Văn bản:

EM BÉ THÔNG MINH

Câu 1 : Em bé thông minh thuộc thể loại truyện gì ?
A. Truyền thuyết
B
B. Truyện cổ tích
C. Truyện ngụ ngôn
D. Truyện cười
Câu 2: Em bé thông minh kể về kiểu nhân vật nào trong
chuyện cổ tích?
A. Nhân vật xấu xí ( người mang lốt vật)
B.Nhân vật bất hạnh
C.Nhân vật dũng sĩ
D
D. Nhân vật thông minh
Câu 3: Nhân vật chính của chuyện?
A
A. Em bé thông minh
B.Nhà Vua
C. Viên quan
D. Bố em bé thông minh

I. Tìm hiểu chung

Truyện Em bé thông
minh kể về kiểu

1. Kiểu nhân vật
Nhân vật: Người thông minh.

nhân vật nào trong
truyện cổ tích?

"Hồi

đó, có một nước láng giềng lăm le muốn chiếm
bờ cõi nước ta. Để dò xem bên này có nhân tài hay
không, họ sai sứ đưa sang một cái vỏ ốc vặn rất dài,
rỗng hai đầu, đố làm sao xâu một sợi chỉ mảnh xuyên
qua đường ruột ốc“.
( Câu hỏi tình huống)
Bạn A cho rằng Đây là lời của người kể chuyện
Bạn B bảo Đây là lời của nhân vật
Em đồng ý với ý kiến nào? vì sao?
Đây là lời của người kể chuyện vì đây là phần lời
người kể đang tường thuật lại sự việc diễn ra.
Người kể lúc này đang ở ngôi thứ 3.

5

6

22

1

3

1
5

4

5

3

6

4

Tóm tắt:
Ngày xưa, có một ông vua nọ sai viên quan đi dò la
khắp nơi để tìm người tài giỏi. Một hôm, viên quan phát
hiện ra dấu hiệu nhân tài ở một em bé con nhà thường
dân qua lời đối đáp nhanh nhạy, thông minh.
Vua hay tin đã trực tiếp tạo ra những tình huống oái
oăm để thử tài em. Lần thử thách cuối cùng, em bé đã
đem trí thông minh của mình thắng điều kiện thách đố
của sứ thần. Sau đó, em được phong làm Trạng nguyên
và giúp Vua trong việc triều chính.

II. Đọc- Hiểu văn bản

Trong truyện, em bé đã vượt
qua những thử thách nào?

HOẠT ĐỘNG NHÓM: 4 nhóm
Nối số ở cột thử thách với chữ cái ở cột kết quả cho phù hợp, các thử thách ấy
có ý nghĩa gì trong việc thể hiện phẩm chất của nhân vật Em bé thông minh?
Thử thách

Kết quả

1. Trả lời câu hỏi phi lí của
viên quan, khi viên quan hỏi
cha cậu cày mỗi ngày được
mấy đường

a. Lẻn vào sân rồng khóc um
lên: “Mẹ con chết sớm mà cha
không chịu đẻ em bé để chơi với
con.”
-> Đưa nhà vua bị gài bẫy phải
nói ra sự vô lí

2. Nhà vua bắt dân làng cậu bé
nuôi trâu đực phải đẻ được
con

b. Đưa cho sứ giả một chiếc kim
khâu, xin cho rèn thành một
con dao
-> Giải đố bằng cách đố lại

3. Thịt một con chim sẻ phải
dọn thành ba cỗ bàn thức ăn

c. Hỏi vặn lại viên quan: “Ngựa
của ông một ngày đi mấy
bước?”

4. Xâu sợi chỉ mềm qua đường
ruột ốc xoắn dài

d. Vừa chơi vừa hát một khúc
hát đồng dao để giải đố
-> Dùng mẹo dân gian bắt kiến
xỏ chỉ

Phẩm chất

Thử thách
1. Trả lời câu hỏi phi lí
của viên quan, khi viên
quan hỏi cha cậu cày mỗi
ngày được mấy đường
2. Nhà vua bắt dân làng
cậu bé nuôi trâu đực phải
đẻ được con
3. Thịt một con chim sẻ
phải dọn thành ba cỗ bàn
thức ăn
4. Xâu sợi chỉ mềm qua
đường ruột ốc xoắn dài

Kết quả

1- c

2-a

3-b

4-d

Phẩm
chất
a. Lẻn vào sân rồng khóc
Thông
um lên: “Mẹ con chết sớm
minh,
mà cha không chịu đẻ em phản ứng
bé để chơi với con.”
nhanh
-> Đưa nhà vua bị gài bẫy nhẹn, biện
phải nói ra sự vô lí
luận đầy
thuyết
b. Đưa cho sứ giả một
phục
chiếc kim khâu, xin cho
nhưng
rèn thành một con dao
cũng rất
-> Giải đố bằng cách đố
hồn nhiên
lại
c. Hỏi vặn lại viên quan:
“Ngựa của ông một ngày
đi mấy bước?”
d. Vừa chơi vừa hát một
khúc hát đồng dao để giải
đố -> Dùng mẹo dân gian
bắt kiến xỏ chỉ

Các thử thách ấy có ý nghĩa gì trong việc thể
hiện phẩm chất của nhân vật em bé thông minh?

