Tiết 42- Bài 27:
KHỞI NGHĨA YÊN THẾ
VÀ PHONG TRÀOCHỐNG PHÁP CỦA ĐỒNG BÀO
MIỀN NÚI CUỐI THẾ KỶ XIX

I. Khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913)

Vùng đất Yên Thế

Tỉnh Bắc Giang

Đọc sách giáo khoa, kết hợp quan sát lược đồ, mô tả vị trí Yên Thế?

+ Căn cứ Yên Thế nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Bắc
Giang, có diện tích rộng khoảng 40-50km2 là
vùng đất đồi, cây cối rậm rạp, gò bụi um tùm.
+ Từ đây có thể đi thông sang Tam Đảo, Thái
Nguyên, xuống Phúc Yên, Vĩnh Yên. Địa hình
rất hiểm trở.

LƯỢC ĐỒ CĂN CỨ YÊN THẾ

I. Khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913)
* Vị trí: Yên thế nằm ở phía tây bắc tỉnh
Bắc Giang, là vùng đất đồi, cây cối rậm
rạp, địa hình hiểm trở.

Dân nghèo vùng đồng
Đặc Bắc
điểmKì
dân
bằng
lêncư?
làm ăn
sinh
sống.
Giữa
TKXIX, họ lập làng, tổ
* Nguyên nhân:
- Kinh tế nông nghiệp sa sút, đời sống nông chức sản xuất→dân ngụ
dân vùng đồng bằng Bắc Kì khó khăn, một bộ cư
? Vì sao cuộc khởi
phận phải phiêu tán lên Yên Thế.
nghĩa Yên Thế bùng nổ?
- Khi Pháp bình định Yên Thế, cuộc sống của
nhdân bị xâm phạm, nông dân Yên Thế đứng
lên đtr.

Tại sao Yên Thế trở thành mục tiêu bình định của Pháp?

CĂN CỨ YÊN THẾ

HÌNH CHỤP BÊN TRONG CĂN CỨ YÊN THẾ

ĐÌNH LÀNG-NƠI ĂN THỀ CỦA NGHĨA QUÂN YÊN THẾ

Dựa vào SGK và lược đồ cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế. Em hãy cho biết cuộc khởi nghĩa Yên
Thế chia làm mấy giai đoạn?

* Diễn biến: 3 giai đoạn

Gi
ai

đo

ạn

1

(1

1892
4
8
8

Khởi
nghĩa
Yên
Thế

m
ắ
N
ề
Đ

lãn

)

o
ạ
hđ

Giai đoạn 2 (1893 - 1908)

Ga
i

đo

ạn

3

(1909 – 1913)

Nhiều toán nghĩa quân
hoạt động riêng rẽ

I. Khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913)
* Diễn biến: 3 giai đoạn
- Giai đoạn 1884-1892:
+ Nhiều toán nghĩa quân hoạt động
riêng rẽ, chưa có sự chỉ huy thống
nhất. Thủ lĩnh có uy tín nhất là Đề
Nắm.
+ 4/1892, Đề nắm mất, Đề Thám
(Hoàng Hoa Thám) trở thành thủ lĩnh
tối cao của phong trào.

Hoàng Hoa Thám (1851-1913)

Hoàng Hoa Thám (Đề Thám) (1858 – 1913)
Hoàng Hoa Thám còn có biệt danh
Đề Dương, Đề Thám, Hùm thiêng
Yên Thế. Hồi bé tên là Trương Văn
Nghĩa, sau đổi là Trương Văn
Thám, con cụ Trương Văn Thận1nd nghèo ở làng Tiên Chế, Tiên
Lữ, Hưng Yên. Ông di cư đến Sơn
Tây rồi lên Yên Thế sinh sống.
1884 ông tham gia k/n chống pháp
của Hoàng Đình Kinh (cai Kinh) ở
Hữu Lũng và đổi tên thành HHT.
1885 trở lại yên Thế và đứng dưới
cờ của Lương Văn Nắm (Đề Nắm)
…Trong gần 30 năm lãnh đạo đã tổ
chức đánh nhiều trận, tiêu biểu là
các trận ở thung lũng Hố Chuối
(12/1890) và Đồng Hom (2/1892).

Nhiều toán nghĩa quân hoạt động
riêng rẽ,chưa có sự chỉ huy thống
nhất

* Diễn biến:

ạn

1

(1

1892
4
8
8

Gi
ai

đo

m
ắ
N
ề
Đ

Khởi
nghĩa
Yên
Thế

lãn

)

o
ạ
hđ

Giai đoạn 2 (1893 - 1908)
Đề Thám lãnh đạo

Ga
i

Đề
Th

đo

ạn

3

ám

lãnh

đ ạo

(1909 – 1913)

Nhiều toán nghĩa quân
hoạt động riêng rẽ
Nghĩa
quân
vừa chiến
Diễn
biến giai
1908 cơ sở
đấu đoạn
vừa 1893xây dựng
có gì khác so với
giai đoạn trước

*Diễn biến: 3 giai đoạn

1893 - 1908
Nghĩa quân vừa chiến
đấu vừa xây dựng cơ sở

* Diễn biến.

