NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VỀ DỰ GIỜ VỚI LỚP 8
MÔN: NGỮ VĂN 8
Giáo viên thực hiện: Lã Thị Huyền


Kiểm tra bài cũ:
Hãy kể tên các kiểu câu phân loại theo
mục đích nói mà em đã học. Nêu chức năng
chính của các kiểu câu đó.
Các kiểu câu phân loại theo mục đích nói
Câu nghi vấn
Câu cầu khiến
Câu cảm thán
Câu trần thuật
Câu phủ định
Ti?t 99 - Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI
Mẹ con Lí Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa.
Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn
hoảng sợ, van lạy rối rít. Khi Thạch Sanh vào nhà kể
cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn.
Nhưng Lí Thông bỗng nảy ra kế khác. Hắn nói:
Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó,
tất không khỏi bị tội chết. Thôi, bây giờ nhân trời
chưa sáng em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì để anh
ở nhà lo liệu.
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay. Chàng vội từ giã
mẹ con Lí thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm
củi nuôi thân.
( Thạch Sanh )
I. Hành động nói là gì?
1. Xét ví dụ
Hãy tìm những lời nói của Lí Thông trong đoạn trích? Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích gì?
Câu nào thể hiện rõ nhất mục đích ấy?
- Mục đích: Đuổi khéo Thạch Sanh để cướp công.

Mẹ con Lí Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa.
Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn
hoảng sợ, van lạy rối rít. Khi Thạch Sanh vào nhà kể
cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn.
Nhưng Lí Thông bỗng nảy ra kế khác. Hắn nói:
Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó,
tất không khỏi bị tội chết. Thôi, bây giờ nhân trời
chưa sáng em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì để anh
ở nhà lo liệu.
Thạch Sanh lại thật thà tin ngay. Chàng vội từ giã
mẹ con Lí thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm
củi nuôi thân.
( Thạch Sanh )
I. Hành động nói là gì?
1. Xét ví dụ
- Mục đích: Đuổi khéo Thạch Sanh để cướp công.
Lí Thông có đạt được mục đích của mình không? Chi tiết nào thể hiện điều đó?
- Kết quả: Lí Thông đạt
được mục đích.
Lí Thông đã thực hiện mục đích của mình bằng phương tiện gì?
- Phương tiện: Bằng lời
nói.
=> Hành động nói
2. Ghi nhớ: ( SGK/ 62)
Nếu hiểu hành động là “việc làm cụ thể của con người nhằm một mục đích nhất định” thì việc làm của Lí Thông có phải là một hành động không? Vì sao?
* Ví dụ 1:
Nam: Mấy giờ rồi?
- Lan có thể ứng xử như sau:
Trường hợp 1: Lan im lặng, không trả lời
Trường hợp 2: Lan: Tớ không có đồng hồ.
Trường hợp 3: Lan: 10 giờ rồi cậu à!
* Lưu ý:
Hành động nói có thể thực hiện hiệu quả hoặc không hiệu quả,
phụ thuộc vào:
+ Người nghe có chịu “cộng tác” hay không?
+ Vốn hiểu biết, khả năng suy đoán của người nghe có đủ để
tiếp nhận lời người nói hay không?

“Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”

“Chim khôn hót tiếng rảnh rang
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”
I. Hành động nói là gì?

II. Một số kiểu hành động nói
thường gặp
1. Xét ví dụ:
a. Ví dụ 1:
(1) Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu. (2) Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết. (3) Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi. (4) Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
+ Câu 1: thông báo
+ Câu 2: đe dọa
+ Câu 3: đề nghị, khuyên bảo
+ Câu 4: hứa hẹn
- Lời nói của Lí Thông:
Em hãy chỉ ra những mục đích cụ thể trong từng câu nói của Lí Thông.
I. Hành động nói là gì?

II. Một số kiểu hành động nói
thường gặp
1. Xét ví dụ:
a. Ví dụ 1:
+ Câu 1: thông báo
+ Câu 2: đe dọa
+ Câu 3: đề nghị, khuyên bảo
+ Câu 4: hứa hẹn
b. Ví dụ 2:
Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó
xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:
Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó
con bằng cách xót xa:
Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Cái Tí nghe nói giãy nãy, giống như sét đánh
bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc.
(…) Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó
con, cái Tí vẫn tưởng những con vật ấy sẽ đi thế
mạng cho mình, cho nên nó đã vững dạ ngồi im.
Bây giờ nghe mẹ giục phải đi, nó lại nhếch nhác,
mếu khóc:
U nhất định bán con đấy ư? U không cho
con ở nhà nữa ư? Khốn nạn thân con thế này!
Trời ơi!...
- Lời cái Tí:
Hỏi, bộc lộ cảm xúc
- Lời chị Dậu:
Báo tin
- Lời nói của Lí Thông:
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
Tìm những câu nói của chị Dậu và cái Tí?Những câu nói đó nhằm mục đích gì?
Liệt kê những kiểu hành động nói qua việc
phân tích 2 ví dụ trên?
Hành động nói
Các kiểu hành động nói thường gặp
Báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán...
Hỏi
Trình bày
Điều khiển
Cầu khiến, đe dọa,
thách thức
Hứa hẹn
Bộc lộ cảm xúc
I. Hành động nói là gì?

