Bài 27
Tiếng Việt

HỘI THOẠI (tiếp)

CHUYỆN KỂ
 Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua
trường học cũ của mình, liền ghé vào thăm. Ông gặp
lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn
thưa:
 - Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là…
 Người thầy giáo già hoảng hốt:
 - Thưa ngài, ngài là…
 - Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ. Con
có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo
dục của thầy ngày nào…
 ? Hãy xác định vai xã hội của hai nhân vật tham gia
cuộc thoại trên?

Đáp án:
* Xét về tuổi tác và quan hệ thầy trò:
- người thầy: vai trên
- ông tướng: vai dưới
* Xét về địa vị xã hội:
- người thầy: vai dưới
- ông tướng: vai trên

Hội thoại
Vai xã hội
Vị trí của người tham gia hội thoại với người khác trong cuộc thoại

QH trên dưới hay ngang hàng

Theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và XH

QH thân- sơ

Tùy theo mức độ quen biết, thân tình

Bài 27
Tiếng Việt

HỘI THOẠI (tiếp)

I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
1. Ví dụ: SGK/92,93
2. Nhận xét:
- Người cô: có 6 lượt
Bé Hồng: có 2 lượt
 Lượt lời hội thoại
- Có 2 lần bé Hồng im lặng khi đến
lượt lời của mình
 Thể hiện thái độ bất bình
- Bé Hồng không cắt lời của người
cô khi người cô đang nói
 Tôn trọng vai xã hội, giữ thái
độ lễ phép

hộigọi
thoại,
aibên
cũng
Một Trong
hôm cô tôi
tôi đến
cườiđược
hỏi: nói. Mỗi lần có một
- Hồng!
Màytham
có muốn
với mẹ
không?
người
giavào
hộiThanh
thoạiHoá
nóichơi
được
gọimày
là một
lượt
(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt lời.
rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào
tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm
tanh bẩn xâm phạm đến (…)
Tôi cũng đáp lại cô tôi:
- Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu
cũng về.
Có những trường hợp, người nói bỏ lượt lời (im
Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:
như
một
cáchcóbiểu
thị trước
thái độ.
- Sao lại không vào?lặng)
Mợ mày
phát
tài lắm,
như dạo
đâu!
… Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:
Nói đúng lượt lời, không ngắt lời người khác là
- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ
hiện
lắngthăm
nghe,
thấu
mày maythể
vá sắm
sửasự
chovà
em bé
chứ.hiểu, tôn trọng
(…) Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:
- Sao cô biết mợ con có con? người tham gia hội thoại
( …)
Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:
- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở
của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải
về. Trước sau cũng một lần xấu, chã nhẽ bán xới mãi được sao?
Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi lại chập chừng tiếp:
- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù
sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có
hàng, người ta hỏi đến chứ?

.

I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

Ghi nhớ :
* Trong hội thoại, ai cũng được nói.
- Người cô: có 6 lượt
Mỗi lần có người tham gia hội thoại
Bé hồng: có 2 lượt
nói được gọi là một lượt lời.
 Lượt lời hội thoại
- Có 2 lần bé Hồng im lặng * Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt
khi đến lượt lời của mình lời của người khác, tránh nói tranh,
 Thể hiện thái độ
cắt lời hoặc chêm vào lời người
- Bé Hồng không cắt lời
khác.
của người cô khi người cô
* Nhiều khi, im lặng khi đến lượt
đang nói
 Tôn trọng vai xã hội, lời của mình cũng là một cách biểu
giữ thái độ lễ phép
thị thái độ.

1. Ví dụ: SGK/92,93
2. Nhận xét:

3. Bài học: Ghi nhớ (102)

I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:

1. Ví dụ: SGK/92,93
2. Nhận xét:
- Người

1. Tìm hiêu tính cách nhân vật qua cách
miêu tả cuộc thoại giữa các nhân vật trong
đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ'' ( Tắt đènNgô Tất Tố)

cô: có 6 lượt
Bé hồng: có 2 lượt
Nhân vật
 Lượt lời hội thoại
- Có 2 lần bé Hồng im lặng
Chị Dậu
khi đến lượt lời của mình
 Thể hiện thái độ
- Bé Hồng không cắt lời
Cai lệ
của người cô khi người cô
đang nói
Người nhà
 Tôn trọng vai xã hội,
lí trưởng
giữ thái độ lễ phép
3. Bài học: Ghi nhớ (102)
Anh Dậu

II. LUYỆN TẬP:

Tính cách
Thông minh, tháo vát,
sắc sảo, biết mình biết
người …
Hống hách, tàn bạo, lỗ
mãng ...
A dua, ăn theo
Yếu đuối, nhút nhát …

I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI: 2. Phân tích lượt lời hội thoại của nhân vật: Chi Dậu và
cái Tí qua trích đoạn “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố.
1. Ví dụ: SGK/92,93