1893 - 1908

Hai lần giảng hòa
với Pháp :
Kết quảhãy
giảng
hòa
nêu
Tương quan Em
lực lượng
giữa ta
lần
II như
thế giảng
nào?
nguyên
nhân
và địch quá chênh lệch
hòa lần thứ nhất?

+ 10/1894.
+ 12/1897

Lược đồ căn cứ Yên Thế

Những nhà yêu
nước nào đã tìm
đến cuộc khởi
nghĩa Yên Thế?

Phan Bội Châu
Phan Châu Trinh
(1867-1940)
(1872-1926)
Những nhà yêu nước này đã từng tìm đến
Yên Thế, bắt liên lạc với Đề Thám.

I. KHỞI NGHĨA YÊN THẾ (1884-1913)
* Diễn biến:
- Giai đoạn 1884-1892
- Giai đoạn 1893-1908:
+ Nghĩa quân vừa chiến đấu vừa xây dựng cơ sở.
+ Nghĩa quân 2 lần giảng hòa với Pháp.
? Tại sao nghĩa quân lại
giảng hòa với Pháp?

- 1893-1897: Nghĩa quân 2 lần
giảng hòa với Pháp.
- 1897-1908: Nghĩa quân xây
dựng đồn điền Phồn Xương, lo
tích trữ lương thực, xây dựng quân
đội, sẵn sàng chiến đấu

Ngôi chùa mà hàng tháng nghĩa quân đến tụ họp
và thề nguyện trung thành

* Diễn biến:

ạn

1

(1

1892
4
8
8

Gi
ai

đo

m
ắ
N
ề
Đ

Khởi
nghĩa
Yên
Thế

lãn

)

o
ạ
hđ

Giai đoạn 2 (1893 - 1908)
Đề Thám lãnh đạo

Ga
i

Đề
Th

đo

ạn

3

ám

lãnh

đ ạo

(1909 – 1913)

Nhiều toán nghĩa quân
hoạt động riêng rẽ

Nghĩa quân vừa chiến đấu
vừa xây dựng cơ sở
Thực dân Pháp tập trung
lưc lượng tấn công Yên
Thế, Lực lượng nghĩa
quân hao mòn dần…

LÝnh Ph¸p ChuÈn bÞ TÊn c«ng c¨n cø Yªn ThÕ

* Diễn biến.

1909 – 1913
Thực dân Pháp tập trung
lưc lượng tấn công, Lực
lượng nghĩa quân hao
mòn dần
Kết quả cuộc - 10-2-1913 Đề Thám bị sát
khởi nghĩa hại, phong trào tan rã.
như thế nào

I. KHỞI NGHĨA YÊN THẾ (1884-1913)
* Diễn biến:
- Giai đoạn 1884-1892
- Giai đoạn 1893-1908:
+ Nghĩa quân vừa chiến đấu vừa xây dựng cơ sở.
+ Nghĩa quân 2 lần giảng hòa với Pháp.
- Giai đoạn 1909-1913:
+ Pháp tập trung lực lượng tấn
công Yên Thế, lực lượng nghĩa
quân hao mòn dần.
+ Ngày 10/2/1913 Đề Thám bị sát
hại, phong trào tan rã.

Nghĩa quân bị bắt chờ xử tử

Đầu nghĩa quân bị xử tử

* Nhận xét
- Thời gian tồn tại
- Lực lượng tham gia
- Tính chất
- Nguyên nhân thất bại

? Em có nhận xét gì về cuộc khởi
nghĩa nông dân Yên Thế?
- Thời gian tồn tại lâu hơn bất cứ cuộc khởi
nghĩa nào trong phong trào Cần Vương.
- Lượng lượng nông dân tham gia đông đảo.
- Tình chất: Tính dân tộc, yêu nước sâu sắc.
- Nguyên nhân thất bại: Pháp mạnh, lại còn
câu kết với với phong kiến. Lực lượng nghĩa
quân mỏng, yếu, phạm vi hoạt động bó hẹp
trong một địa phương).

? Em hãy lập niên biểu ngắn gọn các giai đoạn
của khởi nghĩa Yên Thế?
Giai đoạn
Giai đoạn 1
1884-1892
Giai đoạn 2
1893-1908
Giai đoạn 3
1909-1913

Nội dung chính

Giai
đoạn

Diễn biến chính

18841892

Nhiều toán nghĩa quân hoạt động riêng rẽ, không có sự
chỉ huy thống nhất.
4.1892 Đề Nắm mất, Đề Thám trở thành thủ lĩnh tối cao
của phong trào.

18931908

Nghĩa quân vừa chiến đấu vừa xây dựng cơ sở .
- Nghĩa quân đã chiến đấu quyết liệt, buộc kẻ thù hai lần
phải giảng hòa và nhượng bộ một số điều kiện có lợi cho
ta.

19091913

- Pháp tập trung lực lượng tấn công quy mô lên Yên Thế
- Lực lượng nghĩa quân hao mòn .
- Ngày 10-2-1913 Đề Thám bị sát hại phong trào tan rã .