II. Một số kiểu hành động nói
thường gặp
1. Xét ví dụ:
a. Ví dụ 1:
+ Câu 1: trình bày
+ Câu 2: đe dọa
+ Câu 3: đề nghị, khuyên bảo
+ Câu 4: hứa hẹn
b. Ví dụ 2:
Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó
xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:
Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó
con bằng cách xót xa:
Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Cái Tí nghe nói giãy nãy, giống như sét đánh
bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc.
(…) Chừng như lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó
con, cái Tí vẫn tưởng những con vật ấy sẽ đi thế
mạng cho mình, cho nên nó đã vững dạ ngồi im.
Bây giờ nghe mẹ giục phải đi, nó lại nhếch nhác,
mếu khóc:
U nhất định bán con đấy ư? U không cho
con ở nhà nữa ư? Khốn nạn thân con thế này!
Trời ơi!...
- Lời cái Tí:
Hỏi, bộc lộ cảm xúc
- Lời chị Dậu:
Báo tin
- Lời nói của Lí Thông:
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
2. Ghi nhớ : (SGK/ 63)
Dựa vào những tình huống trên, hãy đóng vai các nhân vật trong tranh
( xây dựng các đoạn đối thoại) có sử dụng các kiểu hành động nói. Chỉ ra đó là kiểu hành động nói nào?
2
1
I. Hành động nói là gì?
Ti?t 99 - Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI
II. Một số kiểu hành động nói thường gặp
III. Luyện tập
* Bài tập 1: (Về nhà làm)
Trần Quốc Tuấn viết “Hịch tướng sĩ” nhằm mục đích gì? Hãy
xác định mục đích của hành động nói thể hiện ở một câu trong bài hịch
và vai trò của câu ấy đối với việc thực hiện mục đích chung.
Ti?t 99 - Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI
* Bài tập 2: Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động nói
trong những đoạn trích sau:
b. Lê Thận nâng gươm lên ngang đầu nói với Lê Lợi:
(1) Đây là Trời có ý phó thác cho minh công làm việc lớn. (2) Chúng tôi
nguyện đem xương thịt của mình theo minh công, cùng với thanh gươm thần này để báo đền Tổ quốc!
c. Hôm sau lão Hạc sang nhà tôi. Vừa thấy tôi, lão báo ngay:
(1) - Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!
(2) - Cụ bán rồi?
(3) - Bán rồi! (4) Họ vừa bắt xong.[…]
(5) - Thế nó cho bắt à?
Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những nếp nhăn xô lại với nhau, ép cho nước
mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu
như con nít. Lão hu hu khóc…
(6) - Khốn nạn… Ông giáo ơi!... (7) Nó có biết gì đâu! (8) Nó thấy tôi gọi thì chạy
ngay về, vẫy đuôi mừng. (9) Tôi cho nó ăn cơm. (10) Nó đang ăn thì thằng Mục
nấp trong nhà, ngay đằng sau nó, tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ngược nó lên.

-> Trình bày
-> Hứa hẹn
-> Thông báo
-> Hỏi
-> Thông báo
-> Thông báo
-> Hỏi
-> Bộc lộ cảm xúc
-> Kể, bộc lộ cảm xúc
-> Kể, tả
-> Kể
-> Kể, tả
* Bài tập 3: Đoạn trích dưới đây có ba câu chứa từ “hứa”. Hãy xác định
kiểu hành động nói được thực hiện trong mỗi câu ấy.
Em đi nhanh về chiếc giường, đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ.
Em để nó ở lại - Giọng em ráo hoảnh - Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi cách xa nhau. Anh nhớ chưa? Anh hứa đi.
Anh xin hứa.
Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe.
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
- Anh ph?i h?a v?i em khụng bao gi? d? chỳng ng?i cỏch xa nhau.
hành động điều khiển
- Anh h?a di.
hành động điều khiển
- Anh xin h?a.
h�nh d?ng h?a h?n
* Bài tập mở rộng:
Xây dựng một đoạn hội thoại ngắn (2->4 câu) có sử dụng các kiểu hành động nói. Gạch chân và chỉ ra đó là kiểu hành động nói nào?
Hành động nói
Khái niệm
Các kiểu hành động nói thường gặp
Hỏi
Trình bày
Hứa hẹn
Điều khiển
Bộc lộ cảm xúc
Báo tin, kể, tả,
nêu ý kiến, dự đoán……
Cầu khiến, đe dọa,
thách thức…
Là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
- Học bài, nắm chắc phần ghi nhớ trong SGK.
Làm bài tập 1, 2c ở sách giáo khoa.
Hoàn chỉnh đoạn văn ngắn (đoạn hội thoại)
có sử dụng các kiểu hành động nói.
- Soạn bài “Hành động nói” (tiếp theo)
Xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô và các em học sinh!
Kính chúc Ban giám khảo cùng toàn thể
Hội thi sức khỏe, hạnh phúc!
Chúc hội thi thành công tốt đẹp!