2. Nhận xét:

cô: có 6 lượt
Bé hồng: có 2 lượt
 Lượt lời hội thoại
- Có 2 lần bé Hồng im lặng
khi đến lượt lời của mình
 Thể hiện thái độ
- Bé Hồng không cắt lời
của người cô khi người cô
đang nói
 Tôn trọng vai xã hội,
giữ thái độ lễ phép
3. Bài học: Ghi nhớ (102)

Cái Tí

- Người

II. LUYỆN TẬP:

Ban đầu
Số
lượt
(a)

11

Chị Dậu

Về sau
3

Cố làm

Lý do
(b)

Tác
dụng
(c)

Sợ
cho mẹ
hãi,
vui, khoe
buồn
sự tháo
nên
vát.. Nên
nói nhiều, nói
giọng hồn ít ,
nói
nhiên
ngắn

Làm nổi bật nỗi
bất hạnh của một
đứa trẻ hồn
nhiên , ngây thơ
sắp phải rời tổ
ấm gia đình

Ban đầu

Về sau

3

7

Đau đớn
vì sắp
mất con
nên hầu
như
không
nói, nói
rất ít

Nói
nhiều,
nói dài
để
thuyết
phục
con

Sự hồn nhiên, ngây
thơ và hiếu thảo của
đứa con càng làm
cho người mẹ đau
lòng hơn khi sắp phải
bán con

Bài 3: Dựa vào những điều em đã biết về truyện Bức tranh của em gái tôi ( Ngữ
văn 6) và vào đoạn văn dưới đây (trang 107 sgk), em hãy cho biết s ự im lặng c ủa
nhân vật “tôi” biểu thị điều gì ?

Lần
LÝ
do

1
Ngỡ ngàng,
hãnh diện sau
Đó là xấu hổ

2
Tâm trạng xúc động
nghẹn ngào trước tấm
lòng của em mình.

I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI: 4.

Tục ngữ phương Tây có câu: Im lặng là
1. Ví dụ: SGK/92,93
vàng. Nhưng nhà thơ Tố Hữu lại viết:
2. Nhận xét:
Khóc là nhục. Rên, hèn. Van yếu đuối
- Người cô: có 6 lượt
Và dại khờ là những lũ người câm
Bé hồng: có 2 lượt
Trên đường đi như những bóng âm thầm
 Lượt lời hội thoại
Nhận đau khổ mà gởi vào im lặng.
- Có 2 lần bé Hồng im lặng
(Liên hiệp lại)
khi đến lượt lời của mình
* Theo em, mỗi nhận xét trên đúng trong
 Thể hiện thái độ
những trường hợp nào?
- Bé Hồng không cắt lời
của người cô khi người cô
đang nói
 Tôn trọng vai xã hội,
giữ thái độ lễ phép
3. Bài học: Ghi nhớ (102)
II. LUYỆN TẬP:

Học sinh thảo luận

-Khi nào im lặng là vàng?
- Khi nào im lặng là hèn nhát ?

Cả 2 nhận xét đều đúng nhưng mỗi nhận xét lại đúng với
Một số hoàn cảnh khác nhau:
- Im

lặng là vàng -> Khi cần im lặng để giữ bí mật, để thể hiện
tôn trọng người khác, để đảm bảo sự tế nhị trong giao tiếp…

-

Im lặng là dại khờ, là hèn nhát -> Khi im lặng trước
những hành vi sai trái, trước áp bức bất công, trước sự
xúc phạm đối với mình hay đối với những người lương
thiện…

 Tuyệt đối không nói chuyện riêng hay ngắt lời người nói
vì ngắt lời người đối thoại thường là yếu tố nhanh nhất
phá hỏng cuộc nói chuyện. Một người nghe tốt phải biết
dành thời gian cho người khác bày tỏ ý kiến cá nhân.
Khi muốn nói điều gì, hãy đợi người nói nói dứt câu và
dừng trong giây lát.
 Nếu có gì không rõ hoặc không chắc chắn đừng ngần
ngại nhờ họ nhắc lại hoặc diễn đạt rõ hơn.
 Nhiều người mắc tật nói dai, nói dài, nói huyên thuyên,
nếu bạn không thích tất nhiên có thể tìm cách ngắt lời
khéo léo. Tuy nhiên, cách hữu hiệu nhất để phá vỡ thói
quen ngắt lời là xin lỗi. Mỗi khi ngắt lời ai bạn hãy xin lỗi
ngay, và sau vài lần như thế bạn sẽ cẩn thận hơn khi
định ngắt lời người khác.

CHUYỆN KỂ
 Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua
trường học cũ của mình, liền ghé vào thăm. Ông gặp
lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn
thưa:
 - Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là…
 Người thầy giáo già hoảng hốt:
 - Thưa ngài, ngài là…
 - Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ. Con
có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo
dục của thầy ngày nào…
* Cả hai nhân vật trong câu chuyện đều ngắt lời người
đối thoại. Như thế có bất lịch sự không? Vì sao?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Về nhà ôn bài chuẩn bị
cho kiểm tra giữa học kì 2

Bài học kết thúc
CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM
VUI KHỎE