳng định bản ngã
TIẾT 87- NGỮ VĂN 10
I.Tìm hiểu chung:
II. Đọc- hiểu văn bản:
4. Phân tích
4.1. Hai câu đề
4.2. Hai câu thực
4.3. Hai câu luận
4.4. Hai câu kết
Số từ:
“ba trăm năm” (ước lệ): hậu thế
Động từ “Khấp” – Khóc thầm
Đại từ phiếm chỉ:
“hà nhân” (ai)
Băn khoăn, day dứt, trăn trở đi tìm tiếng nói tri âm.
Gửi gắm niềm hi vọng vào hậu thế
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
Khóc cho Tố Như mủi lòng trước số phận bi kịch của nhà thơ
Khóc cùng Tố Như - cho những kiếp tài hoa
(tri âm- tri kỉ)
Khấp Tố Như:
?
Bất tri tam bách dư niên hậu
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như ?
QUÁ KHỨ
HIỆN TẠI
TƯƠNG LAI
Đau thương
Bế tắc
“Người đời sau thương người đời nay, người đời nay thương người đời xưa, hai chữ tài tình thật là một cái thông lụy của bọn tài tử khắp trong gầm trời và suốt cả xưa nay vậy”
Mộng Liên Đường
chủ nhân
Tố Hữu
Làm người thương số phận con người
Ràng rịt yêu thương biết mấy mươi
Cái buổi tối tăm trời đất ây
Lòng anh là một ánh trăng soi
( Gửi Tố Như)
Nửa đêm qua huyện Nghi Xuân
Bâng Khuâng nhớ cụ thương thân nàng Kiều
... Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du
Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày.
Hỡi người xưa của ta nay
Khúc vui xin lại so dây cùng Người!
(Kính gửi cụ Nguyễn Du)
Huy Cận
Tiếng nói tri âm
I.Tìm hiểu chung:
II. Đọc- hiểu văn bản:
III. Tổng kết
1, Nội dung
Cảm thương sâu sắc cho số phận nàng Tiểu Thanh và những người tài sắc bạc mệnh
Tâm sự sâu kín của Nguyễn Du: cô đơn sâu sắc, thương mình, oán giận cuộc đời bạc bẽo, khát khao tìm tri âm, tri kỉ
2, Nghệ thuật
Thể thơ thất ngôn bát cú đường luật
Nghệ thuật đối, câu hỏi tu từ…
Kết cấu chặt chẽ logic
Giọng thơ ai oán khắc khoải để lại dư ba trong lòng người
Hình ảnh, ngôn ngữ, hàm súc mang tính biểu trưng, giàu giá trị biểu cảm…
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
ĐỘC TIỂU THANH KÍ
– Nguyễn Du –
I.Tìm hiểu chung:
II. Đọc- hiểu văn bản:
III. Tổng kết
.
IV. Củng cố, luyện tập
V. Dặn dò:
Học thuộc lòng bản phiên âm và dịch thơ
Phân tích bài thơ, nắm được nội dung, nghệ thuật
Chuẩn bị bài “ thực hành phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ”
1. Bài tập sách giáo khoa trang 134
2. Suy nghĩ của em về bài thơ “ Độc Tiểu Thanh kí” của Nguyễn Du, đặt trong tình hình hội nhập thế giới ngày nay.
Gợi ý bài 2:
Tấm lòng nhân đạo (TÂM) vượt biên giới quốc gia, mong muốn con người xích lại gần nhau,
Tài năng (TÀI) của con người là sợi dây vô hình nối những tâm hồn và trái tim biết yêu thương và sẻ chia.

Cảm ơn các thầy cô và các em