CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO
VỀ DỰ GIỜ, THĂM LỚP!

a. […] Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.
b. Giàu, tôi cũng giàu rồi.

P
H
T

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)
(Nguyễn Công Hoan, Bước đường cùng)

c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở tiếng ta, không
sợ nó thiếu giàu và đẹp [...].
(Phạm Văn Đồng, Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt)

1. Xác định chủ ngữ, vị ngữ của các câu chứa từ in đậm.
…………………………………………………………………………….
2. Nhận xét vị trí của các từ ngữ in đậm so với chủ ngữ trong các câu.
……………………………………………………………………………..
3. Các từ in đậm có quan hệ (chủ - vị) với vị ngữ của câu không?
……………………………………………………………………………..
4. Xác định đối tượng, đề tài được nói đến trong trong các câu.
……………………………………………………………………………..
5. Các từ in đậm trong các câu có công dụng là gì?
……………………………………………………………………………..

a. […] Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)
CN
VN

b. Giàu, tôi cũng giàu rồi.
CN
VN

(Nguyễn Công Hoan, Bước đường cùng)

c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở tiếng ta, không
CN
VN
sợ nó thiếu giàu và đẹp [...].
(Phạm Văn Đồng, Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt)

a. […] Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)
CN
VN

-> Đối tượng (đề tài): “anh” (ông Sáu, cha của bé Thu)
b. Giàu, tôi cũng giàu rồi.
CN
VN

(Nguyễn Công Hoan, Bước đường cùng)

-> Đối tượng (đề tài): “Giàu” (chuyện giàu có của “tôi”)
c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở tiếng ta, không
CN
VN
sợ nó thiếu giàu và đẹp [...].
(Phạm Văn Đồng, Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt)

-> Đối tượng (đề tài): “các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ”

a. […] Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

QHT

b. Giàu, tôi cũng giàu rồi.
-> Về giàu, tôi cũng giàu rồi.

(Nguyễn Công Hoan, Bước đường cùng)

QHT

c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở tiếng ta, không
QHT

sợ nó thiếu giàu và đẹp [...].

(Phạm Văn Đồng, Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt)

LƯU Ý 1

Cần phân biệt khởi ngữ với thành phần chủ ngữ.

Ví dụ 1: Bài hát này lời rất hay. (Chủ ngữ)
Ví dụ 2: Bài hát này, lời rất hay. (Khởi ngữ)

LƯU Ý 2

Có thể chuyển đổi một câu không có khởi ngữ thành câu có
khởi ngữ và ngược lại.
Ví dụ 1: Tôi xem bộ phim này rồi.
-> Bộ phim này, tôi đã xem nó rồi.
-> Về bộ phim này thì tôi đã xem nó rồi.
-> Còn tôi, tôi đã xem bộ phim này rồi.
Ví dụ 2: Rượu, ông ấy không uống; thuốc, ông ấy không hút.
-> Ông ấy không uống rượu, không hút thuốc.

LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Tìm khởi ngữ trong các đoạn trích sau đây:
a. Ông cứ đứng vờ vờ xem tranh ảnh chờ người khác đọc rồi nghe lỏm. Điều này ông
khổ tâm hết sức.
b. Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung sướng.

(Kim Lân, Làng)

(Nam Cao, Lão Hạc)

c. Một mình thì anh bạn trên trạm đỉnh Phan-xi-păng ba nghìn một trăm bốn mươi hai
mét kia mới một mình hơn cháu.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

d. Làm khí tượng, ở được cao thế mới là lý tưởng chứ.
e. Đối với cháu, thật là đột ngột [...]

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

Dạng bài:
- Cho: các đoạn trích (mỗi đoạn đều có khởi ngữ)
- Yêu cầu: Tìm khởi ngữ trong mỗi đoạn

BƯỚC 1

BƯỚC 3

Nắm chắc kiến thức
về khởi ngữ
(đặc điểm, công
dụng)

Xét các từ ngữ đứng
trước chủ ngữ
(nếu có)

CÁC BƯỚC

BƯỚC 2

BƯỚC 4

Xác định CN, VN
trong mỗi câu

Rút ra kết luận
(là khởi ngữ hoặc
không là khởi ngữ)

Bài tập 1: Tìm khởi ngữ trong các đoạn trích sau đây:
a. Ông cứ đứng vờ vờ xem tranh ảnh chờ người khác đọc rồi nghe lỏm.
CN
VN
Điều này ông khổ tâm hết sức.
(Kim Lân, Làng)
KN
CN
VN
b. Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung sướng.
CN VN
(Nam Cao, Lão Hạc)
CN
VN
QHT
KN
c. Một mình thì anh bạn trên trạm đỉnh Phan-xi-păng ba nghìn một trăm bốn mươi hai
CN
KN
mét kia mới một mình hơn cháu.
VN
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
d. Làm khí tượng, ở được cao thế mới là lý tưởng chứ.
VN
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
KN