- Trong truyện, em bé đã vượt qua bốn thử
thách:
• Thử thách 1: trả lời câu hỏi phi lí của viên quan:
hỏi trâu của cha cậu cày mỗi ngày được mấy
đường
• Thử thách 2: vượt qua thử thách của nhà vua bắt
dân làng cậu bé nuôi trâu đực phải đẻ được con
• Thử thách 3: trả lời câu đố vua giao cho chính
mình: làm sao thịt một con chim sẻ, dọn thành
ba cỗ bàn thức ăn.
• Thử thách 4: giải được câu đố hóc búa của sứ
thần: làm sao để xâu sợi chỉ mảnh qua đường
ruột ốc xoắn dài.

Ý nghĩa của thử thách: các thử thách xuất hiện
theo cấp độ khó tăng dần, từ đó thể hiện sự thông
minh, nhanh trí hơn người của cậu bé.

=> Các thử thách trong
truyện có ý nghĩa tạo tình
huống thuận lợi cho nhân
vật bộc lộ phẩm chất thông
minh.

2. Kết thúc truyện
- Kết thúc có hậu: cậu bé nhận được những phần thưởng
(được phong làm trạng nguyên, được sống trong dinh
thự cạnh hoàng cung để vua tiện hỏi han) xứng đáng với
trí tuệ hơn người của mình.
 Đặc điểm nổi bật của truyện cổ tích
Em đánh giá như thế nào về kết thúc của
câu chuyện?

3. Chủ đề
- Đề cao sự thông minh và trí
khôn của dân gian.
Theo em, chủ đề của
truyện “Em bé thông
minh” là gì?

Lời giải đố của các nhân vật thông minh trong truyện cổ
tích thường dựa vào kiến thức từ đời sống. Việc tích luỹ kiến
thức từ đời sống có tác dụng gì đối với chúng ta?

5. Bài học
- Bên cạnh kiến thức được học ở
trường, cần học hỏi thêm kiến
thức từ đời sống xung quanh, học
mọi lúc, mọi nơi. Kiến thức đó rất
hữu ích khi ta giải quyết những
vấn đề khó khăn trong cuộc sống.

III. Tổng kết

- Các sự việc chính của câu chuyện Em bé
thông minh
• Sự kiện 1: Nhà vua quyết định cho sứ giả đi tìm
người tài để giúp nước.
• Sự việc 2: Lần thử thách 1 (sứ giả thử thách cậu
bé: Câu đố “Đố biết 1 ngày trâu cày bao nhiêu
đường?”
- Em bé trả lời bằng cách hỏi ngược lại “Ngựa của
ông 1 ngày chạy được bao nhiêu bước?)
• Sự việc 3: Lần thử thách 2 (Vua ban cho làng 3
con trâu đực và 3 thúng gạo nếp, yêu cầu phải
nộp lên trâu con

• Sự việc 4: Lần thử thách 3 (Nhà vua giao cho cậu
bé một con chim sẻ, yêu cầu làm 1 mâm cỗ
- Cậu bé trả lời bằng cách nhờ nhà vua mài cây kim
thành con dao mổ thịt chim)
• Sự việc 5: Lần thử thách 4 (Nước láng giềng cử sứ
giả sang kiểm tra xem nước Việt có người tài hay
không bằng câu đố: đưa sợi chỉ qua ruột ốc
- Cậu bé giải đố nhanh chóng bằng 1 bài hát)
• Sự việc 6: Cậu bé được cả triều đình công nhận tài
năng, được phong làm trạng nguyên trẻ tuổi nhất
và được xây dinh thự gần cung vua để vua tiện hỏi
việc

Sơ đồ tư duy : Em bé thông minh

CHUYỆN CỔ NƯỚC MÌNH

Nhìn hình đoán tên truyện cổ tích!

SỌ DỪA

THẠCH
SANH

CÂY KHẾ

TẤM CÁM

1. Lí do tác giả yêu chuyện cổ nước nhà
Thảo luận nhóm: Tìm những từ ngữ trong bài
thơ cho biết lí do tác giả yêu truyện cổ nước
nhà? Em đã đọc những truyện cổ nào dạy cho
em những phẩm chất mà tác giả nhắc đến?

2. Lí giải cách hiểu về từ ngữ, câu thơ, đoạn thơ
• Nhóm 1+2: Đọc chậm từng dòng thơ: “Đời cha ông … ông cha của
mình”, tìm và giải nghĩa những từ ngữ đặc sắc trong đoạn thơ.
• Nhóm 3+4: Em hãy giải thích ý nghĩa cụm từ “người thơm” trong
câu “Thị thơm thì giấu người thơm”.
• Nhóm 5+6: Em hãy suy ngẫm thông điệp mà tác giả gửi gắm qua
hai dòng thơ: “Tôi nghe chuyện cổ thầm thì/Lời cha ông dạy cũng
vì đời sau”

- Từ ngữ: đời cha ông/đời tôi, con sông/chân trời, đã
xa/chuyện cổ thiết tha, nhận mặt ông cha: những
câu chuyện cổ gửi gắm bài học đạo lí ngàn đời mà
cha ông ta để lại cho thế hệ con cháu mai sau.
- Nghệ thuật so sánh: “đời ông cha với đời ta”, “con
sông với chân trời đã xa”

- Người thơm: người tốt, có phẩm chất cao
đẹp (cô Tấm, Sọ Dừa…)
- Thông điệp: Kho tàng truyện cổ của nước
nhà có giá trị vô cùng quý báu và sẽ còn tồn
tại mãi với thời gian.