ĐỀ 10.
I. Đọc - hiểu. Đọc ngữ liệu và trả lời câu hỏi
MUỐI
Một chàng trẻ đến xin học một ông giáo già.
Anh ta lúc nào cũng bi quan và phân nàn về mọi
khó khăn. Đối với anh, cuộc sống chỉ có những
nỗi buồn, vì thế học tập cũng chẳng hứng thú hơn
gì. 
Một lần, khi chàng trai than phiền về việc
mình học mãi mà không tiến bộ, người thầy im

lặng lắng nghe, rồi đưa cho anh một thìa muối thật
đầy và một cốc nước nhỏ.
- Con cho thìa muối này hòa vào cốc nước, rồi uống
thử đi.
Lập tức chàng trai làm theo rồi uống thử, cốc
nước mặn chát. Người thầy lại dẫn anh ra một hồ
nước gần đó và đổ một thìa muối đầy xuống nước.
- Bây giờ con nếm thử nước ở trong hồ đi!
- Nước trong hồ vẫn vậy thôi, thưa thầy. Nó chẳng
hề mặn chút nào - chàng trai nói khi múc một ít
nước dưới hồ và nếm thử.

Người thầy chậm rãi nói:
- Con của ta, ai cũng có lúc gặp khó khăn nó giống
như thìa muối này thôi. Nhưng mỗi người hòa tan
nỏ theo một cách khác nhau. Những người có tâm
hồn rộng mở giống như một hồ nước, thì nỗi buồn
không làm họ mất đi niềm vui và sự yêu đời.
Nhưng với những người tâm hồn chỉ nhỏ như một
cốc nước, họ sẽ tự biến cuộc sống của mình trở
thành đắng chát và chẳng bao giờ học được điều gì
có ích cho bản thân mình!
(Theo “Hạt giống tâm hồn”, NXB Tổng hợp TP. HCM, 2007)

Câu 1: Xác định PTBĐ chính của ngữ liệu.
- Tự sự.
Câu 2: Từ “đắng chát” trong câu cuối của
văn bản cần hiểu như thế nào và được
chuyển nghĩa theo phương thức gì? 
- “đắng chát” chính là vị của sự trải
nghiệm khi cuộc sống bi quan, tự khép mình
- Phương thức chuyển nghĩa ẩn dụ.

Câu 3: Tìm và gọi tên thành phần biệt lập trong
hai câu sau: “Nước trong hồ vẫn vậy thôi, thưa
thấy. Nó chẳng hề mặn chút nào – chàng trai nói
khi múc một ít nước dưới hồ và nếm”
- Thành phần biệt lập phụ chú: “chàng trai nói
khi múc một ít nước dưới hồ và nếm”
Câu 4:  Đọc đoạn văn: “(1) Một chàng trẻ đến xin
học một ông giáo già. (2) Anh ta lúc nào cũng bi
quan và phân nàn về mọi khó khăn. (3) Đối với

“(1) Một chàng trẻ đến xin học một ông giáo già.
___ ta lúc nào cũng bi quan và phân nàn về
(2) Anh
___ cuộc sống chỉ có
mọi khó khăn. (3) Đối với anh,
những nỗi buồn, vì thế học tập cũng chẳng hứng
thú hơn gì.”
Phép lặp (anh)
a) Tìm và gọi tên thành phần khởi ngữ.
- Đối với anh.
b) Tìm và gọi tên phép liên kết hình thức.
- Phép thế: (“Anh ta” thay thế “Một chàng trẻ”)

Câu 5. Từ văn bản trên, em nhận được bài học
gì? Giải thích? (trình bày trong khoảng 5 dòng)
- Qua câu chuyện ngắn trên, em rút ra được một
bài học quan trọng rằng cách nhìn nhận của bản
thân đối với mọi chuyện xảy ra trong cuộc sống
nhất định phải có sự lạc quan, cần có sự chia sẻ,
không được để bản thân bi quan hay có suy nghĩ
tiêu cực.
- Bởi vì trong cuộc sống, không phải lúc nào
chúng ta cũng gặp những chuyện thuận lợi,

- Bởi vì trong cuộc sống, không phải lúc nào
chúng ta cũng gặp những chuyện thuận lợi,
suôn sẻ; ta có thể gặp những khó khăn trở
ngại và như vậy chúng ta phải biết cách hòa
tan. Đừng tự hủy diệt mình bằng sự ích kỷ, bi
quan; cứ sẵn sàng chia sẻ, hòa tan với đời. Để
từ đó ta quên đi những muộn phiền, tạp niệm
trong cuộc sống mà nhận lấy những niềm vui
to lớn hơn từ chính cuộc đời.

II. Tạo lập văn bản
Câu 1. Viết một đoạn văn (khoảng một trang
giấy thi), trình bày suy nghĩ của em về ý
nghĩa của thái độ sống tích cực. 
Gợi ý tham khảo.
a. Giải thích.
Thái độ sống tích cực: Thái độ chủ động trước
cuộc sống, được biểu hiện thông qua cách nhìn,
cách nghĩ, cách hành động.

b. Nghị luận về thái độ sống tích cực (Phân tích)
* Biểu hiện của thái độ sống tích cực.
- Có cái nhìn đúng đắn về cuộc sống, về mối liên
hệ giữa cá nhân với cuộc đời, về trách nhiệm của
bản thân với gia đình và xã hội.
- Luôn chủ động trước cuộc sống:
+ Xác định được mục tiêu sống, có ước mơ, hoài
bão, dám phấn đấu cho ước mơ, hoài bão dù phải
đối diện với nhiều thử thách khó khăn.

+ Luôn có khát vọng vươn lên khẳng định bản
thân và hoàn thiện mình, luôn phấn đấu sống tốt,
cho mình và cho mọi người.
+ Có năng lực sống, năng lực tinh thần mạnh mẽ,
không buông xuôi đầu hàng trước khó khăn,
không dựa dẫm ỷ lại vào người khác.
 Thái độ sống tích cực là phẩm chất đáng quý
của con người, là lối sống đẹp.
* Những giá trị mà thái độ sống tích cực mang lại.
- Với cá nhân:

- Với cá nhân:
+ Cơ hội thành công trong cuộc sống sẽ cao
(hơn đồng nghĩa với việc tạo dựng được
những thành quả từ chính sức lực, trí tuệ, lối
sống của mình)
+ Những giá trị vật chất sẽ đáp ứng được nhu
cầu cuộc sống của cá nhân, góp phần giúp đỡ
người thân, cộng đồng.

+ Những giá trị tinh thần đem lại cho con người
nhiều niềm vui, niềm hạnh phúc khi thấy cuộc
sống của mình có ích, có nghĩa, được quý trọng,
có được sự tự chủ, niềm lạc quan, sự vững vàng từ
những trải nghiệm cuộc sống.
- Với xã hội: góp phần thúc đẩy xã hội phát triển,
tiến bộ.
Thái độ sống tích cực chính là tài sản có giá trị
nhất mà mỗi người đang có.

* Bài học.
- Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa to lớn của thái
độ sống tích cực nhất là trong xu thế hội
nhập của đất nước.
- Tích cực phấn đấu rèn luyện trong học tập,
trong cuộc sống, bồi dưỡng lòng tự tin, ý thức
tự chủ.

Hướng dẫn học tập
- Đọc lại tài liệu gợi ý câu 2.II
- Làm hoàn chỉnh phần II: Tạo lập văn
bản (Đề 10)
- Tìm hiểu phần gợi ý của đề 11.