LƯU Ý
- Trước khởi ngữ, không bắt buộc phải có QHT.
- Giữa khởi ngữ và phần còn lại có thể được nối với nhau bởi dấu phẩy hoặc trợ từ
“thì”
-> QHT, trợ từ hay dấu phẩy không phải là những dấu hiệu tuyệt đối để xác
định khởi ngữ trong câu.
- Hai tiêu chí quan trọng để xác định khởi ngữ:
+ Vị trí trong câu so với chủ ngữ
+ Công dụng trong câu

Bài tập 2: Hãy viết lại các câu sau đây bằng cách chuyển phần gạch chân
thành khởi ngữ (có thể thêm trợ từ “thì”):
a. Anh ấy làm bài cẩn thận lắm.
b. Tôi hiểu rồi nhưng tôi chưa giải được.
CÁC BƯỚC THỰC HIỆN

1. Nắm chắc kiến thức về khởi ngữ (đặc điểm, công dụng).
2. Xác định CN, VN của câu.
3. Đưa phần gạch chân lên trước CN.
4. Thêm QHT phù hợp vào trước phần gạch chân (nếu cần).
5. Dùng dấy phẩy hoặc trợ từ “thì” để nối phần gạch chân với phần câu còn lại
(nếu cần).
6. Kiểm tra lại kết quả và sửa chữa (nếu có).

Bài tập 2: Hãy viết lại các câu sau đây bằng cách chuyển phần gạch chân
thành khởi ngữ (có thể thêm trợ từ “thì”):
a. Anh ấy làm bài cẩn thận lắm.
Một số câu viết lại:
1. Làm bài anh ấy làm bài cẩn thận lắm.
2. Làm bài, anh ấy làm bài cẩn thận lắm.
3. Làm bài thì anh ấy làm bài cẩn thận lắm.
4. Về làm bài anh thì ấy làm bài cẩn thận lắm.
5. Còn làm bài, anh ấy làm bài cẩn thận lắm.

LƯU Ý
- QHT, trợ từ “thì” hay dấu phẩy không phải là những dấu hiệu hình thức bắt buộc
phải đi cùng khởi ngữ trong câu.
- Hai tiêu chí quan trọng để xác định khởi ngữ:
+ Vị trí trong câu so với chủ ngữ
+ Công dụng trong câu

Bài tập 2: Hãy viết lại các câu sau đây bằng cách chuyển phần gạch chân
thành khởi ngữ (có thể thêm trợ từ “thì”):
b. Tôi hiểu rồi nhưng tôi chưa giải được.

Hiểu thì tôi rồi nhưng giải thì tôi chưa được. Hiểu thì tôi hiểu rồi nhưng giải thì tôi chưa giải được.

LƯU Ý
1. Đảm bảo câu được viết lại phải có khởi ngữ.
2. Câu được viết lại phải trọn vẹn về nghĩa.
3. Khởi ngữ có thể không được lặp lại ở phần câu còn lại (câu a) hoặc có thể được
lặp lại y nguyên ở phần câu còn lại (câu b).

Từ nội dung bức ảnh, hãy đặt một câu có sử dụng khởi ngữ.

LƯU Ý
1. Nắm chắc các kiến thức về khởi ngữ.
2. Quan sát và xác định đề tài trong bức ảnh.
3. Đặt câu với đề tài đã xác định đó.
4. Kiểm tra lại câu văn vừa làm (về ngữ pháp,
nghĩa, về khởi ngữ).

Từ nội dung bức ảnh, hãy đặt một câu có sử dụng khởi ngữ.

Bạo lực
thể chất
Bạo lực
tinh thần

Bạo lực
học đường

ĐỀ TÀI
Bắt nạt
trực tuyến

Bạo lực
tình dục
Bắt nạt

Từ nội dung bức ảnh, hãy đặt một câu có sử dụng khởi ngữ.

1. Bạo lực học đường, chúng ta cần ngăn
chặn và đẩy lùi nó để cuộc sống tốt đẹp hơn.
2. Với tôi, bạo lực thể chất là một trong
những vấn đề đáng báo động và tiềm ẩn
nhiều hậu quả khôn lường.
3. Đối với bắt nạt trực tuyến, chúng ta cần
tránh xa để không là nạn nhân của bắt nạt
trực tuyến.

LƯU Ý
1. Từ một bức ảnh, có thể xác định được nhiều đề tài khác
nhau. Và với mỗi đề tài, có thể đặt được một câu có khởi ngữ.
2. Khi muốn nêu đề tài, nhấn mạnh đối tượng được nói đến
trong câu, ta dùng khởi ngữ.

BÀI TẬP VẬN DỤNG
Viết một đoạn văn (5-7 câu) về chủ đề tự chọn có sử dụng ít nhất một
khởi ngữ.