`
HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG XUNG QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
BÀI 6
Hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất
Chuyển động biểu
kiến hàng năm
của Mặt Trời
Các mùa trong năm
Ngày, đêm dài
ngắn theo mùa
và theo vĩ độ
I. Chuyển động biểu kiến hàng năm của MT
Hàng ngày ta thường nhìn thấy MT mọc ở hướng Đông vào buổi sáng và lặn ở hướng Tây vào buổi chiều.
Trong thực tế thì MT đứng yên và TĐ chuyển động xung quanh MT
Giống như ta ngồi trên xe, xe chạy chúng ta nhìn ra cu?a xe thấy hàng cây bên đường đang di chuyển. Nhưng thực ra thì ta đang di chuyển cùng xe. Như vậy chuyển động của hàng cây là không có thật.
Chuyển động biểu kiến hàng năm của mặt trời là gì?
Khái niệm:
Là chuyển động không có thực của Mặt Trời mà con người nhìn thấy.
22-6
23-9
21-3
23027’N
230 27’B
00
22-12
Đường chuyển động biểu kiến của Mặt Trời cho biết điều gì?
Cho biết trong năm ở những vĩ độ nào, thời gian nào ánh sáng Mặt Trời lúc giữa trưa chiếu vuông góc với mặt đất (ngày Mặt Trời lên thiên đỉnh)
22-6
23-9
21-3
23027’N
230 27’B
00
22-12
Khu vực nào trên Trái Đất có Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm hai lần, nơi nào một lần, nơi nào không có Mặt Trời lên thiên đỉnh?
- Khu vực nội chí tuyến có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh trong một năm.
- Ở chí tuyến có một lần Mặt Trời lên thiên đỉnh trong một năm.
- Từ chí tuyến về 2 cực không có Mặt Trời lên thiên đỉnh
Vì sao lại có hiện tưuợng này? Các em hãy xem tia sáng Mặt Trời chiếu đến khu vực nội chí tuyến trong đoạn phim sau đây:
* Nguyên nhân:
- Trong khi chuyển động xung quanh Mặt Trời, trục của TĐ luôn nghiêng với mặt phẳng quy đạo một góc 66033` và không đổi phưuong.
- Do TĐ chuyển động xung quanh Mặt Trời, đồng thời tự quay quanh trục.
Việt nam chúng ta cũng là nước nằm trong khu vực nội chí tuyến (BBC), vậy theo em có bao nhiêu ngày mặt trời lên thiên đỉnh?
- Có 2 ngày mặt trời lên thiên đỉnh
Hà Nội là 26/5 và 18/7
Hồ Chí Minh là 18/4 và 25/8
II. Các mùa trong năm
II. Các mùa trong năm
Nguyên nhân sinh ra mùa:
- Do trục TĐ nghiêng trong không gian
- Trục TĐ không đổi phương khi chuyển động quanh Mặt Trời.
Mùa là khoảng thời gian trong năm có các đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu.
Đông chí
22-12
Thu phân
23-9
Xuân phân
21-3
Hạ chí
22-6
Mùa Hạ
Mùa Thu
Mùa Xuân
Mùa Đông
II. Các mùa trong năm
Ở BCB:
-Mùa xuân: Xuân phân (21-3)-> Hạ chí (22-6).
-Mùa hạ: Hạ chí (22-6)-> Thu phân (22-9)
-Mùa thu: Thu phân (23-9)-> Đông chí (22-12)
-Mùa đông: Đông chí (22-12)->Xuân phân(21-3)
Ở BCN thì ngược lại.
Mùa xuân
Mùa hạ
Mùa thu
Mùa đông
Tại sao mùa xuân có thời tiết ấm áp. Mùa thu có thời tiết mát mẻ?
Đông chí
22-12
Thu phân
23-9
Xuân phân
21-3
Hạ chí
22-6
Mùa Hạ
Mùa Thu
Mùa Xuân
Mùa Đông
Nước ta có bao nhiêu mùa?
- Có 2 mùa. 1 mùa mưa và 1 mùa khô
III. Ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ
1. Ngày đêm dài ngắn theo mùa
- Mùa xuân: ngày > đêm
- Mùa hạ: ngày > đêm
- Mùa thu: ngày < đêm
- Mùa đông: ngày < đêm
2. Ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ
Xích đạo: ngày = đêm
Càng xa Xích đạo về hai cực ngày đêm càng chênh lệch nhiều

Độ dài ngày, đêm ở các khu vực trêm Trái Đất
Không có đêm
Không có ngày
ngày>đêm
ngày<đêm
ngày=đêm
22/12-21/3
Không có đêm
Không có ngày
ngày>đêm
ngày<đêm
ngày=đêm
23/9-22/12
Không có ngày
Không có đêm
ngày<đêm
ngày>đêm
ngày=đêm
Không có ngày
Không có đêm
ngày<đêm
ngày>đêm
ngày=đêm
21/3-22/6
Cực Nam
Cực Bắc
CT Nam
CT Bắc
Xích đạo
 Từ bảng trên em rút ra nhận xét gì?
22/6 – 23/9
III. Ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ
Tiểu kết:
- Do trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương khi quay quanh Mặt Trời  hiện tượng ngày, đêm dài ngắn theo mùa.
- Ở xích đạo quanh năm có ngày đêm bằng nhau
- Ở 2 cực quanh năm có 6 tháng là ngày, 6 tháng là đêm.
Củng cố
1. Vì sao trên Trái Đất có hiện tưuo?ng mùa, ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa và theo vĩ độ?.
? Trái Đất tự quay quanh trục.
? Trái Đất quay quanh Mặt Trời.
? Tất cả các ý trên.
Trục của TĐ luôn nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo 1 góc và không đổi phuương
2. Mùa trên Trái Đất trái ngưuo?c nhau về...... ............., nếu BBC là mùa........, thì NBC là mùa...........
thời gian
4. Vĩ tuyến nào luôn có độ dài ban ngày bằng độ dài ban đêm là ..
Xích đạo (00)
5. Càng xa ....................chênh lệch độ dài........................càng lớn.
Xích đạo
ngày đêm
6. Tại.........của Trái Đất có độ dài............hoặc..........kéo dài tới .....tháng.
cực
ngày
đêm
6
3. Nối cặp đôi sau đây sao cho đúng:
- Ngày dài nhất ở Bắc Bán Cầu 22/12
- Ngày ngắn nhất ở Nam Bán Cầu 22/6
hè
đông
CẢM ƠN CA ́C EM HỌC SINH