Bµi 27. Khëi nghÜa Yªn ThÕ vµ phong trµo chèng
Ph¸p cña ®ång bµo miÒn nói cuèi thÕ kØ XIX.
* Nguyªn nh©n thÊt b¹i, ý nghÜa lÞch sö
- Nguyªn nh©n thÊt b¹i.
+ Do Pháp lúc này còn mạnh, câu kết
với phong kiến lực lượng nghĩa quân
còn mỏng và yếu
+ Cách thức tổ chức và lãnh đạo còn
hạn chế
- Ý nghĩa lịch sử
+ Cuộc khởi nghĩa thể hiện tinh thần yêu
nước
+ Góp phần làm chậm quá trình bình định
của Pháp

Vìkhởi
sao khởi
Cuộc
nghĩa
nghĩa
Yên
ThếYên
có ýThế
nghĩathất
lịchbại?
sử như
thế nào?

Bµi 27. Khëi nghÜa Yªn ThÕ vµ phong trµo chèng
Ph¸p cña ®ång bµo miÒn nói cuèi thÕ kØ XIX.

I. Khëi nghÜa Yªn ThÕ( 1884 - 1913)
II. Phong trµo chèng Ph¸p cña ®ång bµo miÒn
nói.
Giảm tải, không học

CỦNG CỐ

Câu 1: Hãy lựa chọn những sự kiện ở Cột B sao cho phù hợp mốc thời gian ở Cột A.

Cột A

Cột B

1.Giai đoạn
1884-1892

a.Ngày 10-2-1913, Đề Thám bị sát hại. Phong
trào tan rã.

2.Giai đoạn
1893-1908

b.Nhiều toán nghĩa quân đoàn kết hoạt động
dưới sự chỉ huy của Đề Nắm.

3.Giai đoạn
1909-1913

c.Nhiều toán nghĩa quân hoạt động riêng lẽ
dưới sự chỉ huy của Đề Nắm.
d.Pháp tập trung lực lượng tấn công lên Yên
Thế.
e.Nghĩa quân vừa xây dựng, vừa chiến đấu dưới
sự chỉ huy của Đề Thám.

CỦNG CỐ

Câu 1: Hãy lựa chọn những sự kiện ở Cột B sao cho phù hợp mốc thời gian ở Cột A.

Cột A

Cột B

1.Giai đoạn
1884-1892

a.Ngày 10-2-1913, Đề Thám bị sát hại. Phong trào
tan rã.

2.Giai đoạn
1893-1908

b.Nhiều toán nghĩa quân đoàn kết hoạt động dưới
sự chỉ huy của Đề Nắm.

3.Giai đoạn
1909-1913

c.Nhiều toán nghĩa quân hoạt động riêng lẽ dưới
sự chỉ huy của Đề Nắm.
d.Pháp tập trung lực lượng tấn công lên Yên Thế.
e.Nghĩa quân vừa xây dựng, vừa chiến đấu dưới
sự chỉ huy của Đề Thám.

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Đ
S Ế
É
G
Q Ú

I
Y

Đ
Đ
ỀỀ
TT
H
H
Á
Á
M
M

À
À
N
N
N
N
À
À
PP
Ù
Ù

N
N
Ắ
Ắ
A
A
M
M
TT
II

Ẵ
Ẵ
M
M
Y
Y
N
N
U
U

N
N G
G

G
G
Ấ
Ấ

H II
H
TT

Ô
khóa:
Đây
làtriều
nhân
vật
được
mệnh
danh
làThế
Hùm
Thiêng
Vào
Hiệp
Tên
năm
ước
của
1874
Hác
ông
Măng
vua
đình
kiên
(1883)
Huế
quyết
còn
kí
chống
có
với
tên
Pháp
thực
là?
hiệp
dân
ước
Pháp.
Tên
điền
chủ
người
Pháp
bị
nghĩa
quân
Yên
bắt
được.
Thực
Người
dân
thủ
Pháp
lĩnhnổ
đầu
súng
tiênxâm
của lược
phong
nước
tràotaYên
đầuThế
tiênlàởnào?
ai?
đâu?
Yên Thế, ông là ai ?

MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC TẾ TẠI
BẢO TÀNG YÊN THẾ (8-3-2013)

Lựu đạn

Nòng súng

Đao, mã tấu

Bàn đạp ngựa

BỐ VỢ CỦA ĐỀ THÁM BỊ BẮT

BÀ BA CẨN ( VỢ BA CỦA ĐỀ THÁM) BỊ BẮT

Hình ảnh về lễ hội Yên Thế.

Hoàng Hoa
Thám

Cuộc khởi nghĩa Yên Thế và phong trào Cần Vương có điểm gì
khác nhau?
Nội dung
so sánh
Thời gian
Mục tiêu

Phong trào
Cần vương
1885-1896
Giúp vua cứu nước.

Khởi nghĩa
Yên Thế
1884-1913
Chống Pháp, bảo vệ cuộc
sống của mình.

Lãnh đạo

Văn thân, sĩ phu yêu nước.

Những nông dân kiệt
xuất, tài năng, có uy tín.

Lực lượng

Các tầng lớp nhân dân

Nông dân