Tiết 103
TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN

HỘI THOẠI
I. Vai xã hội trong hội thoại
Xét ví dụ ( SGK, tr.92,93 )
thiếu thiện chí, không phù hợp, không đúng mực
Nhẫn nhịn, kìm nén bất bình
I. Vai xã hội trong hội thoại
Xét ví dụ ( SGK, tr.92,93 )
I. Vai xã hội trong hội thoại
Xét ví dụ ( SGK, tr.92,93 )
Nhận xét
Hội thoại
VAI XÃ HỘI
Quan hệ trên- dưới hay ngang hàng
(Tuỳ theo thứ bậc, tuổi tác trong gia đình và xã hội)
Quan hệ thân - sơ
(Tuỳ thuộc vào mức độ quen biết hay thân tình)
I. Vai xã hội trong hội thoại
Hội thoại
Xét ví dụ ( SGK, tr.92,93 )
Nhận xét
. Ghi nhớ: SGK tr. 94
Ghi nhớ :
* Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại. Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội :
Quan hệ trên - dưới hay ngang hàng (theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội);
Quan hệ thân - sơ (theo mức độ quen biết, thân tình ).
* Vì quan hệ xã hội rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng đa dạng, nhiều chiều. Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.
Hội thoại
Một học sinh lớp 8
ở nhà (trong gia đình)
ở trưu?ng (ngoài xã hội)
Cháu
Con
Em
Anh-chị
Học trò
Em
Bạn bè
Anh-chị
Vai d?ưới
Vai trên
Vai dư?ới
Vai ngang hàng
Vai trên
Đa dạng
 Khi hội thoại với người có quan hệ ngang hàng , thân thiết ,cần có thái độ ứng xử như thế nào ?
Khách sáo
Thân mật
Suồng sả
Tôn trọng
 Khi hội thoại với người có quan hệ là bề trên ta cần có thái độ ứng xử như thế nào ?
Thân mật
Ngưỡng mộ
Tôn trọng
Kính trọng
II. Lượt lời
1. Ví dụ (SGK, tr. 102)
2. Nhận xét
- Bà cô : 5 lần nói
- Bé Hồng: 4 lần :
+ 2 lần nói.
+ 2 lần im lặng -> Bộc lộ thái độ bất bình trước lời nói cay độc của người cô.
- Bé Hồng: không cắt lời của người cô khi bà đang nói -> Hồng xác định được vai xã hội của mình và giữ lễ phép, lịch sự.
* Trong hội thoại, ai cũng được nói. Mỗi lần có người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời.
* Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói tranh, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác.
* Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ.
II. Lượt lời
1. Ví dụ (SGK, tr. 102)
2. Nhận xét
3. Ghi nhớ
III. Luyện tập
Lời lẽ , cử chỉ : ôn tồn, thân mật ,nắm vai lão , mời lão uống nước, hút thuốc , ăn khoai...
Cách xưng hô : cụ - tôi , ông con mình
chỉ cười đưa đà ,tiếng cười ngượng; thoái thác chuyện ở lại ăn khoai ,uống nước
Bài 2 (tr.94)
Lão Hạc
Xét về tuổi tác
Ông giáo
Vai dưới
vai trên
Vai dưới
Vai trên
Thái độ vừa kính trọng ,vừa thân tình của ông lão Hạc đối với ông giáo
Tâm trạng không vui và sự giữ ý của lão Hạc
1. Xột v? d?a xó v? h?i
Bài 1 (tr.102)
Hống hách, lỗ mãng, vô nhân tính
Ít lượt lời hơn
Mỉa mai
a dua, hống hách
Ít lượt lời
Van xin, căn ngăn
Yếu đuối, nhu nhược
- Lượt lời nhiều nhất
- thay đổi: Van xin, cãi lý, thách thức
Mạnh mẽ, sức sống tiềm tàng
cắt lời người khác
Quát nạt, chửi bới
?
1/ Một chiến sĩ cách mạng bị bắt. Giặc tra tấn dã man nhưng anh vẫn im lặng, không nói nửa lời.
2/ Một bạn học sinh nhìn thấy kẻ xấu lấy trộm xe đạp của bạn mình. Khi được hỏi, bạn học sinh ấy im lặng không nói nửa lời.
Sự im lặng trong 2 tình huống trên thể hiện điều gì? Sự im lặng nào là đáng quý, đáng ca ngợi?
Cho hai tình huống sau:
Em rút ra được bài học gì về cách nói chuyện, giao tiếp sau khi học bài “Hội thoại”?

Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau